totū aurū mundi ⁊ oīa inaīata. Nec ẜm vtilitatēementiū. qꝛ ſic herba medicinalis vel potio q̄ valetalicui ad liberationē a morte p̄cio inextimabili foret vendēda. Sed oportet extimet̉ cōi extimatōeẜm ꝙ dictū in. lix. §. Et id̓o ſi plus tali extimatōevenderet̉ rōne tꝑis erit vſura. Si nō rōne tꝑis ſꝫalio raſpectu erit iniuſticia niſi vendat̉ ſcienti ⁊ volenti. vt sͣ. emptio. §. vij. Bene aūt poſſet plus extimari ꝙͣ valeat res cōi extimatōe ſine vſura rōneꝓprie vtilitatis. puta habeo rē multū mihi vtilē exq̄ multū mihi ꝓficio ⁊ ex eius abſentia multū dānificabor ꝓpterea liceret inſtant̓ poſtulanti eā ſibivēdere nōͣ qͣntū valet cōi extimatōe ſꝫ qͣntū eſt mihi vtilis ⁊ qͣntū extimat̉ dānuꝫ ex eius carētia. Etideo nō eſſet vſura qͣꝫuis interueniret tp̄s ſolutionis fiende. Rō qꝛ res ſalua iuſticia pōt tali preciovendi. Et iō plus qd̓ accipit̉ nō accipit̉ ex tꝑe ſꝫ exnatura rei. lꝫ qͦ ad apparentiā videat̉ vſurariua¶ Utrū vendēs vinū vel frumentū ⁊ hmōi ꝓ p̄cio qd̓ currit cuꝫ pacto tn̄. ꝙ ſi plus vſqꝫ ad paſchavaluerit illud plus vult. ſi v̓o minus nō vult minuere p̄ciū ſit vſurarius? ℟. ꝙ ſic. facit. l. pe. C. deſolu. ⁊. l. qͥ bona. §. ſi qͥs. ff. de dā. infec. no. Archi.xiiij. q. iiij. §. j. ⁊ Ho. in ſum. Facit. l. ſi nō fuerint.§. ariſto. ff. pro ſocio. Hoc intellige ꝙ ſit vſura qn̄cale pactū facit rōne dilatōis ſolutōnis. aliter eſſetin iuſticia nō vſura. vn̄ Sco. in. iiij. diſ. xv. q. ij. ar.ij. ponit duas regulas circa hāc materiā obſeruādas. Prima ē ꝙ vendēs nō vendat tp̄s. qꝛ nō eſtſuū. Scd̓a ꝙ nō ponat ſe in tuto de lucre vl̓ ſemꝑvel vt in pluribꝰ. aliter eſt vſura.¶ Utrū emens a Iohāne centū q̄ dꝫ habere hincad tres ānos a petro ſeu ꝓ legato ſeu ꝓ ficto molendini vel qͣlitercunqꝫ ꝓ. xcv. q̄ tūc ſoluit de pn̄tiſit vſurarius? ℟. ꝙ aūt ad inſtātiā Iohānis emitaut ſponte. ſi ad inſtantiā Iohānis ſolū. ⁊ ꝓptereaminus emit qͣꝫ extimat veriſimilit̓ intereſſe ſuum.puta qꝛ volebat de ip̄a pecunia negociari negociatione q̄ veriſimiliter lucratus fuiſſet tm̄ deductispericulis ⁊ laboribꝰ. vel qꝛ tantū minuit qͣntū extimat laborē in rehabendo ⁊ ꝑicula ⁊ hmoi. ſic nōeſt vſura. Nā noſtra intereſt litibꝰ ⁊ ſumptibꝰ nōvexari. vt in. l. minoribus. ff. de minoribus. Si v̓oſponte ⁊ pͥncipalit̓ facit ꝓpter lucrū ⁊ minuit p̄ciūſolū ꝓpter hoc qꝛ nunc ſoluit vt in futura rehabeat plus ꝓpter p̄maturā ſolutionē. ſic eſt vſura. c. fi.de vſu. Et in hoc conuenit Io. an. in addi. ad ſpe.Nec ob. illud qd̓ dicit̉ plus ſoluit qͥ ante tp̄s ſoluit. inſti. de ac. §. plus. ⁊ de plus pe. c. j. qꝛ illud eſtverū in eo qͥ ante tp̄s ſoluendo patit̉ aliqd̓ int̓eſſe⁊ ideo cogens eū plus petit. Unde iſta plus petitio ſiue ſit reſpectu tꝑis. qꝛ cū obliget̉ hinc ad annum ſolū. ⁊ tn̄ hodie exigit̉: ſiue ſit reſpectu rei: puta qd̓ debet̉ tꝑe meſſis petit̉ tēꝑe anteriori qͦ plusvalet: ſiue ſit reſpectu loci: puta qd̓ debetur in vnoloco petit̉ in alio: ſiue ſit reſpectu cauſe. Exemplūvt qd̓ debet̉ alternatiue vel nō eſt obligatus petit̉determinate. tm̄ ſolū pōt diminuere qͣntum extimat intereſſe ſuū veriſimilit̓: ſiue lucri ceſſantis: ſiue dāni emergentis. al̓s ꝓpter p̄maturā ſolutionēdiminuere de p̓ncipali eſſet vſura. ẜm Tho. ſcd̓a
Vſura. j.
