¶ Capitulum.I.

eſt ad eſſe vt tactus. eſt ī oībꝰ membris. ſenſus aūt qͥ ſūtad bn̄ eſſe. ſunt in corde tm̄. ꝑ quod alia membra regūtur: ita etiā ē de donis gratuitis. q̄ dāt̉ in eccleſia. Quedā em̄ ſūt de neceſſitate ſalutis. ⁊ hec oꝫ ꝙ dent̓ oībusmēbris xp̄i. ⁊ hmōi ſūt que ꝑtinēt ad gratiā gratū facientē. vt ſunt v̓tutes ⁊ dona. Quedā ſunt que ſūt ad bn̄eſſe. ſicut gratie gratis date: vt operatō miraculorum.ꝓphetia. genera linguaꝝ ⁊ hmōi. Et hec nō dant̉ oībꝰmembris xp̄i. ſed illis tm̄ quibꝰ expedit ad edificatiōꝫfidei. vn̄ ſicut facere miracula ⁊ ꝓphetare non eſt de neceſſitate ſalutis ſeu fidei. ſed de ꝑfectione dei. Sic ⁊ ſermo ſcīe alie gr̄e gratis date de quibꝰ loqͥt̉ apl̓s .j. Cor̄.xij. Hec Tho. in ſcripto ſuper. iij. ſen. di. xxxv. articu. iijAd hoc facit optime quod ait Beda ſuper Ioh̓. ⁊ habetur de pe. di. ij. Querēdū. vbi ait. Notandū ꝙ in ſāctis hominibꝰ qͣꝫdiu mortale corpus geſtāt. partiꝫ manet ſpūs ſemper. ꝑtim rediturus recedit. Manet apudeos vt bonis inſiſtant actibus. voluntariā paupertatēdiligāt. manſuetudinē ꝯſequantur. ꝓ eterno deſideriolugeant et hmōi ceteriſqꝫ fructibꝰ ſpūs inſiſtāt. Recedat ad tempus vt non ſemper facultatem infirmos ſanandi. mortuos ſuſcitandi vel ꝓphetandi facultatemhabeant. Manet ſemper: vt poſſint hr̄e virtutes quibꝰ mirabiliter viuant. Uenit ad tempus vt etiā alijsꝑ miraculoꝝ ſigna quales ſint intus effulgeāt. Meliꝰad propoſitum facit quod ait Aug. j. q. j. dicens. Multe oꝑationes ſunt ſpirituſſancti quas cum idem apl̓squodā loco ꝯnumeraſſet .ſ. j. Coꝝ. xij. ꝯcluſit. Hec oīaoperatur vnus ⁊ idem ſpiritus. diuidens ſingulis ꝓutvult. Aliud ergo eſt ſacramentū quod habere etiamSymō magus potuit. Aliud ꝓphetia quod et in mal̓hominibꝰ fieri ſolet vt in Saul. Aliud oꝑatio eiuſdeꝫſpiritus. quam niſi boni habere non poſſūt .i. charitasque non eſt niſi cum gratia gratum faciēte. et donis ſpirituſſancti. Hec charitas ꝓprium donum eſt catholice vnitatis et pacis. nec eius donum in oībꝰ qꝛ nec eiusſunt omnes.Terciū principale .§. iiij.quod conſideratur circa donum ſcientie eſt appropriatio beatitudinis. Nam ſcientie que eſt donuꝫ ſpūs. appropriatur ⁊ cōuenit tercia beatitudo que eſt luctus.Mathei. v. Btī qͥ lugent qm̄ ipſi ꝯſolabunt̉. Ubi tanguntur duo ꝯuenientia dono ſcientie. Primo appropͥatur ſcīe luctus pro merito. dum dr̄. Beati qui lugentſcꝫ de p̄teritis erratibꝰ. vbi glo. interlinearis ait. Hi ſcientie illuſtrantur. vt ſciant quibus malis inuoluant̉.Et Ecc̄s .j. Qui addit ſcīam addit ⁊ dolorē. Secūdoappropriatur conſolatio ſcientie pro premio cū ſubditur. qm̄ ip̄i ꝯſolabuntur. Et hoc in preſenti. duꝫ homoper rectum iudicium ſcientie. creaturas in bonū diuinum ordinat. ⁊ in futuro talis conſolatio perficiet̉. vn̄Aug. in ſermone domini in monte ait. Scia ꝯuenit lugentibꝰ. qͥ didicerūt quibꝰ malis ꝯiuncti ſunt. que quaſi bona mali appetierunt. Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. ix. art. iiij.¶ Et qꝛ ſcīa ſecularis ſeu humana ꝯuenit in noīe cumſcia que eſt donū ꝙͣuis realit̓ differat: cū ſcīa humanaſit cōis bonis ⁊ malis. ſꝫ donū ſcīe nō niſi in bonis gratiā gratū facientē poſſidentibꝰ habeat̉ Ideo breuiteraliqua in cōmendationē eaꝝ in ſe. ⁊ ꝙͣtū ad bonū vſuꝫearum dicetur. ⁊ exinde in deteſtationē abuſus earumEt ꝙ ſtudiū earum ſit licitum. pꝫ ex h̓. qꝛ vt dic̄ Aug.A ſtudio ꝑcipiēde veritatis nullus ꝓhibetur. viij. q. j.Qui ep̄atū qd̓ intelligēdū ē dūmodo debitus modus⁊ honeſtus finis intendat̉. Nā vt ait Bern̄. Sūt qͥ ſcire volunt vt ſciantur. et vanitas eſt .ſ. ſuꝑbie vt in ph̓is⁊ gentilibꝰ. Sunt qui ſcire volunt vt ſciant. et curioſitas eſt. Nō em̄ vt ait Aug. in cognitiōe creaturarumfigēdus eſt gradus. ſed ad immortalia ⁊ ſemper māſura animus dirigendus. Sūt qui ſcire volunt vt lucrēt̉

⁊ cupiditas eſt. vt in medicis ⁊ iuriſtis et rectoribꝰ qͥ ꝑfas ⁊ nephas ea ſcīa vtunt̉. ſecus ſi debite. Sunt qͥ ſcirevolūt vt ſe edificent. vel per ſe alij edificent̉ ⁊ charitaseſt. In primis tribꝰ cōit̓ verificat̉ qd̓ ait apl̓s. ſcīa īflatIn vltīs qd̓ ſubdit. charitas edificat .ſ. meritū. Modꝰdebitꝰ ē vt nō nimis inhereat. vel vtiliores ꝯtēnat. velꝑ hͦ ſibi neceſſaria ſciri omittat. His ſeruatis ꝙ liceathis vacare oſtēdit Hiero. ſuꝑ epl̓am ad Tytū. Si qͥsgrāmaticā artē nouit. vel dyaleticā. vt recte loquendirōnem habeat. ⁊ inter vera falſaqꝫ diiudicet nō improbamus. Geometria ⁊ ariſmetrica. ⁊ muſica habent inſua ſcīa veritatē. Et paulopꝰ grāmaticoꝝ doctrina p̄tꝓfice̓ ad vitā. dū fuerit in meliores vſus aſſūpta. di. xxxvij. Idē Hiero. d. e. Qui de mēſa ⁊ vino regis noluntꝯmede̓ ne polluāt̉. vtiqꝫ ſi ſapīam atqꝫ doctrinā babilonioꝝ ſcirēt eſſe pctm̄. nūqͣꝫ acqͥeſcerēt diſcere qd̓ nō licebat: diſcūt āt. nō vt ſequāt̉ ſꝫ vt iudicēt atqꝫ couīcāt.Quō ſi qͥs volēs ſcribē ꝯͣ mathematicos. imꝑitus matheſeos riſui pateat. ⁊ aduerſꝰ ph̓os diſputās igͦret dogmata ph̓oꝝ. Et loqͥt̉ h̓ Hiero. de adoleſcētibꝰ hebreorū trāſlatis ī captiuitate ī babyloniā .