Druckschrift 
Expositio super tertia, quarta, et parte quintae fen IV. libri Avicennae
Seite
6v
Einzelbild herunterladen
 

.III.Fen

pōt eius ſuꝑfluū expellere quare multiplicat̉ ibi ſuꝑfluitas ex īdigeſtiōe: qꝛ pōt ſuꝑfluitates ad trāſmittūtur expellere: pn̄t eſſe aꝑatis. Iteꝝ ēt ſi aliqd̓brū ſit debile qͣꝫtūcūqꝫ corpꝰ ſit mūdū gn̄ant̉ ſuꝑfluitatesin eo rōne cibi potꝰ: ēt expellūt mēbra alia ſuꝑfluitatesad illud mēbrū d̓bile: que ſuꝑfluitates figunt̉ in eo rōnedebilitatis ipſiꝰ: que ēt pn̄t ap̄atis ẜꝫ apparet ī ml̓tis: hn̄t aliqͣ mēbra debilia valde naͣl̓r vel accn̄tal̓r: inbus qͣſi toto tꝑe figit̉ maͣ adunat̉ īducit tumorē inbro qͣꝫtūcūqꝫ illud corpꝰ videat̉ īanitū .i. repletū. Etītellige vlterius Aui. ponit oēs cās an̄tes: ſꝫ ponitmaxīe illas ẜm qͣs vtpl̓imū ꝯtingit. Sed tu potes eascolligere in ſumma: qꝛ cauſe an̄tes q̄dā ſunt ex ꝑte maͣe ex diſpōne membri. Ex ꝑte maͣe eſt repletio ex qͣtuorhumoribꝰ aquoſitas vēto ſitas: hec ſiue ſit ibi pctm̄ īqͣꝫtitate ſiue in qͣlitate: ex ꝑte diſpōnis mēbri qͥdā ſuntne debilitatis fortitudinis: q̄dā rōne ſub̓e: q̄dā rōne viarum: q̄dā rōne fitus. Rōne debilitatis duobꝰ modis: ꝗaaut debilitas eſt in mēbro naͣl̓r rōne ſpēi: qꝛ debile ita creatū eſt delitētiōe agētis vt cutis vt ſit receptiua ſuꝑfluitatum: vt īnuit. G. ī de accn̄ti morbo. Etiā debilitas eſt inmēbro ꝑticulari .ſ. rōne īdiuidui vt ī vno hoīe ē d̓bilitasoculoꝝ: in alio epatis: ī alio ſtōi. Et hec debilitas pōt duobꝰ modis .ſ. ex pͥncipijs gn̄atiōis vel ex tꝑali: ſitex egritudine rōne ſub̓e mēbri ē an̄s: vt qn̄ mēbrū ex ītētione naͣe creat̉ rare ſub̓e vt facile recipiat ſuꝑfluitatesmēbroꝝ pͥncipaliū: ſicut eſt caro leſa ī tribꝰ reflexionibꝰ:rōne viaꝝ: vt qn̄ vie vn̄ expellunt̉ ſuꝑfluitates ſunt naͣl̓rſtricte vel opilate: vel accn̄tal̓r: tūc enī ꝓprie ſuꝑfluitatesmēbri vel alie aliūde ſibi miſſe pn̄t expelli: qͣre retinētur ibi: ſic pn̄t facere ap̄a. Rōne ſitꝰ: vt qꝛ mēbrum ſitpoſitū in inferioribꝰ: vn̄ citius currūt ad ipſū ſuꝑfluitatesſicut ē anus ⁊c̄. Deinde cum dicit:t de eis ſunt primitiue ſicut contuſioaut īciſio aut fractura aut diſlocatio autvlcera que multiplicant̉ in mēbro quaredeclinat ad ipſū materia ꝑꝑ dolore debilitatem: fortaſſe declinant ad ipſuꝫ materie retinentur in vijs que ſunt debiliores ſicut accidunt cum vlceribus ſcabie ap̄ata in locis vacuis.¶Hic ponit cās pͥmitiuas flegmōis: dicit: de eis .