TractatusCalidis
nūt eleuatū: ſic ergo apparet per ea que dicta ſūt quō geuerat̉ exitura incipiēs: qꝛ ſit ꝓpter materiā quā expellitnatura que nō pōt penetrare ſuꝑficiem carnis nec cutis:ſed facit ſeparationē in carne ⁊ in vacuitate in qua vacuirate materia cōgregat̉ ⁊ colligit̉ ⁊ facit eminentiam magnā: ⁊ quāto materia eſt acutior tanto ē eminētia maior:hoc ergo vult dicere Auicen. in hac parte.Iſte ergo exiture incipiunt ⁊ aggregant ſaniem: deinde maturatur ſanies:poſtea rumpitur: ⁊ fortaſſe indiget cōfortatione ⁊ maturatione ⁊ eruptione ⁊ fortaſſe non indiget.¶ Hic ponit modum proceſſus exiturarum: ⁊ patet. Tūcſequitur illa pars.¶ Et quāto plus eſt exitura vehemētioris eleuatiōis ⁊ acutioris capitis ⁊ rubedinis: ē humor attractꝰ ei vehemētioriscaliditatꝭ ⁊ ē velocioris maturitatis ⁊ reꝓcedens extra pinealis. Que autē ē cuꝫdiuerſitate lata ꝓfunda pauce rubedīs ēgroſſe mater iei mala decliuis ad īteriora pauci doloris grauis motus.¶ In qua parie determinat̉ de exituris cōparatiue: ponitautem Aui. plures cōparatiōes exituraruꝫ eo ꝙ exiturepoſſunt pluribꝰ modis cōparari: ⁊ ẜm hoc diuiditur ꝑsilla in partes ꝗnqꝫ. Quia pͥmo cōparat exituras ad ſeinuicem penes bonitatē ⁊ malitiā rōne materie. Secūdocōparat eas penes bonitatē ⁊ malitiā rōne corruptionisearū. Tertio cōparat exituras ad mēbra oſtēdēdo in quibus mēbris fiunt vtplurimū exiture: ⁊ in quibus nō fiūt.Quarto cōparat exituras adinuicē penes bonitatem etmalitiā rōne membroꝝ in quibus fiunt. Quinto comparat exituras adinuicē penes tarditatē ⁊ velocitatem ī materiatione. ſcd̓a ē ibi. (Et deterior eſt illa cuiꝰ eruptio ⁊c̄)3ª ibi. (Et nō eſt omne mēbrū cōueniens ⁊c̄.) 4ª ibi. (Edeterior exituraꝝ.). 5ª ibi. ¶Exiture quideꝫ diuerſificant̉ꝓpter ſpaciū materiatiōis ⁊c̄.) Decit ergo de pͥma parte.Et qͣꝫto plus eſt materia vel exitura ⁊c̄. Eſt humor attractus ei vehemētioris caliditatis: ſupple ⁊ vehemētiorisſubtilitatis: ⁊ ꝓprie eminens extra procedens pinealiseo ꝙ quāto exitura eſt magis eminēs pinealis: tanto eſtex materia calidiori ⁊ ſubtiliori: qꝛ calidi eſt ſurſum abſcindere: ſupple exitura q̄ eſt ex tali hūore ē ſalua. Queautē eſt de diuerſitate: hoc eſt: ſed illa exitura q̄ diuerfificatur a p̄dicta: vt qꝛ ſit lata pauce rubedinis ē groſſe materie: ſupple ⁊ pauce caliditatis: ⁊ hoc eſt: qꝛ contrarioꝝcōtrarij ſunt effectus: ⁊ ſupple talis exitura que fit ex talihumore eſt mala decliuis ad īteriora .i. ꝓcedēs ex membris exterioribꝰ ad interiora: pauci doloris hoc eſt rōnematerie qͣ nō eſt ita calida ſicut prima exitura eſt: vndeexitura que ē ex humoribus calidis ⁊ ſubtilibus eſt maiordolor qͣꝫ in exitura q̄ ē ex humoribus groſſis ⁊ paruꝫcalidis: ſed citius reſoluit̉ ⁊ maturatur: ⁊ ideo ſaluior eſtCauſa autē quare ex hūoribus calidis ⁊ ſubtilibꝰ ē maiordolor qͣꝫ in illa q̄ eſt ex humoribus magis groſſis ⁊ frigidis eſt propter duo. pͥmo qꝛ mala cōplexio calida maiorem inducit dolorē qͣꝫ mala cōplexio frgida: qꝛ dolor etleticia cauſantur ẜm ꝙ apparet in pͥmo Fen 2ª. ex ſubitamutatione cōuenientis ad incōueniens qͣꝫtū ad doloreꝫ⁊ ex ſubita mutatiōe incōuenientis ad cōueniens qͣꝫtumad leticiam: vnde res q̄ nō mutat ſubito ſenſum vel qͣꝫtū