ſ. Daniele. anania. azaria. ⁊ miſaele. hinc ⁊ Beda ſuꝑ lib. Reguꝫ. d. e.Turbat acumē legētiū. ⁊ deficere cogit. qͥ eos a legendis ſecularibꝰ libris exiſtimat ꝓhibendos. In qͥbꝰ ſi qͣvtilia ſunt. quaſi ſua ſumere lꝫ. Alioqͥn nec ip̄e mgr̄ gētiū .ſ. paulꝰ aliquos verſus poetaꝝ in ſuis ſcriptis allegaret. Et vt ait Gratianus. d. e. ꝙ p̄cepit dominꝰ filios iſrael vt ſpoliarēt egyptū auro ⁊ argento moraliterinſtruens. vt auꝝ ſapīe ſiue auꝝ eloquentie apud pōetas in vſum ſalutiferū eruditiōis vertamus. In leuitico qͦꝫ pͥmitias mellis .i. dulcedinē humane eloquentiedn̄o iubemur offerre. Ex qͥbꝰ pꝫ. ꝙ de ſe malū nō eſt vacare ſciētijs ſecularibꝰ.Ꝙ autē nō ſolum li­ §. v.ceat. ſꝫ etiā debeat qͥlibet fidelis ī ſciētijs ſecularibꝰ ſtudere ꝓbat dn̄s Io. dn̄ici ī libello qͥ intitulat̉ lucula. arguēdo tn̄ nō aſſerēdo ſic. Quilibet catholicꝰ deū debꝫīmitari quātū p̄t. Sꝫ deus nō ſolū hꝫ oēm veritateꝫ. ſꝫ ēomnis veritas. Igitur cuilibet catholico ſtudere cōuenit oēm v̓itatē quātū p̄t. Sꝫ ī ſecularibꝰ ſciētijs ſūt ml̓te v̓itates. gͦ dꝫ xp̄ianus ſcīas ſeculares acqͥre. In hacaūt argumentatiōe ſunt quatuor ꝓpoſitiones q̄ꝓbaripn̄t defacili .ſ. ꝙ deū dꝫ imitari quilibet quātū p̄t. et ꝙdeus habet oēm veritatem. ⁊ ꝙ deus oīs veritas ⁊ ꝙ ſcientie ſeculares ꝯtinent multas veritates. ¶ Prima ꝓpoſitio .ſ. ꝙ debet hō deū imitari deducitur tripl̓r. Exnatura. rōne. et ſcriptura. Ex natura qͥdē ꝙͣtū ad pͥmūdictū eſt ī. ij. de aīa. ꝙ vnūquodqꝫ ens imitat̉ altiſſimūhͦ nō ſolū clamat ſuis cupiditatibꝰ hō ad diuinā ymaginē factꝰ ſꝫ etiā ip̄a muta ⁊ que ſenſu carēt naturali locutiōe clare teſtantur. Cur ignis ſurſum. graueqꝫ qd̓libet tendit deorſū. Flumina parit̓ petūt patrē neptunū .i. mare terra centrū: niſi qꝛ cūcta deſiderāt eſſe ⁊ cōſeruari. in eo in quo quieſcunt .ſ. in locis ſibi congruisEſſe aūt ī deo eſt abſolutū ⁊ ꝑ ſe eſſe: a quo omne aliudeſſe nōſolū depēdet. ſꝫ ꝯſeruat̉ ī eſſe qualecūqꝫ ſit illud.Huic aūt nature rō mirifice fauet. Nihil em̄ ſe poteſtodiſſe dicēte ſcriptura. Nemo inqͥt apl̓us de hoīe vnꝙͣcarnem ſuā odio hꝫ. ſed nutrit ⁊ fonet eā. Nihilqꝫ p̄t ſenō amare. Differt aūt amor liber a naturali. qm̄ ille ꝑtia le. hoc optimum vult bonū amato. cū nihil alid̓ ſitamare aliquid. ꝙͣ deſiderare vel velle bonuꝫ eidē. Hincreor factū. ꝙ deus immenſus cui loquitur ſapiens: dicens. Diligis omnia. ⁊ nihil odiſti eorum que feciſti ceteris a ſe vult partialia bona non parum diſtincte. ſibiv̓o ſummum ⁊ optimum. quia libere illa. ſeipſuꝫ v̓o naturaliter amat. Om̄is ergo natura ſe naturalit̓ amāsquod eſt cunctis cōmune. deum ſibi procurat pro modulo ſue capacitatis īſerte. vn̄ iā om̄e foꝝ ꝓclamat illd̓