ſ. cauſis flegmōis ſūt pͥmitiue ſicut ꝯtuſio ⁊c̄ .ſ. ſit a ꝑcuſſioneqꝛ ꝯtuſio ꝯculcat hūores ī loco. Itē qꝛ ꝯtuſio dolorē īducit: v̓tus aūt regitiua totiꝰ ſentiēs nocumentū currit illuccum poſſe ſuo ad defendēdū .ſ. calore ſāguine ſpūpoſtea ſūt cāe maiorꝭ ap̄atis: vn̄ ſi naͣ hr̄ et p̄uiſionē curreret illuc ſpū āguīe: īmo diuerteret potiꝰ ab illo loco: ſꝫ qꝛ p̄uiſiōe caret: illa vtit̉: currit illuc vt d̓fēdat:ſꝫ ex tali curſu ſeꝗtur potiꝰ nocumētū qͣꝫ iuuamētū. Autvlcera multiplicant̉ ī mēbro: qͣre declināt ad ipſū maͣeꝑꝑ dolorē d̓bilitatē dolorē ſupple quē īducit ī mēbro tūc ꝑꝑ dolorē d̓bilitatē attrahit̉ hūor ad illud mēbruꝫ eſt ap̄atis maxīe flegmōis: qꝛ hūor currit ad locūdebilē dolentē eſt maxime ſanguis ſpiritus.dubitatio: qꝛ ponit debilitatēDed Hl C CNori īter cās pͥmitiuas: ī p̄cedēti ꝑteponit īter cās an̄tes. Iteꝝ ēt ponit dolorē īter cās pͥmitiuas: ſuꝑius dcm̄ eſt ē an: cum mala cōpl̓o ſit illd̓qd̓ facit dolorē: vel ſol̓o cōtinui. Dd̓m ad pͥmū debilitas mēbri bn̄ ē in ſe an̄s: qꝛ corꝑalis: ſed rōne cauſe illiꝰ quā hic ponit: qꝛ eiꝰ ſunt talia vlcera ponit cāmAui. pͥmitiuā: qꝛ eiꝰ pͥmitiua eſt: vn̄ pͥº Aui. ponitcāꝫ an̄tē ꝯſiderādo ẜm ſe: vel ēt reſpectū ad cāꝫ ſuaꝫque eēt an̄s: hic aūt dicit cāꝫ pͥmitiuā reſpectū ad cāꝫ

pͥmitiuā. Sic etiā dicas de dolore eſt an̄s rōne cauſeſue īmediate ꝓpͥe: lꝫ rōne cauſe pͥme dicit hic Aui. ip̄aꝫcām pͥmitiuam. Quō aūt dolor eſt apatis aꝑuit ſupra.Et fortaſſe declinat ad ipſuꝫ .ſ. locū. vbi ſunt vlcera maͣe: iſte retinent̉ in vijs: que ſunt debiliores eis: ſicut accn̄tcum vlceribꝰ ſcabie ſint in pede: tūc attrahuntur maͣe:trāſeūdo loca vacua ibi retinent̉: qꝛ ille vie mēbra ſūtnata reciꝑe ſuꝑfluitates faciunt apa in locis vicinis: ſic̄in īguine: ſi ſit in brachijs attrahunt̉ maͣe ſub aſſellis:ibi faciūt ap̄a: qd̓ ꝗdem eſt a pͥmitiua referēdo hoc adcām pͥmo mouentē. Et nota hic ēt circa ꝑtē p̄cedentem pͥmitiua pōt cauſa apatis ſine antecedēti: .ſ.eſt humoralis: qꝛ bene pōt eſſe ap̄atis ſine antecedēti que eſt debilitas vel repletio mēbri: ſꝫ pōt eſſe cauſaap̄atis ſine humore: qꝛ oportet de neceſſitate ap̄atisīmediata ſit humor ſiue ille humor ſit laudabilis ſiue illaudabilis: ſed an̄s bene pōt eſſe apatis ſine primitiua que obuiat īmediate mēbro: ſicut īciſio cōtuſio ⁊c̄.