netiarū: vt ſibi venetijs reddant̉. Talis cōtractꝰpōt eſſe licitꝰ: ⁊ eſt qn̄ nō intēdit ꝓpter priorē traditionē habere lucrū ſed rōne patrie illud reportat.Si v̓o ex hoc ꝙ pͥus tradidit vltra montes ꝙͣ recipiat venetijs intēdit lucrū habere erit vſurarius:cū pͥor traditio inducat rōneꝫ mutui ⁊ ſpe habēdivltra ſortē: ⁊ ſic erit vſura.54 ¶ Utrū cambiū ſiccū ſit licitū. ℟. ꝙ non: qꝛ dicit̉ſiccū eo ꝙ in veritate eſt ſiccū a charitate ꝓximi etſiccat animā a gratia dei. et fit. vij. modis. Primohoc mō. Recipio florentie a campſore decē librasgroſſoꝝ que tūc valent centū florenos cū pacto ꝙtenear ipſi cāpſori tantū dare quātū infra decē dies poſt celebratū ꝯtractū valebūt libre groſſoꝝ venetijs: que aliqn̄ valent plus aliqn̄ minus: et hochinc ad mēſem receptiōis eorum: vel ſi plus vulttenere de menſe in menſem renouat̉ modo predicto: ⁊ tale cambiū eſt illicitum ⁊ vſurarius contractus: quia eſt ibi mutuū cum ſpe habēdi vltra ſortem: qꝛ licꝫ aliqn̄ minus valeant: tamē vt in pluribus plus valent nec excuſat̉ ꝓpter ꝑiculum: vt sͣ.patuit. tex. eſt clarus habenti oculos cordis in dicto. c. fi. de vſu. Et talis cōtractus eſt ad ꝑniciē ciuitatū exꝑientia teſte que eſt omniū magiſtra. c. ꝙͣſit. de elect. li. vj. Et ꝙ ſit illicitus cōmuniter teneta doc. Secūdo ſit hoc mō. Habeo hic Ianue centū aureos ⁊ trado eos Petro vt mihitotidē reſpōdere faciat hinc ad menſem rome vbi plus valentveriſimiliter ⁊ credit. Et ſimiliter vſurarius eſt: qꝛeſt mutuū eum ſpe habendi vltra ſortē. c. cōſuluitet. c. in ciuitate. de vſu. Tercio fit hoc modo. Habeo hic Ianue centū aureos quos do Petro indigenti vt mihi reſpondē faciat a Lōdres ſeu Bruges hinc ad tres menſes alterius generis monetāputa tot libras de ſterlini ⁊ hmōi. Iſte contractuscōiter eſt vſurarius ẜm Hoſti. et Goff. qͥa cōiterſit vt inde lucret̉. Et licꝫ aliqn̄ nihil lucret̉ tamē inextimatiōe habet lucrū. Et ſic cū ſit mutuū cū ſpehabēdi vltra ſortē erit vſura. Nec rō ꝑiculi excuſabit ſicut dictū eſt. Idem dic. qn̄ Ianue exiſtensemit turonēſes recipiēdos in francia in talibꝰ nūdinis ẜm Alex. lo. cū tales emant plus vel minusẜm tꝑis dilationē. ⁊ intendāt lucrū qd̓ cōiter euenit. Fit. Quarto hoc mō Ianue exiſtens dat certāmonetaꝫ alicui vt ſibi reddat in ſcutis Lugdunijtemꝑe ferie que ibi fiet. verbi gratia. extimat h̓ Ianue ſcutum. xxviij. ⁊ ſic dat tantā monetā ad rationē de. xxviij. ꝓ ſcuto ꝙ aſcendet ad ſcutos centūqui ſicuti in Lugduno vt plurimū valent. xxx. velſaltem plus de. xxviij. Ideꝫ dic de hinc neapolimad tot carlinos ꝓ ducatis et huiuſmodi: ẜm Monal. ſunt vſurarij: allegat. c. eijciens. lxxxviij. diſt. ⁊dicto. c. fi. de vſu. Quinto modo fit ſic. Ego indigeo pecunia hic Ianue quero mutuo ⁊ non inuenio niſi hoc pacto ꝙ recipiam ad rationem cambiorum de Londres vel Bruges cum ego accipiens nō habeam banchum in Londres vel Bruges nec mutuans. Ideo mutuat iſto modo: quiavelit deferre ſuas pecunias a Londres: ſed vt ſiclucretur ex tali contractu nunc de Ianua ad Londres: et de Londres ad Ianuam. Et ſic patet ꝙ
Uſura. j.
