Tractatusin generali

canguīs. Sil̓r illud quod dicit aut fit a colera: ⁊ qd̓ curritcurtū eiꝰ pōt duobꝰ modis exponi. pº mō aūt fit a colera .ſ.poua ⁊ naͣli. Et qd̓ currit curſu eiꝰ .i. aut ſit ab alijs ſpēbꝰolere. Alio mō pōt exponi aūt fit a colera .ſ. pura: ⁊ quodcurrit curſū eiꝰ .l. aut ſit ex humoribꝰ qui currūt curſu eiꝰ.x hoc poteſt exponi duobuꝫ modis. vnoº ꝙ pn̄t currerehumo curſu colere: ꝗa hūores in ap̄ate ſunt mixti: ſꝫ dn̄atur ibi colera: ⁊ ideo denominat̉ apa totuꝫ colericū. Aliomodo dr̄ currere curſu eius non ꝓpter admixtioneꝫ ſecquia redundant̉ in maͣm ſuaꝫ ꝑ alteratōem ſicut ſanguicupcalenit ⁊ ſubtiliat̉ ⁊ ꝯuertit̉ ad naturā colere. ⁊ iō apoſtema quod fieret ex tali humore diceret̉ colericuꝫ cū fieret ex huiore ꝗ currit curſu colere.dubitatio d̓ hoc qd̓ dicit Aui. ꝙ ap̄aSed hlc Ucalꝫ aūt ſit ex ſanguīe aut ex colera:qꝛ videt̉ ꝙ Aui. ſit hic diminutus: ꝗa vt ipſe dicit in pº canone. Et nō eſt eſtimādū ꝙ apa cal̓m ſit illud ſolū qd̓ generat̉ ex ſanguine ⁊ colera: ſed ex quacūqꝫ alia maͣ: ſiueſit calida ꝑ eſſentiaꝫ ſiue accidat ei ſuꝑcaliditas ꝑ putrefacuonē. gͦ tūc ap̄a cal̓m nō fiet ſolū a ſanguine ⁊ colera: ſedet ex flegmate ⁊ melancolia: cū iſtis poſſit accidere caliditas ex putrefactōe. Nos poſſumus dicere dupl̓r. vno mōꝙ lꝫ Aui. dicat ꝙ ap̄a cal̓m aut fit a ſanguine aut ex col̓a:non ꝑꝑ hoc excludit ꝗn poſſit ab alio fieri. Uel al̓r poſſumꝰ dicere .ſ. ꝙ ap̄a cal̓m dr̄ dupl̓r. vno mō cōiter quod fitex materia calida ſiue ſit calida ꝑ ſe ſiue ꝑ accidens. Aliomōdr̄ ap̄a cal̓m ꝓprie ⁊ ſtricte qd̓ fit ex materia calida perſe ⁊ eſſential̓r. Primo mō intelligit Aui. in textu p̄allegato. Scd̓o mō ītelligit hic cuius ſignū eſt: ꝗa cancer ẜꝫ primum modum eſſet apa cal̓m: ꝗa fit ex materia cal̓a ꝑ accidens: ⁊ tn̄ determinauit de ip̄o inter apata frigida. Et idedixit ſtatim poſt illū textū. nō cal̓a v̓o ⁊cͣ. vbi connumeratap̄ata frigida quoꝝ plurima ſunt acuta .i. calida. pͥmo enīcōnumerat cancrū inter apata frigida. Et idem dixit ſtatim poſt illum textū. Nō calida vero ⁊cͣ. Ubi cōnumeratapata frigida: quoꝝ plurima ſunt acuta .i. calida. pͥmo .n.cōnumerat cancrū inter apoſtemata frigida: poſtea dixitip̄m eſſe cal̓m. Sed qn̄ dixit ipſuꝫ eſſe frigiduꝫ intellexuhoc ꝑ ſe: qn̄ dixit qd̓ erat cal̓m intellexit ꝑ accn̄s. vn̄ pͥmoqn̄ cōnumerat cancrū inter apata non calida accipit apoſtema cal̓m ſtricte. Poſtea v̓o qn̄ dixit ipſum accutū accipit large. Uel poſſumus dicere iſto mō ꝙ ꝑ hͦ ꝙ dic̄: apacal̓m aūt ſit ex ſanguine aut ex colera: ꝙ intellexit ap̄a qd̓ſit ex calida materiā eſſential̓r. Et ꝑ hoc qd̓ dicit ꝙ curritcurſu eius intelligit apoſtema cal̓m qd̓ fit quocunqꝫ mōſil cal̓a. ¶ Et iſto mō docet̉ 3ᵍ expō iſtius v̓bi: ⁊ qd̓ curritcurſu eiꝰ a predictis duabus.Ihic alid̓ dubiū ad maiorē declaraer ¶ IS Lionē dictoꝝ Aui. vtꝝ ap̄a ſit a coltereēlera? ⁊ videt̉ ꝙ no. ꝑ Gal̓. in ꝯmēto ſecūdi ꝓnoſticoꝝ. dicit eniꝫ: Et iam diximus in eis q̄ p̄miſſa ſunt ꝙ ex col̓a n̄accidūt exiture qd̓ eſt: qꝛ necͣium eſt ī euētu exiture vt hu.