Druckschrift 
Expositio super tertia, quarta, et parte quintae fen IV. libri Avicennae
Seite
3r
Einzelbild herunterladen
 

Prologus

iſlatio mēbri p̄ter naturā. Sed ꝯtra illā diuiſionē pōtobuci: ꝗa in apate eſt triplex peccatū ẜm Aui. pͥmo canōefen .ſ. peccatuꝫ in ꝯpl̓one ꝯpōe vnitate: ſed tumor eſtpeccatum in ꝯpōne: qꝛ eſt peccaiū in qͣꝫtitate. peccatū aūtin qͣꝫtitate ē peccatū in ꝯpōne. tūc in ap̄ate fit triplexmorbus ſolū apa erit tumor p̄ter naturā: ſed etiā malaꝯpl̓o ſolutio ꝯtinui eſt ergo erit iſta vera diſcriptō. Preterea. ſi caro addat̉ carni ſicut ſit multotiēs ī vulneribus qn̄ ſuꝑcreſcit. vel ſicut fit a naͣ a pͥncipio gnaͣtiōisqn̄ .ſ. fetui ſuꝑaddit̉ aliꝗd ꝓpter ſuꝑabūdantiaꝫ materiei:tūc eſt ibi tumor ẜm naturā: tn̄ non ibi eſt ap̄a. Dd̓m iſta deſcriptio eſt bona data cōmuniter pōt ſuſtineri Ubi intelligendum licet in apate ſit triplex peccatuꝫſcꝫ ī ꝯpl̓one ꝯpōne vnitate: nihilominꝰ dico pͥncipalius peccatū qd̓ eſt ibi eſt peccatū ī ꝯpōne: qd̓ apꝑet pͥmo auctoritatem. ſcd̓o rationē: qꝛ Aui. in. libro. capl̓ode flegmone diſtinguit ap̄a ẜm pͥncipiū augumētū penes peccatū in qͣꝫtitate. naꝫ peccatū in qͣꝫtitate eſt ſpāliterin ꝯpōne. ergo tunc pͥncipaliꝰ peccatū eſt pecatū in ꝯpōne. Ueꝝ etiā hoc apparet rōne: ꝗa ſi hūores fluūt vel colligunt̉ in aliquo loco faciant ſolū malā ꝯpl̓oneꝫ dr̄adhuc ap̄a. Iteꝝ ſi ſua mala qͣlitate ſoluūt ꝯtinuū niſi fiatibi tumor nodū ē ibi ap̄a: ſꝫ ſi hūores fluūt ad locū aliūfaciūt tumorē dato ſint in ſe boni ſtatim faciūt ap̄a: ꝗaqn̄ faciūt tumorē: tūc ſtatim fit extēſio ꝯculcatio. ad extēſionē ſequit̉ ſol̓o ꝯtinui. ad ꝯculcatōem humoꝝ ſequit̉mala ꝯpl̓o. tunc ergo formalius in ap̄ate ꝯſiderādo apaẜꝫ ſe eſt tumor. Dico qꝛ ſi ꝯſideremus qͣꝫtū ad effectū ſuūqd̓ eſt ledere aliqn̄ ap̄a ledit plus mala ꝯpl̓one: vel cōſideramus ip̄m quātū ad cām eius: qꝛ aliqn̄ cauſa eius eſtmala ꝯpl̓o: pͥmo ſed ꝯſiderando ipſum ẜm ſe principalepeccatū. eſt .n. ibi peccatū in qͣꝫtitate magis: quāqͣꝫ ſint ibialia duo peccata. ideo qꝛ tumor eſt ibi peccatū in qͣꝫtitate. ideo apoſtema denominat̉ pͥncipal̓r a tumore ſicut aformaliori. ideo conuenienter pōt dici apa ſit tumorp̄ter naturā. Et hec diffinitio pōt ꝯfirmari per Auic̄.mo canone. fen. dicit. eminētia in cute ē ex genereap̄atis. Eminētie .n. ſunt apata parua ſicut ap̄ata ſunt eminentie magne. Et ꝓpter hoc videt̉ velle Auic̄. ap̄a ſiteminentia. abſolutōis. cuꝫ tumor ſit eminētia. ergo ap̄atūc dr̄ ꝯuenienter tumor p̄ter naͣm: ꝗa non oīs tumor facit ap̄a: qꝛ tumor mēbri alicuius qd̓ eſſet extra naturam.