non licet. Unde dic ꝙ eſt vſura. Fit et ſexto modopeſſime. Et dicit̉ cambiū recambiū: et ſit hoc modo. Ego indigens pecunia hic Ianue quero aliquem qui mihi mutuum det. Eſt aliquis qui datmutuū ad rationem cambiorū de Londres cumpacto ꝙ ſcribat litteras: ⁊ tamē nō mittit: ſed ip̄asretinet ⁊ ẜm ꝙ lucrat̉ cambia in eundo ⁊ redeundo ita accipiet vltra ſortem. ⁊ vſurarius peſſimuseſt. Septimo modo fit cambiuꝫ in romana curiaqd̓ quidem eſt vſura clara. licꝫ ſub cambio palliet̉⁊ ſit ſic. Clericus cōſecutus de nouo aliqd̓ beneficiū ꝓ expeditōne bullarū ip̄ius indigēs pecunijspetit a cāpſore ſub mutuo certā ſummā. puta centū ducatos reſtituēdos ī patria. puta turonie hīcad ſex mēſes monete ibi currētis ei quē p̄fatus cāpſor ſtatuerit: mutuat cāpſor: ſed vltra cambiū exurgens ex varietate valoris monete in diuerſis locis exigit. v. vel. viij. ꝓ cētenario tales campſoresvſurarij ſunt indubitant̓. Et licꝫ quidā conati fuerint defenſare ꝙ licite pōt fieri tale cābiū ſic cū primo ſecūdo tercio quarto qͥnto ⁊ ſexto mō dictum.Dicēdo ꝙ nō eſt ꝯtractꝰ mutui: ſꝫ ꝑmutatiōis velemptiōis ſeu ꝯͣctus īnomīatꝰ ſaltē: ⁊ lucrū ꝓueniat rōne dubij vel patrie. Ideo nō pōt eſſe vſura.Sed ꝯtra ip̄os eſt textus dicti capituli fi. a contrario ſenſu vbi dicit̉. Ille quoqꝫ qͥ dat decem ſolidosvt alio tꝑe tottidē ſibi grani vini vel olei menſurereddant: que licꝫ tūc plus valeant tn̄ vtrū plus vl̓minus ſolutionis tꝑe ſint valiture veriſimilit̓ dubitat̉ nō debet ex hoc vſurarius reputari. hec ibi.Ergo a ꝯtrario ſi veriſimilit̓ plus p̄ſumerent̉ valiture tꝑe ſolutiōis eēt vſurariꝰ. Et iſte ꝯtractus videt̉ emptiōis vel ꝑmutatiōis aut ſaltē ꝯͣctus innominatꝰ: qꝛ dat pecuniā recepturꝰ granū ⁊ hmōi. q̄magis diſtant a ducatꝭ qͣꝫ ſterlini. ꝓpterea tene indubitanter ꝙ eſt cōtractus mutui interp̄tati cumſpe habendi vltra ſortē celebratus. Nec ob. ꝙ aliqn̄ minus: qꝛ vt plurimū et in extimatiōe intēdūtlucrū et ineſt. Et licꝫ Archi. flo. in ſumma teneatꝙ tales ſolū ſunt vſurarij mētales. Tu tn̄ eos dicas eē vſurarios etiā reales: qꝛ mutuū petēti nonvolūt dare niſi cū iſto pacto. Et ſic pꝫ ꝙ ſunt vſurarij mētales ⁊ reales. vnd̓ Hoſt. ⁊ Goff. dicit tales vſurarios quātūcūqꝫ ſub ſpē ꝑmutatiōis emptiōis vel alteriꝰ ꝯͣctus pallient̉: ⁊ omībꝰ execrabiliores ſunt: qͥ de nūdinis ad nūdinas tales ꝯͣctusfaciūt cum excedāt centeſimā ẜm Ho. cū quo cōcor. Alex. lon. Eſt tn̄ ꝯtractꝰ in quo nō dicerē contractū vſurariū nec illicitū. videlicꝫ. Eſt aliquis qͥvellet ire d̓ Ianua Londres ꝓ negociatione nollet ſecum deferre pecunias ꝓpter ꝑicula querit aliquē cui det ſuas pecunias hic Ianue qui faciat ſibi reſpōdere totidē londres: ſed qꝛ ꝓpter abuſump̄fatoꝝ mercatorū non poteſt p̄ſcire determinatequot libras de ſterlini valeant ſue pecunie accipitlitteras ẜm curſum cābij a quodā h̓ Ianue cui dedit ſuam pecuniā ⁊ inde lucrat̉ aliquid. Dico ꝙ ſiiſte nō ideo hic dat vt inde ꝑ cambiū lucret̉: ſed ſolū vt ſuas pecunias londres habeat: ꝙ tale lucrūſibi adueniēs nō faciet eum vſurariū: cū adueniatſibi potius rōne incertitudinis ſeu patrie qd̓ excu-