Fen .III.De heriſipilla
d cās ⁊ ſigna. 2º determinat de ip̄o qͣꝫtū ad curā. 2ª ibi ino capl̓o (Oꝫ vt euacue.) Prima ꝑs diuidit̉ in ꝑtes quatuor: pͥº determinat de cāis ⁊ fignis ip̄iꝰ heriſipille. 2º on̄dit vbi pl̓m hꝫ generari. 3º ponit qd̓dā iudiciū ſūptū abip̄a in qͣdā egritudine .ſ. in fractura oſſis. 4º excuſat ſe adponēdū diuerſitatē īter heriſipillā et flegmonē: qꝛ d̓ hͦ ētdictuꝫ eſt alibi. 2ª ibi: (Et vbi plus accidit) 3ª ibi (Et qn̄qꝫaccidit) 4ª ibi (Et tu ꝗdē iaꝫ cognouiſti) Prīa ꝑs hꝫ ꝑtesduas: pͥº excuſat ſe a ponēdo cās heriſpille. 2º ponit ſignaipſiꝰ ꝑ q̄ diſtīguit̉ heriſipilla a flegmone. 2ª ibi (Et illa exꝗbꝰ) Dicit gͦ Iā ſciuiſti cās heriſipille: qꝛ cā eiꝰ eſt coleravel pura vel admixta: ⁊ ſpēs eiꝰ: qꝛ heriſipilla ē duplex.q̄dā eſt pura ⁊ q̄dā ē cōpoſita cū flegmōe: ⁊ vocat̉ heriſipilla flegmōides ſi vincat ibi hūor colericꝰ. Si aūt vīcathūor ſāguineꝰ vocat̉ flegmon heriſipillades. Et nō ſolūheriſipilla p̄t cōpōi cū flegmōe: ſꝫ ēt cū ap̄ate molli: vt dicit Gal. de īge. ſani. ꝑticula. 13ª. ⁊ ī talibꝰ paſſiōibꝰ cōpoſitꝭdebēt eē curatiōes cōpoſite: ⁊ ẜm ꝙ vincit ibi vna paſſio:ſic etiā dꝫ vīcere cura illiꝰ: ſꝫ qꝛ ex curatiōibꝰ ſimpliciū habēt̉ curatōes cōpoſitoꝝ: ⁊ iō Aui. ponit curā iſtoꝝ ẜm maiorē ꝑtē ꝓut ſūt morbi ſimplices: et maxīe qͣꝫtū ad localiain li. pͥº fen 2ª caº 5º d̓ egritudībꝰ cōpoſitꝭ illo ca. Et ſāguineum ꝙ puruꝫ flegmones ⁊c̄. ¶ Deinde cum dicit:¶ Et illa ex ꝗbꝰ diſcernit̉ ex flegmōe ſūtquoniā heriſipilla magis apꝑentē habet rubedinem et puriorem.CHic Auic. ponit ſigna ipnꝰ heriſipille in ꝗbꝰ diſtinguit̉ab ip̄o flegmōe: ⁊ diuidit̉ ꝑs hec ī ꝑtes pl̓es ẜm ꝙ pluraſigna ponit ī ꝗbꝰ heriſipilla diſtīguit̉ a flegmōe. Primogͦ ponit vnū ſignū qd̓ ſumit̉a colore. Dic̄ gͦ: Et illa .ſ. ſignaex ꝗbꝰ diſcernit̉ a flegmōe ſūt: qm̄ heriſipilla magis apparentē hꝫ rubedinē .i. hꝫ rubedinē magis in ſuꝑficie: quiamateria in heriſipilla eſt in ſuꝑficie: et puriore .ſ. rubedinem: quia color colere eſt rubeus ⁊ clarius.¶ Et ex flegmone apparet rubedo ad nigredinē decliuis aut viriditatē: et pl̓mcoloris eiꝰ eſt occultū in ꝓfundo: ⁊ rubedo heriſipille deſtruitur ꝑ tactū ſtatim⁊ albet eiꝰ locꝰ cā ſubtilitatis materiei rubee aut ſeꝑatiōis eiꝰ: deinde redit velociter ⁊ nō ſil̓r eſt rubedo flegmōis et vides in rubedine heriſipille colore croci⁊ citrinitatē et nō vides illud in rubedine flegmonis.¶ Ad nigredinē decliuis aut ad liuiditatē .i. ad quādā obfuſcatōeꝫ: qꝛ color ſanguīs exn̄tis in apate ſpāl̓r eſt colorrubeꝰ turbidꝰ ⁊ non clarꝰ: ⁊ pl̓m coloris eiꝰ occultū eſt inꝓfundo eiꝰ ꝓpter goſſitiē ſanguīs: ⁊ iō maͣ ē ibi magꝭ ꝓfida qͣꝫ in heriſipilla: ⁊ vides in rubedīe heriſipille colorēcroci ⁊ citrinitatē ⁊ nō vides id ī rubedīe flegmōis: qꝛ color col̓e ē rubeꝰ citrinꝰ: color ſanguīs ē color rubeꝰ turbidus. ⁊ ideo attinet cuidā obfuſcationi et nigredini.Et ap̄a heriſipille nō fit niſi ī eo qd̓ apꝑet d̓ cute ⁊ flegmō ꝓfūdat̉ ī carne etiā:⁊ heriſipilla eſt pura: ⁊ n̄ eſt ita flegmō.¶Hic Auic. ponit alid̓ ſignū ꝑ qd̓ diſtinguit̉ heriſipilla aflegmōe: ⁊ dicit ap̄a heriſipille .i. tumor heriſipille nō fitniſi i eo qd̓ aꝑꝑet de cute: ⁊ cā huiꝰ ē ꝓpt̓ ſubtilitatē maei.⁊ iō qꝛ col̓a ſubtiliſſimi liqͥris ē: penetrat cito carnē q̄ ē rara ⁊ n retinet̉ niſi in ſuꝑficie ⁊ cute: eo ꝙ cutis dura eſt ⁊ſpiſſa ẜm ꝙ dicit Gal. 13ª. ꝑticula de īge. ſani. q̄ flegmō ꝓ-