ſicut ſi ꝯcurrāt repletio hūoralis fortitudo mēbri expellentis debilitas mēbri recipiētis: que oēs ſunt cāe antecedentes poſſunt ap̄atis fine omni pͥmitiua obuiante corpori pleno in generatiōe talis apalis.Aui. ī ſeq̄nti ca. diuerfificat curam fleSed tu. D. gmonis qn̄ ē a cauſa ancedēti qn̄ eſta ca̓ pͥmitiua. Si ergo tu dicis pōt fieri apoſtema fine an̄cedēte: tūc ergo diuerſificat̉ cura. Rn̄deo Auicēna intelligit de cauſa an̄tecedēte que eſt humoꝝ repletio in corꝑe ſiue bonoꝝ ſiue maloꝝ: vel de an̄cedēteeſt cōplexiōalis que eſt in mēbro rōne cuius attrahuntur humores ad locū faciunt apa: ſine iſta bn̄ pōt fieri ap̄a: qꝛ pōt fieri a pͥmitiua que facit apoſtema ſolum attractionē humoꝝ: ſed qꝛ cōculcāt humorem exiſtentē in loco fine mēbro. Sed eſt ītelligēdū hmōeſt hūor ſiue ſit ſuꝑfluus ſiue non: ſine iſta pōt fieripenes iſtā cām Aui. non diuerſificat curā inferius: ſed penes illā que eſt ex repletione corꝑis: qꝛ aliter curat̉ quādo apoſtema eſt ex cauſa antecedēti: aliter quādo eſt excauſa pͥmitiua. Iterum etiam al̓r curat̉ qn̄ pͥmitiua obuiat corꝑi mūdo: aliter quādo corꝑi repleto: in quo eſtcauſa antecedens que eſt repletio: ſicut apparebit infra. Iteꝝ caderent alie dubitationes: ſed non ſpectant adhunc locum. Deiude cum dicit. Et augmētū ꝗdem eius declarat̉ additione magnitudinis ītēſiōis: ſtatusipſius per finē eius: illic aggregat̉ materia ſi dꝫ aggregari: declinatio īcipittendere ad lenitatem debilitatem.¶Hic diſtinguit declarat tēpora flegmonis: ſecundo circa hoc oſtendit flegmon eſt malū: ſecunda ibi. (Et mala eſt.) Quid. d. primo patet.Aui. non declarat hic pͥn.xiQub rceur quacipium flegmōis: Dicohic fecit mentionē de ipſo. quia pͥncipiū in ap̄atibꝰ: etin flegmone ẜm iſtū modū eſt manifeſtū ſe: qꝛ tūc ē pͥncipium qn̄ incipit tumor. Ulterius eſt notandū diſtinguunt̉ tꝑa in flegmone in quolibet apoſtemate tripliciter: vno modo ex parte eēntie apoſtematis .ſ. a parte tumoris quantitatis: iſto modo diſtinguunt̉: ſicut diſtinguit Auicē. Alio modo diſtinguuntur penes digeſtionē indigeſtionē: tūc eſt pͥncipiū quādo materia eſt īdigeſta: augmentū quādo apparet materia manifeſte digeri ſed cōplete: ſtatus eſt quādo perfecta eſt digeſtior ẜm hoc illud apoſtema quod erat in ſtatu ẜm pͥmū modum ē in pͥncipio ẜm iſtū modū: poſtqͣꝫ completus eſt tumor: tunc aggregat̉ materia: incipit aggregari: vt dicitAui. in lr̄a. Tertio modo diſtingunt̉ rōne accidētium