ſint indigeſti crudi ⁊ groffi. ¶ Preterea ap̄a fit qn̄ hūorfigit̉ ī parte tumorē faciēs: ſꝫ colera de ſe nō ē frigibilis vl̓faciens tumorē cū ſit hūor ſubtilis ⁊ fluxibilis. gͦ ⁊cͣ. Dicoad hoc ꝙ apa fit a colera: ⁊ hoc pꝫ ex ſenſu. ⁊ ē manifeſtūex rōne: qꝛ ad hoc vt fiat apoſtema oꝫ ꝙ hūor figat̉ in ꝑtereplēs ſpōgioſitates mēbri ⁊ tumoreꝫ faciēs. hec .n. ē cauſa ꝯiuncta eiꝰ vt aꝑꝑet ex dictis. Nunc aūt col̓a pōt figi inaliqͦ mēbro. ⁊ hoc pꝫ ꝑꝑ tres cās. ⁊ ēt nō eſt ſemꝑ nec̄e cōcurrere iſtas tres cās: īmo aliqn̄ ſufficit vna vel due. vnaeſt virtus. ſcd̓a eſt diſpō humoꝝ. tertia diſpō mēbri. Uirtus .n. eſt cā. vt ſi virtus mēbri ſit debilis nō potēs expellere ad cutim vel ad exteriora maͣꝫ expulſaꝫ ad ipſuꝫ. Diſpoſitio hūoris ē cā: vt ſi cuꝫ col̓a admiſceat̉ hūor groſſus⁊ viſcoſus ꝗ ē cā fixiōis ⁊ retētiōis col̓e. Et propterea ponit Ga. ī liº de īterioribꝰ ꝙ flegma ſalſuꝫ vehemētiꝰ vlcerat qͣꝫ colera: ꝓpter maiore fixiōem ipſiꝰ in mēbro. Diſpōmēbri eſt cā vt ſi mēbruꝫ ad qd̓ fluit materia naͣliter fue-

rit ſpiſſuꝫ ſicut cutis vel accn̄tal̓r opilatū nec̄e eſt ꝙ ibi figatur materia ⁊ ꝑmaneat diu: etiam hoc innult Gal̓. ī libro de criſi in fine. Propt̓ ergo iſtas tres cauſas pōt col̓afigi ī mēbro et facere apoſtema. ¶ Ad id ergo qd̓ tu. d. ꝙGal̓. in cōmento ſecūdi ꝓnoſticoꝝ: dd̓m ꝙ ibi loquit̉ deexituris ꝑ modū criſis: ⁊ vtplurimū ⁊ frequēter criſis inegritudinibꝰ colericis ſit ꝑ euacuationem rōne colere q̄eſt humor ſubtilis: exitura aūt ſit vtplurimū in egritudinibus flegmaticis rōne hūoris groſſi ⁊ viſcoſi: nihilominus vt ipſe dicit in 3º eiuſdē: pōt fieri exitura in egritudīnibus colericis: qꝛ ſi virtus ſit debilis ⁊ hūores ſint cal̓iſit exitura: qꝛ natura non pōt ꝑfecte dn̄ari hūoribus: hecaūt verba ibi pleniꝰ declarabunt̉. ¶ Ad rōnē quā adducebas pꝫ ſol̓o ꝑ ia̓ dicta: nihilominus ītelligēdū ē ꝙ ſinedubio credo ꝙ rarius fit ap̄a de colera pura nō malignaqͣꝫ de alijs hūoribus per viā radicis hoc ē ꝙ primo hūorpeccans fuerit col̓a: ⁊ hͦ eſt propter ſubtilitate ipſiꝰ: vndenō pōt ita colligi in mēbro ſicut aliꝰ humor: ſed bene pōtalius hu. colligi in mēbro ſicut ſanguis ꝗ ſupercalefactꝰibi ꝓpter aliquā cauſam proportionatā ad coleram fiūtaccidentia heriſipille: ⁊ hoc frequenter accidit: vt ponitAui. in preſenti lectione. ¶ Deinde cum dicit:¶ Et quod eſt a ſanguīe: aut a ſanguinelaudabili: aut ſanguine malo.Hic ꝓſequit̉ de mēbris diuiſionis p̄dicte: ⁊ duo facit. pͥmo ꝓſequitur de apate ſanguineo. 