fundat̉ rōne groſſioris mae. Et iō dic̄ Gal. in ꝑticula p̄alegata: ſꝫ ſic̄ flegmō fit in carnę ꝑtēcutis āplectēs ſic iſtd̓ .ſ.heriſipilla fit in cute ꝑtē carnis amplectēs. ¶ Tūc Auic.ponit aliud ſignū diſtinguēs īter flegmonē ⁊ heriſipillādicēs ꝙ heriſipilla ē pura .ſ. vt pl̓m ⁊ nō ē ita flegmon: qꝛvt dictum fuit ſupra: vt plurimū aſſociatur ei aut duritiesaut heriſipilla aut furioſitas.¶ Et ꝑuenit qn̄qꝫ ex cal̓itate heriſipillead hoc vt cōburat cutē ⁊ eiꝰ virulētia veficat ⁊ minorat̉ illud in flegmone.CHic ponit ſignū diſtinctiuū heriſipille a flegmōe ꝙ ſumit̉ ex quodā effectū quē facit cal̓itas heriſipille ⁊ dic: Etꝑuenit̉ qn̄qꝫ ex cal̓itatē heriſipille ad hͦ vt cōburat cutē: ⁊hͦ eſt qn̄ maͣ ip̄iꝰ eſt multū acuta aduſta ⁊ eiꝰ virulētia veſicat .ſ. ad modū ignis ex ꝗbus veſicis egredit̉ q̄dā virulētia: ⁊ minorat̉ iſtud in flegmōe: qꝛ flegmon nō ꝑuenit vtpl̓m ad tantā cal̓itatē ⁊ aduſtionē: qꝛ maͣ eiꝰ eſt magis humor benignꝰ ſic̄ ſanguis: vn̄ vtpl̓m nō venit ad tantā malitiam ſicut heriſipilla cuius materia eſt colera.¶ Et pura nō īpellit penitꝰ ⁊ flegmō īpellit: ⁊ quāto plꝰ ml̓tiplicat̉ additio ſāguīsſuꝑ colericū eſt īpulſio magis apꝑens ⁊dolor et pulſatio vehementiores.CHic ponit aliud ſignū per qd̓ diſtinguitur heriſipilla aflegmōe: ⁊ dicit pura .ſ. heriſipilla nō īpellit penitꝰ .i. nōinflat nec facit tumorē ſicut facit flegmon. Et ratio huiuseſt ꝓpter ſubtilitatē materiei: vn̄ expādit̉ in ſuꝑficie cutis⁊ nō retinet̉ ⁊ coartat̉ in vno loco. Et quāto plus multiplicatur additio ſanguinis ſuper colericum .i. ſi flegmon⁊ heriſpilla cōponant̉ quāto plus in tali cōmixtionē vincit flegmon ⁊ humor ſanguineꝰ tāto eſt īpulſio magis apparēs .i. inflatio ⁊ tumor ꝓpter rōnē dictā ⁊ dolor ⁊ pulſatio vehemētiores. qꝛ cū maͣ ſit groſſior ⁊ magꝭ ꝓfūdatain carne ibi fit maior tēſio ⁊ ꝯſtrictio hūoris ī mēbro: vn̄ſequit̉ dolor maior: ⁊ fit etiaꝫ ibi maior coartatio artarie:vn̄ ſequitur maior pulſatio artarie: ⁊ ratio iſtorū meliusfuit poſita in capl̓o primo de apatibus ſupra.¶ Et heriſipilla attrahit febrem vehemētius qͣꝫ flegmon.CHic ponit aliud ſignum diſtinguens dicent: ⁊ heriſipiſla attrahit febrem intellige effimeram: quia talis febrisꝓuenit ex apoſtematibus exterioribus ratione caliditatis eoꝝ: et raro ꝓuenit inde febris putrida vehemētiꝰ .i.citius qͣꝫ flegmon: ⁊ hoc eſt ꝓpter maiorem caliditatemheriſipille: vnde citius in ea inflāmat̉ ſpiritus qͣꝫ in flegmōe: ⁊ ideo citius prouenit ex ea febris effimera: licꝫ febris putrida ꝓueniret in flegmone ratiōe maioris repletionis que eſt ibi: vnde hic Aui. intelligit de febre effimera: que vtplurimū ſequitur apa rōne caliditatis ipſius.¶ Et qn̄qꝫ cōſequit̉ ex cal̓itate heriſipille vt cōburat̉ cutꝭ: qͣre alterat̉ illō̓ qd̓ nominat̉ heriſipilla: ⁊ nō eſt ita flegmon.¶ In iſta parte Auicen. repetit quoddam ſignum diſtinctiuum heriſipille a flegmone adiungendo quoddā. Dicit ergo. Et quandoqꝫ cōſequitur ⁊cͣ. quare alteratur idquod nominatur heriſipilla .i. non videtur tunc ꝙ ſit heriſipilla: qꝛ propter illam aduſtionem ⁊ veſicationē quāfacit videtur ꝙ ſit prima vl̓ ignis perſicus: quia aſſimilatur tunc in accidentibus eius ⁊ non eſt ita flegmon. ratioem eius eſt dicta ſuperius.Nō eſt ergo inflatio heriſipille minorīflatōe flegmōis: īmo pl̓s: veꝝ tēſio fle-