¶ Titulus.XVI.
tie dono attribuit̉. Idē Aug. ad macedoniū. Oēs quiſibi gaudere vident̉ acqͥſitis. eiſqꝫ vti neſciūt. alienumpoſſidere cōuincūt̉. hoc em̄ certe alienū nō eſt. qd̓ iurepoſſidet̉. hoc aūt iure qd̓ iuſte: hoc autē iuſte qd̓ bene.Om̄e igit̉ ꝙ male poſſidet̉ alienū eſt. Male aūt. poſſipet qͥ male vtit̉. xiiij. q. iiij. Quid dicaꝫ. Donū igit̉ ſcīfacit ꝙ bona tꝑalia licite acqͥſita. bn̄ poſſideāt̉ ꝑ bonūvſum eoꝝ nō abutēdo. Rō āt huius ē. qꝛ creature ſt̓ exqͥbꝰ hō occaſionalit̓ a deo auertit̉ ẜm illud Sap̄. xiiij.Creature facte ſūt in odiū ⁊ ī muſcipulā pedibꝰ inſipientiū. q̄ videlꝫ de his rectuꝫ iudiciū nō hn̄t. qꝛ peccando ꝑ inordinatū affectū eaꝝ ponunt ꝑfectū bonū ī creaturis. vltimū finē ī eis conſtituendo. Sed rectū iudiciū de creaturis hr̄ ꝑ donū ſcīe. quod .ſ. ſunt inferiora eoſine cōꝑatione. ⁊ ideo nō p̄ponēda ei in affectōe Tho.ſcd̓a ſcd̓e. q. ix. arti. iiij.De differentia interᵐ. §. ij.ſcīam humanā ⁊ prudētiā ⁊ ſcīam ꝓut eſt donū. Si ātarguat̉ ꝙ ꝓpter bonū vſū tꝑaliū. nō ē neceſſariū donūſcie vt nūc dictū ē. qꝛ prudētia ⁊ humane ſcīe videnturad hͦ ſuffice̓. Nā cū prudētia ſit recta rō agibilium ẜmph̓m. ij. ethi. et ſcīe hūane multa docent de hmōi bonovſu tꝑaliū. vt Tul̓. li. de offi. Rn̄det Rayneriꝰ pꝰ tho.ꝙ ſcīa q̄ ē donū ī hͦ differt a prudētia qꝛ prudētia n̄ certitudinalit̓ ſꝫ magis extimatīe hꝫ iudiciū de agēdis. ſꝫſcīa q̄ eſt donū hꝫ certitudinē iudicij d̓ agēdis ex pn̄tiaſpūſſctī. ⁊ iō falli nō p̄t Tho. ſuꝑ. iij. di. xxxv. vn̄ ⁊ ſapiēsinqͥt Sapīe. ix. Mitte illā .ſ. gr̄am tuā de celis ſct̄īs tuis. ⁊ a ſede magnitudīs tue: vt mecū ſit. ⁊ mecū laboret⁊ ſciā qͥd acceptū ſit apud te. Scit em̄ illa oīa ⁊ intelligit ⁊ deducꝫ ī oꝑibꝰ meis ſobrie. ¶ Ꝙͣtū v̓o ad ſcīas humanas. rn̄det ꝙ nō ſufficiūt ad hmōi rectā adminiſtrationē tꝑaliū. q̄ ſcīe ex rōe demr̄atiua acqͥrūt̉. Sꝫ neceſſariū eſt donū ſcīe. Et hͦ triplici rōne. Tū qꝛ rō hūanavalet ad finē naturalē. nō aūt ad ſuꝑnaturalē ad queꝫhō eſt ordinatꝰ. ⁊ iō vt ad illū dirigat oꝑa ſua circa tꝑalia. ē neceſſariū donū ſcīe: tū qꝛ rōne hūane nō ſunt oīacognita. neqꝫ oīa poſſibilia neceſſaria ad ſalutē ſic̄ ſcīaq̄ eſt donū. Ille ſpūs veritatis docebit vos oīa .