Druckschrift 
Expositio super tertia, quarta, et parte quintae fen IV. libri Avicennae
Seite
13r
Einzelbild herunterladen
 

Tractatus. I.ylegmonis

āt ap̄a ꝑuenit ad ſtatū: tūc neceſſaria ſūt qͣlia ſūt anetū camemilla maluauiſcª ſemē lini ſil̓ia: īmo epl̓a nomīant̉ baſilicō noīantur diaquilon.An ꝑte ponit medicinas qͣſdā cōpetūt ī ſtatu flegmonis: pꝫ qd̓ dicit. et ītelligas de diaꝗlon qd̓ diaꝗlon vaſet ī ſtatu ap̄atis: qꝛ ē reſolutiuū mollitiuū. Itē valet etiāmaxīe qn̄ exalauit ſubtile remāſit groſſū: valet precipue qn̄ ꝑs ſubtilis ꝑuenit ad maturationē rōne cuiꝰ rūpitur aꝑa eſſet ibi qd̓daꝫ trumbū ſaniei derelicta eſt ꝑsgroſſa in circuitu ꝑuenit ad maturationē: in tali enīmaxime appropriat̉ diaquilon. Tunc ſequitur illa pars: Etemplaſtū de colcotar exiccat abſqꝫdolore: et ꝓpter illud eſt eiꝰ admiſtratioincōuenies fit inflāmatio fl̓onis: eſtcōueniēs qn̄ timet̉ aggregatio: melius eſt vt ponas ſuꝑ ip̄am deſuꝑ lanaminfuſam in vino ſtiptico In ꝑte ponit qͣſdā medinas cōpetūt in declinationeflegmonis medicine debēt eſſe deficcatiue: vt dictū fuitſupra. Dic̄. Et emplaſta de colcotar .i. diapalma deſiccatabſqꝫ dolore: ſu. cōpetūt in fine flegmōis: qꝛ in fineetit d̓ſiccatio reſol̓o: ꝓpter id eoꝝ admīſtratio ē īcōueniēs ſit īflāmatio flegmōis: qꝛ tūc qn̄ eſt inflāmatioflegmōis cōpetūt reꝑcuſſiua alterātia cōpl̓onē: debēt admīſtrari talia empl̓a in pͥncipio nec ī augmēto fl̓onis: nec ī ſtatu: qꝛ ibi ꝯpetūt reſolutiua mollitiua lenia: vtdictū ē pͥus. Et ē cōueniēs eorū admīſtratio qn̄ timet̉aggregatio .i. collectio ſaniei: hoc ē qn̄ timet̉ apoſtema terminet̉ ad collectioneꝫ ſaniei: qꝛ qn̄ timemꝰ ap̄atermiuet̉ ad collectionē ſaniei debemꝰ ponere maturatiua deficcatiua: ſꝫ ſi timet̉ reſol̓onē: tūc ꝯueniūt iſtaexiccātia. Et meliꝰ ē vt īponas lanā īfuſaꝫ ī vino ſtiptico:qꝛ tale vinum deſiccat: ideo cōpetit in fine flegmonis. Et caro minꝰ īdiget exiccatiōe qͣꝫ neruut: qm̄ neruꝰ redit ad ſuā cōpl̓onēexiccatiōe ꝑua: caro mīoris neceſſitatiſeſt que pauciores habet arterias.Modo hic qꝛ in curatione ſolū admīſtrant̉ medicīeendo reſpectū ad morbū: ſꝫ ēt ad cōpl̓onē mēbri: vt dic̄Gal. īgenio totū: qꝛ mēbrū cōpl̓onis ſicce īdiget medicina magis ficca rōne cōplexiōis: Aui. dicit ẜm diierſitatē mēbroꝝ medicīe debēt eſſe magis deficcatiueminꝰ. Et dicit: Et caro minꝰ īdiget exiccatiōe qͣꝫ neruꝰ.Et ſubdit cāꝫ hꝰ: qm̄ neruꝰ ⁊cͣ. Et caro mīoris nec̄itatꝭ ēſcꝫ ī exiccatōe ē hꝫ pauciores artarias ſupple paucioresneruos: qꝛ iſta ſic ē cōpl̓onis ſicce. Tūc ſeꝗt̉ illa pars: Et multotiēs ꝗdē cadit neceſſitas ſcalpellandi ante maturationem. In ꝑte ponit quoſdā canōes in curatōe flegmōis ꝓutflegmō ꝯuertit̉ ad ſaniē: diuidit̉ in tres ꝑtes ẜm trescanones ponit. ibi (Et multotiēs). ibi (Et de apatibꝰcalidis.) Dicit multotiēs eſt nec̄e ſcalpellare an̄ maturationē .i. an̄qꝫ fiat maturatio: hoc eſt qn̄ eēt hūorſtrictꝰ valde in apate et multꝰ vel ex frigido vel ex nimiareꝑcuſſiōe: in tali .n. caſu. vt dicm̄ fuit ſupra facimꝰ ſcalpelatōnē an̄ maturationē vt egrediat̉ ſāguis malꝰ ꝯſtrictꝰ īapate ne corrūpat̉: ꝯn̄s corrūpat̉ mēbꝝ mortificet̉. Et multotiēs īgeniat ī attrahēdo ap̄aex mēbro nobili ad ignobile attracti-

