I1HEr. l.

Libpedes. cccclxxx. in pedes. d. c. in pedes. dcc. ī pedes. d.cccrl. ī pedes. d. cccclxii. ī pedes. ī. xx. ī pedes. ī. cc. in pedes. ī. cccxl. ī pedes. ī. dc. ī pedes. ī. dcc. ī pedes. ī. dccc.ī pedes: ii. cc. ī ꝯſpectu tnͣ longo: quo ſignis limitemagimus.I fuerit terminꝰ craſſus anguſtal̓ ⁊ ab alia ꝑste longa craſſus gemīatꝰ. hi duo limites maximi decimanꝰ ⁊ cardo nominati ſunt. Permulta milia pedum concurrunt ⁊ niſi in alpes finiātdiuidunt agros dextra leuaqꝫ rectarum linearum inter ſe continentium.Mnem menſuram huiꝰ culture mediā longioorem ſiue latiorē facere debes: quod latitudinelongius fuerit: ſcānum eſt: quod vero in longitudinem longius fuerit ſtriga.Unt fundi pene meritorū. ⁊ pro eſtimo vbertatis anguſtiores aſſignati ſunt.Oca macra ⁊ arida ampliori termino concluſa ſunt. Sunt loca ſubſicciua que ad ius ordinarium non pertinent: Sed ſi conuenerit inter poſſeſſores: poſſideant. ſi non conuenerit:remanet poteſtati.Lia loca perfectiora ad ius publicum pertineat. totidē ſi poſſeſſoribꝰ cōuenit poſſident.Unt aūt loca publica hec: que ſcribunt̉ ſilua ⁊paſcua publica auguſtinorum: que vllo modoſ alienari nequeūt: ⁊ poſſident tutelā aut templorum publicorum: aut balnearum: que locacolliua appellant.Ger extra cluſus ē: qui intra finitimā lineam⁊ centurias īteriacet. iō extra cluſus: qꝛ vltrafinitimos limites clauditur.¶ De controuerſiis rubrica.Ontrouerſiarū materie ſunt due finis ⁊ locꝰc harū altera cōtinetur: quicꝗd ex agro diſcōuenit. Sed quoniaꝫ his quoqꝫ partibus ſignate controuerſie diuerſas habent conditiones: vt potui ego cōprehendere: proprie ſunt nominande.Enera ſunt controuerſiarum. xiiii. depoſitiōegtermīoꝝ. De regione. de fine. de loco. De do

mo proprietas. De poſſeſſione. De alluuione. De iure territorii. De ſubſicciuis agris. de locis publicis.de locis relictis ⁊ extracluſis. De locis ſacris ac religioſis. De aque pluuie acceſſu: ⁊ de itineribus.Ontrouerſia eſt inter duos plureſqꝫ vicinos. īter duos an ī rigore ſit ceterorum ſine rōnis. īter plures trifiniū facit aliquibus locis ⁊ quadrifinium ẜm proximas poſſeſſiones: dū hoc neſciūt:nō eis conuenit. ⁊ diuerſas ꝯtrouerſias ipſi poſſeſſores inter ſe faciunt. Alij de loco: alij v̓o de fine linee litigāt: alij de fundis atendūt. Sed auido mō querendū ē priꝰ origo cauſe. Natura per hereditates opinionis huius generis cōtrouerſie fiūt. quare iure ordinario litigatur. Prius tn̄ in iudicio ſuꝑ poſſeſſionemqō finiat̉: ⁊ tūc agrimēſor ad loca ire p̄cipiat̉: vt patefacta veritate huiuſmodi litigium terminetur.Enera ꝯtrouerſiarū ex flumine hec ſunt: nonGqd̓ occupatis agris agit̉: ſed qd̓ vis aque abſtulerit repetitionē nō hēbit: q̄ res neceſſitate ripe muniende ſūt ſine alterius dāno ꝗſquis ille faciat qui ripam ſuam muniet. ꝙ ſi fluminis torrēs aliquando tā violētus decurrerit: vt alueū mutet ſuummultoꝝ agros trāſ ripam occupat: ſepe ēt inſulas efficiet. Sed caſſius longinus prudētiſſimꝰ iuris auctor⁊ id ex hoc ſtatuit: vt ꝗcꝗd aqua lambendo abſtuleritpoſſeſſor admittat. qm̄ .ſ. ripā ſuā ſine alterius dānotueri debet. Si v̓o maior vis decurrerit ⁊ in fines alteriꝰ alueū mutat ſuū: ⁊ fiat inſula: in quo ꝯcurreritvnuſꝗſqꝫ modū fluminis maioris agnoſcere debet: ⁊eam inſulam ipſe ſibi vindicabit: cuius terrā tēpeſtatiue preoccupauit: qm̄ non poſſeſſoris negligentia. ſꝫtempeſtatis violentia apparet arreptum.Ger ſubficciuꝰ ẜm ſuas determinatiōes aſcriptꝰ ē ī finibus ſuis tabulario ceſaris inferimꝰ⁊ qd̓ bn̄ficio ꝯceſſa aut aſſignata colōie fueritſiue in proxīo ſiue īter alias ciuitates: libros bn̄ficioꝝaſcribimꝰ ⁊ ꝗcꝗd aliud ad ſtrumētū mēſorū ꝑtinebitad ſolū colonie: Sꝫ ad tabulariū ceſaris manu ꝯditoris ſubſcriptum habere debebit.

Ger eſt ſimilis ſubſicciuꝰ ꝯdictiōis extracluſuſ ⁊ n̄ aſſignatꝰ. ꝗ ſi rei publice populo rōano aut ipſius colonie: cuius fine circundat̉:aut ad populum romanum pertinet datus non eſtin eius: qui aſſignare potuerit: remanet poteſtate.Igna limitū finalium ī diuerſas regiōes ſiuevocabula vicos vel poſſeſſiōes hec ſūt intervtroſqꝫ poſſeſſores teſtimōia agralia diuidēdaN mōtibus loca arida ⁊ ꝯfragoſſa petras ſignatas inuenimus.Umma mōtiū termīos aguſteos .i. rotundosī effigiē columne aliquos lr̄a ſignatos archaſfinales in partibus grumos .i. cōgeriē petraꝝ

arbores antemiſſas ītactaſ a ferro ꝯgerie̓ mecerie. ivbi ſaxa collecta ab vtriſqꝫ partibus limitem faciuntitem petras ſacrificales aras: ī quibus locis arboresintacte ſtare vident̉. ī quo loco veteres errātes ſacrificium faciebant. Alio loco vie militares finem faciūtqui termino muniūtur. Alia vero dextera montiumi. pro latere mōtis ripe currentes finē faciūt. aliqn̄ ſepulchra finē faciūt. iō ſepulchra ſequēda ſūt q̄ extrēiſfinibꝰ ꝯcurrentibus plures cōcurſus agroꝝ expectātOīa .n. monumenta dominos teſtantur.Unt termini curſorii in effigiē tituli ꝯſtitutiscerta loca riui finales cunabule vel nouerce:qd̓ regul̓ ꝯſtruit̉. ſcorpiones vbi fines duo exneati