De CalidisTractatus

¶ Et quandoqꝫ contingit ex hoc vt fiatſanies in interiore parte ſui ⁊ non appareat ſenſui propter profunditatem pus ⁊groſſitudinem eius quod eſt ſuper ipſū⁊ ſtatur ſuper maturitatem ſaniei velociter ⁊ quandoqꝫ non ſtatur ẜm ſubſtantiam ſuam in groſſitudine: ꝙ ſi maturatur⁊ ſubtiliatur lenitur ſub̓a eiꝰ velocit̉: ⁊ ẜꝫꝙ ē de carne iſta plurima ⁊ pauca.¶ Auicen. oſtendit cauſam ex dictis: quare ſantes que eſtin exitura aliquādo nobis non manifeſtatur: vnde quādoqꝫ decipimur. Dicit ergo. Et quādoqꝫ cōuenit ex hoc⁊cͣ. quare ſtatur ideſt differtur ſupple ad cognoſcendumvelociter ſuper maturitatem ſaniei: qꝛ propter groſſitudinem prius tardatur aliquādo in cognoſcendo ſanieꝫ:⁊ credimus quandoqꝫ ꝙ non ſit ſanies ⁊ eſt ſanies. Etquandoqꝫ non ſtatur: id eſt non differtur ad cognoſcendum ẜm ſubſtātiam ſuam .ſ. puris in groſſitudine: ꝙ proquia: quia ſi maturatur ⁊ ſubtiliat̉ ſcꝫ pͥus lenitur velociter: ideſt inuenitur locus lenis tactui: ⁊ tunc non tardamus ad cognoſcēdum ſaniem. Uult ergo dicere Auicēꝙ aliquando tardamꝰ ad cognoſcendum ſaniem ⁊ pusin exitura ꝓpter groſſitiem puris ⁊ profunditatē ipſius.Aliquando autē non tardamus: vt ſi ille humor groſſuꝫmaturet̉ ⁊ in maturatiōe ſubtilietur: qꝛ tunc īuenitur locus lenis ad tactum ⁊ redundatio ſaniei que ſunt ſignaſaniei: vt poſtea apparebit. Et ſecundū ꝙ ſuper eā de catne plurima ⁊ pauca ſupple ſtatur etiam ad cognoſcēduꝫſaniem: quia ſi ſuper ſaniem ſit caro multa: tunc nō poſſumus ita cognoſcere ſaniem ſicut ſi ſuper ſaniem ſit caro pauca eo ꝙ apparet ita ſenſui. ¶ Duas ergo cauſaꝫ tāgit Auicē. quare ſanies non apparet nobis ſenſui: ⁊ perconſequens poſſimus tardare in cognitiōe ſaniei. Unācauſam tangit ex parte ſaniei ⁊ aliaꝫ ex parte carnis queeſt ſuper ipſam. ¶ Et has cauſas ypocras optime tangitin quodam afforiſmo ſexte particulę. Quibuſcunqꝫ ſanies facta in corpore non manifeſtatur his propter ſpiſſitudinem ſaniei aut̓ loci non manifeſtatur.¶ Et ꝓpter cauſas exiture ⁊ caſus ad ſaniē ꝓpter repletionem ⁊ multitudinemmateriei ⁊ corruptionē eius.Hic tangit Auicen. vt mihi videtur quaſdaꝫ cauſas tarditatis maturationis exiturę. Unde ſermo ille nō continuatur ſermoni qui dictus eſt modo: ſed continuatur ilſi ſermoni. Et nō contingit ne maturetur exitura ⁊c̄. ibienim poſuit duas cauſas: quare tardat̉ exitura in maturatione. Una cauſa ē ꝓpter paruitatē caloris membri. Aliaeſt ꝓpter groſſitiem ſubſtantie materiei. Interpoſuit autem poſtea ſermonem illum aliū intermediū: qꝛ ille ſermo inferebatur ex illo. Poſito ergo illo ſermone intermedio qui inferebatur ex illo. Auicen. modo predictiscauſis tarditatis maturatiōis addit alias cauſas. Dicit ergo. Et ſupple ne exitura maturetur cito ⁊ cōuertatur qd̓in ea eſt in pus ꝓpter cauſas exiture ⁊ caſus eius .i. euentus eius ad ſaniem ꝓpter repletionē ⁊ multitudinē materiei ⁊ corruptionē ipſius. Unde Auicē. p̄ter duas cauſas p̄dictas tangit alias cauſas tarditatis maturatiōis exiture. Unam tangit ꝓpter cauſas exiture efficiētes remotas: qꝛ ſi cauſe exiture efficiētes remote ſint tales ex ꝗbushabeant generari humores groſſi ſicut eſt nauſeatiua ſatietas ⁊ egritudines que nō faciūt criſim cum euacuatione apparēte: qꝛ tales egritudines fiūt ex humoribꝰ groſſis: tūc exitura que eſt ꝓpter tales cauſas tardat̉ plus in