2º de ap̄ate col̓ico. 2ºibi Colericū. Prima in duas. pͥmo premittit quandamdiuiſionem apatis calidi quod fit a ſanguine. 2º proſeꝗtur de membris diuiſionis. ſcd̓a ibi: (Et ſanguīs laudabilis.) Quod dicit patet.aliꝗs de hoc qd̓ dicit Aui. qꝛed dubila Vie dic ꝙ pōtfieri apͥa ex ſanguine laudabili: illud nō vr̄ veꝝ: qꝛ ipſe dicit pº canōe fen 2ꝙ nullū apa accidit ſine malitia ꝯpl̓onis cū maͣ: ſꝫ in malitia ꝯpl̓onis cū maͣ ē hūor malus ⁊ nō laudabilis. ¶ Dicunt ꝗdā ꝙ iſte ſanguis dr̄ laudabilis ꝑ ꝯꝑatiōeꝫ ad ſanguinē aduſtū malignū ⁊ venenoſuꝫ. ¶ Ggo aūt al̓r dicoꝙ ap̄a pōt dupl̓r ꝯſiderari. vnoº quo ad fieri ⁊ ſui initiū.alioº qͥ ad factū eē ⁊ cōplemētū. Si ītelligat̉ pº mō dico ꝙap̄a pōt fieri ex ſanguie laudabili ſic̄ ſi accidat ꝑcuſſio incorꝑe tꝑato qd̓ nō eſt repletū malis hūoribꝰ: tūc ꝑꝑ ꝑcuſſioneꝫ pōt fieri ap̄a ex ſanguīe ꝯcurrēte ad locuꝫ: ⁊ tn̄ ſanguis ille pͥus erat laudabil̓. Et dico ꝙ nō ſolū illo mō fitapa ex ſanguīe laudabili ī qͣlitate: ſꝫ p̄t fieri ī qͣꝫtitate ⁊ qͣlitate. ¶ Et hͦ dico: qꝛ ꝗdā dicūt ꝙ Aui. ītellexit d̓ ſanguine laudabili ī qͣlitate: ſꝫ nō ī qͣꝫtitate. Un̄ dicūt ipſi ꝙ illeſāguis īducit malā ꝯpl̓onē ⁊ ſuꝑcalefactōnē mēbroꝝ rōne qͣꝫtitatis: ſed nō rōne qͣlitatis. Et adducūt ſil̓e ⁊ dicūt:Nā ſicut ip̄e ignis in ꝑua qͣꝫtitate moderate calefacit ⁊ inmulta adurit. Sꝫ illud non eſt veꝝ vl̓r: ꝗa pōt fieri ap̄a eſanguīe laudabili ī qͣꝫtitate ⁊ qͣlitate. Et hoc dico qͦ ad ſuiinitiū: qꝛ pol̓e ē ꝙ corꝑe exn̄te tēꝑato in qͣꝫtitate ⁊ qͣlitatehūoꝝ ſi accidat ꝑcuſſio ⁊ ex illa ꝑcuſſiōe ibi ſit ap̄a: tn̄ ibiſanguis eſt laudabilis in qͣꝫtitate ⁊ qualitate. Et ideo ſanguis quo ad initiū anteqͣꝫ colligatur in ap̄ate poteſt eſſelaudabilis in quātitate ⁊ qualitate: ſꝫ vtplurimuꝫ peccatin qͣꝫtitate. Et iſto mō intelligit hic Aui. qd̓ apoſtema fita ſanguine laudabili ad minus ſaltem qualitate: lꝫ peccet in qͣꝫtitate: ⁊ qd̓dā fit a ſanguine illaudabili: qꝛ pōt eēanteqͣꝫ ſanguis ſit calefactus in ap̄ate vel collectꝰ peccetin quātitate ⁊ qualitate. Si aūt intelligat̉ ap̄a quo ad ſuieſſe ⁊ complementū: ſic dico ꝙ omne apoſtema fit a ſanguine illandabili. Quia cuꝫ in apͥate ſanguis conculcat̉ex illa conculcatione dato ꝙ pͥus in ſe eſſet bone qualitatis fit qualitatis male. Iſto modo intelligit Auicenna inprimo cum dicit: ꝙ nulluꝫ apoſtema accidit ſine malitiacum materia. ¶ Deinde cum dicit:Dinus ſuꝑ Fen ⁊c̄. Aui.a 4