Uſura. j.CCXCV.

xiiij. queſtione. iiij. ab illo dummodo nō ſit ſcandalum alijs.¶ Undecimus caſus rōne oſtentatōnis. Exem­ 49plū do tibi pecuniā ſignatā ad oſtētationē vel etiāad ſuppouendū pignori ita ꝙ volo illā met quamtibi dedi ī numero mihi reſtituas ⁊ vltra eam aliqͥd lucri. Nā talis ꝯͣctus licꝫ cū nō ſit mutuū: ſedpotiꝰ locatio: vt no. glo. in. c. ſi feneraueris. xiiij. q.iij. ⁊ in. d. c. cōqueſtus. ⁊ facit. l. iij. §. vlti. et. l. ſe. ff.cōmo. Cōcordat Sco. in. iiij. di. xv.¶ Duodecimus eſt rōne alteriꝰ ꝯtractꝰ a mutuo Fovero vel interp̄tato. Naꝫ in ſolo mutuo vero velinterp̄tato ꝯſiſtit vſura: qn̄ aliquid ſupra ſortē. ideſt mutuatū exigit̉: qꝛ vius rei in mutuo nō ē ſeꝑatus a ꝯſumatiōe ip̄ius rei mutuate ſeu dn̄io. Id̓oexigēs aliqͥd vltra ſortē rapit vſum: ⁊ ſic dr̄ vſura.nō ſic in alijs ꝯtractibꝰ. Et qꝛ aliqn̄ ꝯtractus apparenter nō videt̉ mutuū: ⁊ tn̄ eſt ſaltē interp̄tatumꝓpterea de multis queſtionibꝰ ſubinferā que fiūtin diuerſis ꝯtractibꝰ a mutuo apparēti.¶ Et primo circa cambia ſciendū ꝙ oīa reducunt̉ 5iad tria. ſcꝫ realia ſolū: et ſecūdo ad realia ⁊ per lr̄as⁊ tercio ad ſicca.¶ De cambio reali ſolum. Utrum cambiū realeliceat quādo ratione eius aliquid lucri accipitur: ⁊eſt qn̄ quis habet ducatos in auro vellet monetā:vel habens monetā vellet aurū vel alterius generis pecuniam campſor vult tm̄ ꝓ ducato vtruꝫ ſitvſurarius. ℟. ꝙ nō: qꝛ nō pōt eſſe mutuū in camꝑſore in hoc: vn̄ minuere ſortē nō pōt eſſe vſura: ſꝫbene augere. tex. eſt no. in. l. rogaſti. §. ſi tibi dedero. ff. ſi cer. pe. poſſet bn̄ eſſe iniuſticia qn̄ exceſſiuūlucrū acciꝑet reſpectu laboris. Et licꝫ quidā dicātlicere campſoribꝰ ſolū qͥ de hoc faciūt artē nō alijstn̄ ego nō video rōnem diuerſitatis cur nō poſſuꝫextimare laborē nūc rōnis vnius ducati vnū ſoliduꝫ ſicut qͥlibet alius. Tamē eſt verū ꝙ aliqͥd plꝰpoſſunt rōnabiliter acciꝑe illi qͥ de hoc faciūt artēqꝛ maiores labores portāt cū ſemꝑ ſint ꝑati.¶ Utrū cambiū reale ⁊ ꝑ lr̄as liceat. ⁊ fit duobus 53modis. Primo hoc modo. Ego habeo hic Ianuecentū aureos vellē ꝙ mihi rn̄derent̉ rome ꝯueniocū cāpſore vt faciat mihi lr̄as qͥbꝰ dent̉ mihi. xcv.ſolum reliquū lucret̉. ℟. ẜm Bal. in. ca. j. de pluspeti. ꝙ licitus eſt talis ꝯtractꝰ ⁊ neceſſariꝰ iuregentiū munitꝰ naturali rōne: eo ꝙ campſor ſubit ꝑicula viaꝝ ⁊ dāna nūcioꝝ: penſiōes oꝑaꝝ ⁊ ſalariorū factorū: vt no. in. l. ꝑiculi. ff. de nauti. feno. et. l.traiectice. in pͥn. ff. de ac. ⁊ ob. ⁊. l. qͥ rome. §. j. ff. dever. ob. vnde ſi aliquid lucrat̉ hoc ē iuſtū cū induſtria accedat rei licite. l. ſi heres. ff. ad. l. falci. p̄tereanumeranti mihi decem licꝫ paciſci ꝙ ei nō reddāniſi nouē cū nō poſſit eſſe vſura minuere ſortē: ſedbene augere vt dictū ē. Poſſet tn̄ eſſe iniuſticia qn̄exceſſiuū lucrū caperet reſpectu laboꝝ ⁊ expenſaꝝ⁊ ꝑiculi: vel qn̄ pecunias nō bonas darent. Fit ſecudo mō cambiū ꝑ lr̄as ⁊ reale hoc mō. Eſt vltramōtanus qͥ habēs mille ducatos venetos ⁊ intēdens ferre eos venetias vbi plus valēt ⁊ ibi expēdere inuenit campſorē in ſua patria habentē tabulam cambij venetijs ⁊ tradit ei ad forū eambij ve-