maturatiōe qͣꝫ illa que eſt ꝓpter cauſas ex quibus habētgenerari humores calidi ⁊ ſubtiles: ⁊ ille oēs finaliter reducunt̉ ad cauſam humoralē cōiunctaꝫ quā ſuperius tetigit Auicē. qꝛ ꝓpter illas cauſas remotas efficientes exitura non plus tardat̉ in maturationes niſi ẜm ꝙ ex iſtiscauſis illi generātur humores groſſiores vel ſubtilioresqui actu faciūt apoſtema ⁊ exituram. Aliam cauſaꝫ tarditatis maturationis Auicen. tangit cum dicit ꝓpter repletionē ⁊ multitudinē materiei: qꝛ non ſoluꝫ groſſities humoris poteſt eſſe cauſa tarditatis maturationis: ſed etiaꝫmultitudo que propter ſuam multitudineꝫ vinci nō pōta natura vel tarde vincitur. ¶ Aliam cauſam tarditatismaturatiōis tangit Aui. cum dicit. Et corruptionem exqꝛ non ſolū groſſities ⁊ multitudo humoris poſſunt eſſecauſa tarditatis maturatiōis: ſed ēt corruptio ipſiꝰ pōt eēcauſa tarditatis maturatiōis: qꝛ ꝓpter corruptionē ipſia natura vinci nō poteſt vel tarde vīcitur. ¶ Sic ergo expredictis poteſt apparere ꝙ quatuor ſunt cauſe īmediate tarditatis maturationis exiture. Una tenet ſe ex partevirtutis ⁊ caloris membri: vt quia ſint debiles. Alie autētres tenent ſe ex parte humoris: vt qꝛ humor ſit groſſusvel multus vel corruptus. Ille auteꝫ cauſe que ſunt cauſe remote reducuntur ad cauſam humoralē: vt dictum ēprius. Et non ſolum quatuor dicte cauſe ſunt cauſe tarditatis maturationis: īmo aliquādo ſunt cauſe ꝙ nullo modo maturetur: ſed membruꝫ corrumpatur ẜm ꝙ ille cauſe plus intenduntur vel remittūtur: vt patet homini ſubtiliter intuenti. Tunc ſequitur illa pars.¶ Et cāe eius ſunt nauſeatiua ſatietas ⁊exercitia mala ⁊ egritudines que nō faciunt criſim cum euacuatione apparētie ⁊nocumenta aīalia ex anguſtijs ⁊ ſol licitudinibus corrumpētibus ſanguinem.¶ In parte illa Auice̓. ponit cauſas exiture. ⁊ patet quoddicit. Intellige̓ tamē hic ꝙ iſte cauſe quas Aui. ponit hicſunt cauſe vtplurimū exiture que fit incipiēdo: ſed cauſeex iture que fit ꝑmutando ex apoſtemate calido ſunt velgroſſities humorum vel multitudo ipſius qui proptergroſſitiem ſuam vel multitudinem que eſt in apoſtemate nō poterit totaliter reſolui ⁊ vinci a natura: ſed ſolumnatura vincit ipſum quodam modo: quia generāt īde ſanieꝫ: ⁊ tūc apoſtema conuertitur ad exituram: vel cauſaipſius eſt debilitas virtutis que nō poſſit totaliter reſoluere materiā apoſtematis: ſed apoſtema cōuertit̉ ad exituram ⁊ collectionem. Tūc ſequitur illa pars.¶ Et de exituris ꝗdē ē ſpecies que nominatur turmuſios: ⁊ eſt exitura q̄ rūpitur⁊ qd̓ eſt ſub ea ē ſimile carni bouine: deīde apparet ab ipſa ſanies alia.¶ In parte illa Auicen̄. ponit quaſdā ſpecies exituraruꝫquibus nomina ſunt impoſita. Ponit ergo pͥmo vnamſpeciem ipſius que nominatur tarmiſios: ⁊ exponit̉ tarmiſios in latino. ideſt apoſtema taurinū: quia illud apoſtema vel exitura primo cum erumpit̉ exit inde ſanies: ⁊poſtea apparet̉ ſub illa ſanie: quedam caro ſimilis carnibouine vel thaurine: ⁊ cum rumpitur illa caro exit indeſanies alia: ⁊ ideo nominatur in latino tale apoſtema cameratū quia habet plures cōcauitates ad modū camerarum in quibus eſt ſanies. ¶ Et cauſa talis diuerſitatis inapoſtemate eſt ẜm diuerſam diſpoſitionem humoris ꝑpartes ſuas: poſſibile eſt enim ꝙ vna pars humoris ſitapta cōuerti in ſaniē. Un̄ primo natura cōuertit illū humorem in ſaniē: ⁊ vlterius poſſibile eſt ꝙ alia pars hūoris ſit inepta ad digeſtionem ⁊ cōuerſionē in ſanieꝫ pro