ſcd̓e. q. lxxviij. in reſponſione vltimi articuli. Ideꝫdic de illo qͥ vadit ad artificē debitorē mercatori ꝓpanno de centū q̄ debet hinc ad annū et facit ſibidari. xcv. modo ab artifice ⁊ ipſe ſe obligat ſoluerecentū in termino mercatori ẜm p̄dictā diſtinctionem. Aduerte tn̄ ꝙ ſi talis pecunia ſeu debitū eſſꝫlitigioſum nō liceret emere. de quo dic vt sͣ. ceſſioactionū. ꝑ totū. Itē ſi eſſet mutuū vel cōmodatuꝫfactū alicui vſqꝫ ad tres annos. ⁊ ſuꝑueniret caſusin quo mutuās vel comodās indigeret ⁊ vellet ſibi reſtitui nō liceret cōmodatario vel mutuū accipienti aliqͥd minuere ꝓ intereſſe ſuo: qn̄ ſimile intereſſe incurrit mutuās ⁊ cōmodator: nec aliundeꝓuidiſſet vt ip̄m euaderet ſi talis cōmodator velmutuās nō ſubueniſſet. Et ſic intellige ⁊ limita .l.in rebus. ff. como.¶ Utrū emens pagas. puta de. lxxviij. ad rōnem 6.4de. xv. ſolidis ꝓ libra. qꝛ ſic eſt cōis eoruꝫ extimatioIanue ſit vſurarius: cū poſtea ſit habiturus veriſimiliter hinc ad duos annos. xx. ſolidos ꝓ libra?℟. Quidā multū errantes conati ſunt ſimpliciteraſſerere nō eſſe cōtractū vſurariū: ſꝫ ſolū turpe lucrum. Aliqͥ etiā dixerūt ꝙ licite fit Moti. Primo.qꝛ talis nō eſt cōtractus mutui ſꝫ emptionis in qͦvſura eſſe non pōt ſꝫ ſolū iniuſticia. Scd̓o qꝛ ineſtꝑiculum ⁊ labor in rehabendo. Tercio qꝛ cōis extimatio non plus iudicat valere. Quarto qꝛ ſicutplus valet fructus maturus ⁊ ꝑfectus ꝙͣ acerbusideo licite qn̄ eſt acerbus minus emit̉. Sed certeiſte rōnes nihil valent. qꝛ licet formalit̓ ſit contractus emptionis: tn̄ equiualent̓ eſt mutuū cuꝫ ſpehabendi vltra ſortē qd̓ ſepe cooperit̉ ſub cōtractuemptionis. vt patꝫ in. c. cōſuluit. ⁊. c. in ciuitate. ⁊clarius in. c. fi. de vſu. Nec labor ſeu ꝑiculū excuſat. qꝛ veriſimile nō eſt. ꝙ nō habeat totū ⁊ ſine orlabore in tꝑe. Ideo minutio p̄cij fit ſolum tꝑis. qd̓ptꝫ. quia qͣnto plus tarde habēt ſolui tanto minꝰemunt̉ ꝓpter p̄maturā ſolutionē. Et cōis extimatio eſt corruptela patꝫ. Eſt memoria hominū qͥ recolunt ꝙ ſub cōi extimatione cadebat ꝙ ꝯtractusvſurarius eſſet. Et ſic ꝑſeueraſſent niſi fuiſſent qͥdam magiſtri in theologia nō bone ꝯſcīe qͥ ſine orfundamēto iuris īmo ꝯͣ tex. apertū a cōtrario ſenſu in. c. fi. de vſu. licitū eſſe cōſuluerūt nō intelligētes ꝙ licet fructus agreſtus minꝰ poſſit emī qͣꝫ maturus. nō tn̄ minus ꝙ qn̄ cōputatis ꝑiculis ſemꝑplus ſit valiturus ꝙͣ emat̉: quia etiā ſi emat̉ tantominus ꝓpter p̄maturā ſolutioneꝫ ꝙ veriſimiliterplus debeat qͣꝫ minus valere certe vſura erit. pertex. claruꝫ in dictis. c. p̄allegatis. Si dꝫ ergo licereoꝫ ꝙ ꝓpt̓ p̄maturā ſolutionē non minus ematur.qͥn poſſit etiā minꝰ valere. īmo plus dicit. d. Pe.de oncha. in diſputatione montis florētie ꝙ ſi qͥsemeret ad duos vel tres ānos inp̄ſtita vel loca p̄dicta ⁊ ꝑciꝑet magꝭ qͣꝫ dedit ꝙ eſſet vſura. qꝛ nō ēvere emptio cū redditus ſit de ꝓximo reuerſurusad venditorē: nec locatio. qꝛ pecunia ſtatim ſoluit̉ꝓ alia pecunia. vnde accedit ad ꝯͣctuꝫ mutui. 1ꝓpterea mihi videt̉ dicendū ſicut de caſu p̄cedētiꝙ ſi qͥs ad inſtantiaꝫ amici emit pagas p̄dictas qͥpotius vellet negociari cum ſuis pecunijs ꝙͣ talia