uis: deinde curatur aperitur.CHic ponit 2ᵐ can̄. Et dic̄. Et multotiēs īgeniat̉ in attrahēdo ex mēbro nobili ad ignobile: ſic̄ eſt ī locis emūctorijs attractiuis .ſ. cal̓is vel ventoſis vel ſanguiſugis: vtponit Auic. in pͥmo. deinde cura .i. maͣ cuꝫ empl̓is .ſ. maturatiuis: poſtea aperiat̉. aūt hꝰ dicti eſt ſupra poſita ⁊c̄. qꝛ meliꝰ ē fiat ap̄a in mēbro ignobili emūctorioqͣꝫ remaneat in nobili faciat apoſtema ẜm etiā ponitAuicen. in primo. Sequitur illa pars: Et de apatibꝰ calidis īdigēt ſanioſitate emplaſtret̉ caput eiꝰ pſilio extīctiuis ī circuitu eiꝰ: et limat̉ ex ap̄atibꝰemplaſtris pēna: qm̄ digiti ledūt ip̄ꝫ. In ꝑte ponit tertiū canonē. Et dic̄. Et de ap̄atibꝰ calisque īdigēt ſanioſitate hoc ē: qꝛ debēt ꝑuenire ad ſaniem.emplaſtretur caput eius cum pſilio ſu. vel cuꝫ ſimilis repercuſſiuo illi. Et cum extractiuis.dubiū de hoc qd̓ dicit Auic. dicited hl C Et ap̄ata cal̓a vald̓ īdigēt maturatōedebēt emplaſtari pſilio ſil̓ibus. Sed hoc eſt cōtraqd̓ ſuperiꝰ dixit ibi. Cuꝫ ergo vides inceptionē apatisincedere itinere exiture: tunc dimitte infrindationeꝫ ⁊cͣ. Preterea hoc eſt ꝯtra illū afforiſſmū yp̄o. dicit: Cali ſaniē faciēs. Ponit enī ypo. medicia faciēs ſaniē eſtcal̓a frigida: tūc videt̉ male dicere Auic. dicitemplaſtret̉ caput taliū ap̄atū cuꝫ pſilio cum alijs extinctiuis in circuitu. Dicendū eſt ad hoc pͥncipaliterper ſe vt in pluribus medicina faciens ſanieꝫ debet eſſecalida: vt poſuit Auicen. ratio huiꝰ apparebit poſtea inproceſſu: ſed per accidens et in caſu: vt hic ponit Auicē.pōt eſſe medicīa maturatiua frigida: hoc eſt ſicut ponitAuicē. in apoſtematibꝰ valde calidis: talia apoſtemataſunt ſicut apoſtemata heriſipillata: quia in talibꝰ apoſtematibus valde calidis naturalis calor valde inflāmaturintantuꝫ ꝓhibetur eius operatio que eſt digerere materiam eam conuertere in ſaniem: ſed ſi apponatur medicamen frigiduꝫ: tunc prohibetur talis inflāmatio caloris naturalis: ideo tūc calor naturalis cōfortatur ex appoſitione talium frigidorū: et tūc agit in materiā apoſtematis: eam cōuertit ad ſaniem. Iterum etiaꝫ quia in talibus apoſtematibꝰ calidis fit exalatio ſpiriius calorismagis per frigidum: aut prohibetur talis exalatio. etadiuuat ad facienduꝫ ſantem per accidens. Iterum ſiapponeretur medicina frigida ꝓpter ītenſaꝫ eius caliditatem rumpetur tale apoſtema anteqͣꝫ digerat̉. in tali caſu ſunt apponēda frigida medicamina: etiā quandovolumus maturare. ergo dicit qꝛ Auicen̄. dicit: Cumergo vides ⁊cͣ. Dicendū ibi loquitur Auic. vt in pluribus regulariter. Iterum quādo Ipo. dicit: Calidū ſaniēfaciens. intelligit hoc per ſe vt in pluribus: ſed per accidens in caſu nihil prohibetur medicamen frigiduꝫſit maturatiuum ſicut in apoſtematibꝰ valde calidis: ſedhic ponit Auicen̄. liniatur ex epythimatibꝰ ⁊cͣ. quoniaꝫdigiti ſedunt ipſum: qꝛ ꝓpter caliditatem ibi intenſaꝫ eſtmaximus dolor: ideo quanto tactus poteſt fieri cuꝫ maiori facilitate tanto eſt melius: quia tunc fiet tactus facilior: ideo dicit Auicen. alibi. Et ſi tactus fuerit neceſſarius fiat facilitate. Et cām hꝰ reddit Gal. illo v̓bo: Cauedolorē quātū potes: qm̄ nil eſt apoſtemalꝭ ſicut dolor.CHeriſipilla ſpecies eius. Capitulum .IIII.Am ſciuiſti cauſas heriſipille etſpēs eius in libro primo In iſto capl̓o determinat Auic. de qͦdā ap̄atecal̓o qd̓ ſit ex colera: qd̓ vocat̉ heriſipilla: Et diuidit̉ ꝑs iſta in ꝑtes duas. Primo determīat de ipſo qͣꝫtū