ad conueniens vel qͣꝫtū ad incōueniens non infert letitiam nec dolorē: vt ibi dicit Auicē. qꝛ ergo mala cōplexiocalida magis ſubito agit in membrum qͣꝫ mala complexio frigida eo ꝙ calidū eſt citius agēs qͣꝫ frigidū: iō maiorem inducit dolorē exitura ex humoribꝰ calidis ⁊ ſubtilibus: qͣꝫ exitura ex humoribꝰ groſſis ⁊ minus calidis.Iterū etiā ꝓpter aliud: qꝛ exitura ex humoribus groſſiscorrūpit plus ſenſum mēbri ⁊ carne in qua eſt qͣꝫ exituraex humoribus calidis ⁊ ſubtilibꝰ. Et cauſa huiꝰ eſt: quiaexitura q̄ eſt ex humoribus groſſis plus īmoratur in mēbro: ⁊ ideo plus corrūpitur ſenſus ipſiuꝫ: ⁊ ideo non ſentit ita mēbrum dolorem in ipſa ſicut in exitura que eſt exhu. calidis ⁊ ſubtilibus: qꝛ illa mouetur de interioribꝰ adexteriora ⁊ de cētro ad circūferētiam. Iſta vero moueturde exterioribus ad interiora ⁊ de circūferentia ad cētrū:⁊ ideo prima exitura eſt ſalua. Iſta vero eſt mala cum ſitdecliuis ad interiora ⁊ pauci doloris ⁊ contrarij motus.¶ Deinde cum dicit.¶ Et d̓terior illa ē illa cuiꝰ corruptio ē adīteriora ⁊ corrūpit illd̓ ſuꝑ qd̓ vadit: ⁊ eſtde ea que expellitur ad vtrūqꝫ latus.ſolutionis ⁊ eruetionis ⁊ ꝓprie eminēs ☞Hic Aui cōparat exituras adinuicem penes bonitateꝫ⁊ malitiā rōne eruptionis eaꝝ: ⁊ hꝫ iſte. §. duo dicta ẜmꝙ ponit duas cōparationes exituraꝝ penes bonitatē ⁊malitiā rōne eruptiōis eaꝝ. 2ª pars īcipit ibi. (Et laudabilior eruptio ē. Dicit ergo pͥmo. Et deterior .ſ. exituraiſta .ſ. q̄ dicta ē: ē illa cuiꝰ eruptio eſt ad īteriora. Iſta eniꝫeſt adhuc deterior p̄dicta qͣꝫuis illa ſit etiā mala: qꝛ actualiter penetrat ad īteriora mēbra: illa vero nōdū actualit̓penetrabat in interioribꝰ: ſꝫ erat in potētia penetrandi.Pauci doloris: hoc eſt ꝓpter duo. Primo: qꝛ talis exitura q̄ rumpit̉ ad īteriora eſt ex humoribus groſſis: qꝛ humores groſſi mouent̉ de exterioribꝰ ad īteriora: vt dictūeſt ſupra. Humores groſſi ⁊ nō multū calidi nō īducunttātū dolorē ſicut humores calidi ⁊ ſubtiles. Iteꝝ etiā eſtpauci doloris: qꝛ illa exitura corrūpit illud ſuꝑ qd̓ vaditvt dicit Aui. ⁊ ideo corrūpit ſenſum mēbri: ⁊ ideo tal̓ exitura eſt pauci doloris: ⁊ ītelligit̉ hoc per reſpectū .ſ. ad exituram pͥmā ſaluā q̄ dicta eſt que eſt ex humoribꝰ ſubtilibus ⁊ calidis ⁊ cōtrarij motus ſupple motui exiture prime que ē ex humoribꝰ ſubtilibus ⁊ calidis: qꝛ illa exituramouetur de īterioribꝰ ad exteriora. Iſta vero mouet̉ d̓ exterioribꝰ ad interiora ⁊ erumpit̉ ad īteriora. ¶ Unde ilſud qd̓ ſic dicit cōtrarij motꝰ: nō dicit reſpectu illiꝰ exiture que dicta ē īmediaie: qꝛ illa eſt eiuſdē motꝰ cum iſta cūdeclinat etiā ad īteriora: licet nō ſit in tāta malitia ſicut illa cum nō ſit adhuc in actu penetrādi: ſicut eſt illa: ſed dicit hͦ per reſpectuꝫ ad exiturā pͥmā que eſt ſalua que mouet̉ de interioribus ad exteriora: vt dictum eſt. Et de ea q̄expellit̉ .i. rumpit̉ ad vtrunqꝫ latus .i. ad īteriora ⁊ exteriora: ⁊ ſupple illa ē peior oībꝰ ẜm ꝙ dicit ypoc̄. in fine primi ꝓnoſticoꝝ. Et cām huiꝰ ponit Gal̓. ibi in cōmento ꝙqn̄ exitura rumpit̉ ad īteriora ⁊ exteriora: tūc vt dic̄ Ga.nocumentuꝫ duplicat̉. ¶ Iteꝝ etiā vt dicit tunc Gal̓. nōeſt locus a quo incipiat generare carnē ſicut ſunt fundamenta q̄ ſunt ſuper terra: quaſi velit dicere Gal̓. ꝙ quando rumpitur ad exteriora ⁊ īteriora: tunc natura nō hētſuꝑ qd̓ ſe fundet in reſtaurādo ⁊ generando carnē: eo ꝙfundamēta nature ſunt ſpiritus ⁊ membra: vt pꝫ. II. de īgenio ſanitatis: nunc autē mēbrū deperditum ē cum ſitruptura intus ⁊ extra: ⁊ ēt ſpūs deꝑdunt̉ cū libere exalēt⁊ iō quādo eſt ruptura intus ⁊ extra: natura nō hꝫ fundamentū ſuper quo ſe fundet ſicut fundamēta ponunt̉ ſuꝑterram: ⁊ ideo exitura que rumpit̉ ad vtrunqꝫ latꝰ eſt peior. Et huiuſmodi verba melius declarantur in cōmento finis primi pronoſticorum vbi tangitur hec materia:ſi ergo vis ſufficientem declarationem queras ibi eam.