ſicut ſi pes alicuius eſſet tumidus plus qͣꝫ alia mēbra.eſt vel ex abundantia materiei vel ex agēte ẜm naͣ poteſt impediri in ſuis oꝑatiōibꝰ: talis tumor non eſſet apa: qꝛ eſt ex intentōe nature: ſed ex natura que ē ex pͥncipijs generatiōis naͣlibus: ſicut etiā alia mōſtra dicūturnaͣlia. Et intellige ibi qn̄ dicit ap̄a eſt tumor eſt ex hūorum vicio: ſit tumor ex carne addita ſicut fit in ſuꝑexcreſcētia carnis vulneꝝ vel vlcerū: ꝗa ap̄a eſt tumor cauſat̉ ex hoc aliꝗs hūor colligit̉ in mēbro de nouovel ſe paulatiꝫ vel qn̄ fluit ad ip̄ꝫ ex alio mēbro. talishūor adducit tumorē malā ꝯpl̓onē ſol̓onē ꝯtinuitatꝭ.Sic bn̄ dr̄ ap̄a eſt tumor p̄ter naͣm membri. Et ea dicta ſunt pꝫ ſolutio ad argumenta. Dat̉ etiā alia deſcriptio apatis a Gal̓. 13. de inge. ſani. Dicit .n. ap̄a ē morbꝰmutās mēbrū de naͣli qͣlitate ad id qd̓ eſt preter naturam. Sꝫ aliꝗs. d. ꝯtra: ꝗa oīs mala ꝯpl̓o eēt ap̄a vt arguebatur: mutet membrū a ſua naͣli qͣlitate. Ad hoc pōt reſponderi Gal̓. qualitatē membri intelligit cōpl̓onem ſolū: qꝛ iſto mala cōpl̓o eſſet apa vt arguebat̉: ſꝫītellexit qualitatē triplicē formā .ſ. cōpōneꝫ cōpl̓oneꝫvnitatē: appellat hic qualitatē cōem quo ad iſta tria: etiſto nullus morbꝰ mutat mēbrū a ſua naturali qualitate niſi ap̄a: qꝛ mala cōpl̓o mutat mēbrū ſolū a ſua naturali cōpl̓onē: ſꝫ a naturali cōpōne a ſua naturalivnitate: ſꝫ ſol̓o ꝯtinui mutat mēbrū a ſua naͣli vnitate: ſed a ſua naturali cōpōne cōpl̓onē: ſꝫ ap̄a eſt mutāsbrum a ſua totali qualitate in que ē p̄ter naturā: qꝛ mu

tat mēbrū a ſua naͣli cōpōne cōpl̓one vnitate: ſic intelligēdo d̓ſcriptio Galieni vera ē. Et pōt ēt dari alia notificatio apatis que pōt eligi ex dictis Auicē pͥmo canonefen. Apoſtema eſt egritudo compoſita ex tribus morbis ex ꝗbus oībus ꝯiunctis ꝓuenit ex eis res ē egritudo vna: iſta notificatio eſt vere cōpleta notificatio diſtinctio ap̄atis: qꝛ iſta explicat totā eēntiaꝫ ipſius: in hoceniꝫ īcludūtur tria gn̄a egritudinū ſimpliciū .ſ. genꝰ egritudinū ꝯº nis: genꝰ egritudinū cōpōnis: genꝰ egritudinū ſol̓onis ꝯtinuitatis: ꝑꝑ hoc qd̓ dicit Aui. ex ꝗbusomnibꝰ ꝯiūgit̉: excludit̉ oīs cōpō egritudinū pluriumcōpō facit egritudinē vnā: nam ſola illa cōpō morborum facit ap̄a. qn̄qꝫ enī cōponunt̉ plures egritudines ſicut multotiēs cōponit̉ egritudo ꝯſimilis officialis: aliqn̄ ē officialis .i. cōis: aliqn̄ etiā cōponit̉ officialiscōi: tūc ē apoſtema: qꝛ cōponit̉ ſic ex eis perueniat egritudo vna: qꝛ dicimus tunc iſte egritudinesſint plures: ſed qn̄ iſte egritudines cōponunt̉ ſic ex eisꝓuenit egritudo vna tūc cauſant ap̄a. Ubi nota triplex eſt cōpoſitio morboꝝ: quedā ē cōpoſitio īordinata:qꝛ ē ordo ītra illos morbos ſicut ē in febribꝰ erraticisqꝛ fit vna ſit alia: eſt ibi aliꝗd: talis cōpoſitio vt manifeſtū eſt facit egritudinē vnā. Alia ēpoſitio morboꝝ ordinata: hec ē duplex: qꝛ q̄dā eſt ꝯpōmorboꝝ aliquoꝝ ordinata: vt qꝛ aliquē ordinē hn̄t intraſe: ſꝫ integrant ꝑꝑ hoc egritudinē vnā ſicut eſt triplexmodus cōpōnis feb. ordinatꝰ ẜm habet̉ per Auicē. in huius .