ꝓ anno ⁊ ip̄as venderet. Sil̓r vſura videt̉ qn̄ exigit̉ plus de redditu ꝙͣ res reddat in fructibꝰ de lucro. Qd̓ bene no. qꝛ pauci aduertunt. Et adtendeꝙ talis ꝯͣctus qͦ qͥs emit redditus poſſeſſionū veldomꝰ cōiter ſit ſub ꝯͣctu emphiteotico ſiue libellario ⁊ cū pacto ꝙ ille qͥ ſoluit penſionē poſſit reemere et ſe liberare a dicto cenſu. vn̄ dr̄ in aliqͥbꝰ ꝑtibꝰvenditio a ficto ⁊ a catha franchi. Et ꝓpterea lꝫ locatio poſſit fieri ꝓ p̄cio totiꝰ redditꝰ quē reddit domꝰ vel poſſeſſio. Nō tn̄ ſic poterit fieri in iſto ꝯͣctulibellario. qꝛ talis tenet̉ manutenere rē ſuis expenſis. l. ij. C. de iur. emphi. Et tenet̉ etiā ſoluere penſionē. lꝫ res ꝑeat caſu fortuito dūmō maior ꝑs nōꝑeat. Secꝰ in ꝯductore. qꝛ nō tenet̉ ſuis ſumptibꝰmanu tenere. l. colonꝰ. ī pͥn. ff. loca. nec tenet̉ ꝑeunte re caſu ſine culpa. c. ꝓpt̓ ſterilitatē. de loca. Et iōſi tātū vult de cēſu quātū ſolueret ꝯductor ſimplexeſt iniuſtꝰ ꝯͣctus ⁊ in fraudē vſure ꝓpter pactū d̓ retrouendendo. de qͦ. jͣ. §. lxvj. cū ſeq. Et ꝓpt̓ea debꝫhaberi reſpectꝰ nō ad fructꝰ ſi excedūt. ſꝫ ad quantitatē pecunie ſolute ꝓ p̄cio. ita ꝙ talis pēſio multiplicata ꝑ. xx. annos aſcēdat ad totalē extimationē rei ſic locate. Et ſic erūt. v. ꝓ cētenario. vt ē tex.in aut̓. de nō alie. §. qꝛ v̓o. ⁊ ī aut̓. ꝑpetua. C. de ſa.ſanc. ec. ⁊ ibi no. glo. Et ſeqͥt̉ Bart. in. d. l. ij. ⁊ do.Bartholomeꝰ cipola veronēſis. ⁊ iō ſi locaret̉ ſimpliciter ꝓ. vj. nō poterit dari ad libellum nſi ꝓ. v.Unde qꝛ cōiter grauat̉ talis in cenſu iudico eoiterꝯtractū talē illicitū ⁊ in fraudē vſurarū.45 ¶ Utrū emens frumentū in herba vel vinū in vite aut oleū ⁊ hmōi an̄qͣꝫ ſint matura minus qͣꝫ valebūt tꝑe qͦ matura erūt ſit vſurariꝰ cū videat̉ mutuū interp̄tatū? ℟. ẜm Bal. ī rubrica. C. de vſu.ꝙ aut preſens numeratio eſt cauſa dāni ipſius vēdentis ⁊ ſic eſt vſura. ꝑ. c. in ciuitate de vſurꝭ. Autſola ꝯuentio. qꝛ preciū non ſoluit̉ de p̄ſenti. Et ſicꝯtractus licet nō ſit vſurarius: eſt tn̄ illicitus. Autneutrū eſt cauſa damni: qꝛ nō plus valet frumenp̄pter ꝑiculuꝫ cuitum vel vinū ſub tali qualitatſubiacet. Et ſic lꝫ. l. fiſtulas. §. frumenta. et. l. ſi debitor. §. veriſimi le. ff. de ꝯtrah̓. emp. Hoc intelligo qn̄ emit̉ nō in genere ſed determinate .ſ. frumētū iſtius agri in herba: vel vinū iſtius vinee ⁊c̄.46 ¶ Tene ergo ꝓ toto iſto. viij. caſu melius intelligendo hanc regulam ꝙ ſi mutuum ſit principaliter ſpe habendi vltra ſortem nullum periculuꝫ poteſt excuſare quin ſit vſura talis cōtractus. Si v̓omutuum ſit liberaliter. ⁊ poſtea ꝓpter periculumaliquid accipit̉ excuſat.47 ¶ Nonus caſus eſt ratione adminiſtratōnis: pputa tenebat̉ quis collocare pecuniaꝫ alterius in emptione predioꝝ vt tutor vel in aliud fructuoſum ⁊nō fecit ille cuius erat pecunia poterit tantū vltraprincipale accipere quantum lucri habuiſſet veriſimiliter ſi vt debuit collocaſſet. l. tutor qui repertorium. §. ſi poſt depoſitionem. ff. de admi. tu. Et facit contra prelatos qui poſſunt acquirere eccleſie ⁊nō faciunt. xij. q. ij. quicunqꝫ.48 ¶ Decimus caſus eſt ratione hoſtilitatis. Namquem poſſum ꝑſequi gladio et bonis ſpoliare iuſte poſſum etiam licite vſuras ab eo extorquere.