ſ. vnus ſubintrans alter eſt coalternans: alterdr̄ cōcomitans: talis compoſitio facit egritudinemvnā: ſed plures: qꝛ dicimus de tali hꝫ in ſe plures febres cōpoſitas habeat vnā febrē: īmo dicimus habeat plures. Sed alia eſt compoſitio morboꝝ ordinata ſic illi morbi hn̄t ordinē intra ſe integrāt vnū morbuꝫ: talis cōpō facit morbū vnū ſicut eſt ī apate: qꝛ ī ap̄ate ſunt tres morbi: ſūt ordinati .ſ. quātū ad generationēipſius: quantū ad pͥncipalitatē eſt ibi ordo quātum adgenerationē ſicut apparet in generatiōe apoſtematis: qꝛapoſtema generat̉ ex hoc humores colligunt̉ in ſpongioſitatibꝰ membroꝝ vel ſe: vel qꝛ fluunt ab alio membro: qn̄ iſti faciunt apa eſt ibi ordo: qꝛ illi humores invia generatiōis apoſtematis cōſiderando apoſtema quātum ad ſui eēntiaꝫ: pͥmo faciunt morbuꝫ quantitatis augmnentādo locū. poſtea per extenſionē que fit ibi generatur ſolutio ꝯtinui: poſtea ſi illi humores ſunt bone qualitatis: qꝛ aliquādo apoſtema generat̉ ex humoribus bone qualitatis: tamē ꝓpter cōculcationē morationē ſitibi inducit̉ mala qualitas in eis ſiue complexio. Et ē etiāibi ordo quātū ad pͥncipalitatē: qꝛ pͥncipalior morbus ēpeccatū in cōpōne vt dcm̄ fuit pͥus declaratum eſt: ſictunc ordo eſt inter dictos morbos: cum iſto ordine ītegrant eēntiā vnius morbi qui dr̄ apoſtema: ſic tunc apparet dcm̄ eſt bene apoſtema eſt egritudo cōpoſitaex pluribus morbis ex ꝗbus oībus ꝯiūgunt̉ adīuicēꝓuenit ex eis res que eſt egritudo vna.ſcꝫ de cauſis ap̄atis cauſaꝝDe tertio Dico apatis q̄dā ſunt pͥmitiue q̄daꝫſunt antecedentes quedā ꝯiuncte: oēs iſte cauſe poſſūtcolligi ex dictis Aui. pͥmo canone. fen ca. de cauſis ap̄atum. Cauſe pͥmitiue ſunt cauſe extrīſece ſicut caſus autꝑcuſſio ⁊c̓. Cāe āt antecedētes quedam ſunt cauſe hūorales vel ꝑtinent ad humores: iſte vocantur cāeles apatū ſic qͣttuor ſūt hūores aqͦſitas vētoſitas: vnde qn̄ iſte materie ſuꝑfluūt in corpore: tunc ſunt cauſe antecedentes ap̄atis: vocant̉ aūt cauſe maͣles qꝛ ſint materia ap̄atis ex qua nulla egritudo cum ſit accn̄s hꝫ materiam ex qua: nec ēt ſunt materia in qua: quia materia īap̄atis eſt mēbrum: īmo ſunt cauſe efficientes ap̄atis: ſedvocantur tanto cauſe materiales: qꝛ hūores ſunt in ſematerie mēbroꝝ ſpirituū: ꝗa ex ſubtiliori ꝑte humoruꝫ