ſ. ncc̄iaad ſalutē Ioh̓. xiiij. Aug. ꝯſtat nos ſine ſpūſctō mādata eiꝰ imple̓ nō poſſe. Tu qꝛ ī ſciētijs hūanis p̄t eē peccatū: nō ꝑ ſe. qꝛ nulla ſcīa inqͣntū ſcīa de ſe ē mala. ſicutſcire inqͣꝫtū ſcire nūqͣꝫ ē malū. al̓s ſcīa maloꝝ nō eſſet indeo qd̓ ē abſurdū dicē̓. ſꝫ ꝑ accidēs ī ſciētijs hūanis cōtingit eſſe pctm̄. vel ī ſciēdo. vel adiſcēdo. vl̓ ꝯſiderādo⁊ hͦ vel ex ꝑte cognoſcētis. vl̓ ex ꝑte cognoſcibil̓ rei. ⁊ ſicītelligēdū ē qd̓ ait. Aug. In vna eadēqꝫ re. ⁊ neſciēti ſciens. ⁊ errāti nō errans recta rōne pręponit̉. In diuerẜaūt rebꝰ cū vnus vtiliora. alius minus vtilia vel etiamnoxia quis non in eis ea que ille ſcit ei preferat neſcientem. Sūt em̄ quedā que melius eſt neſcire qͣꝫſcire. diſt.xxxviij. Ꝙͣuis. vbi dicit glo. ꝙ qͣꝫuis omnis ſcientia ī ſeſit bona: tamē aliqua alicui eſt mala occaſionaliter .ſ.ꝓpter abuſum. ¶ Et ex parte quidem cognoſcentis alicui eſt aliqua ſcientia humana mala dupliciter. Unomodo ꝓpter occupationem: dum .ſ. ꝓpter occupationem in ſtudio alicuius ſcientie impeditur ab executione alicuius officij ad quod tenetur. Sicut ſi iudex ꝓpter ſtudiū aſtrologie. non intenderet cauſis expediendis. vel non eſſet diligens ad legenduꝫ in materia illavt oportet vel ſacerdos curatus propter ſtudiū rhetorice vel philoſophie deſiſteret a cōfeſſionibꝰ audiēdis.quando ad hoc tenetur. vel nō vacaret ꝓpter aliud ſtudiū materie que ꝑtinet ad caſus ꝯſcīe. Et ſic Hiero. rep̄hendit ſacerdotes qui omiſſis ſtudijs ſcripturaꝝ. nimis vacāt ſtudio gentiliū di.xxxvij. Sacerdotes. ⁊. c. ſequēti. Scd̓o ꝓpter delectationē alicuiꝰ ſcīe. ex qͣ aliqͥsvenit in ꝯtēptū ſacraꝝ ſcripturaꝝ quas reuereri oportet. ſicut legimus de Hiero. qͥ ꝓpter nimiā delectatiōꝫ
in ornatu eloquētie ciceronis. ꝓphetaꝝ cū legebat ſermo ei horrebat incultus. eum fuiſſe in infirmitate ꝯſtitutū acriter redargutū. ⁊ ciceronianū vocatū nō xp̄ianum et grauiter ꝓpt̓ hoc a dn̄o flagellatū. vt di. xxxvij.legimus. ¶ Secundo ſcientia aliqua eſt alicui noxiaex parte cognoſcibilis. Et hoc triplicit̓. Primo quiaſcibile eſt inclinans ad culpam vt ſcientia nigromātie⁊ aſtrologie. inqͣꝫtū .ſ. periudiciuꝫ aſtrorum vult quisiudicare de actibus humanis tanꝙͣ neceſſitate procedentibus ad bonū vel malū. Et de hmōi dicit Ambr.Ꝙ aſtronomia et aſtrologia ⁊ hmōi deſpecta ſunt. qͥanihil valēt ad ſalutē. ſꝫ mittūt ī errorē. Et qui his ſtudent curā aīe nō hn̄t. di. xxxvij. §. hinc etiā. Et de poetica. dicit Iſido. ī li. de ſummo bono. ⁊ di. xxxvij. Iō ꝓhibetur xp̄ianus figmēta legere poetaꝝ. qꝛ ꝑ oblectamēta fabulaꝝ nimiū excitant̉ mētes ad īcētiua libidinū.Scd̓o qn̄ ſcibile nullā hꝫ efficatiā vtilitatis alicuius.vt ars notoria ad quā adiſcēdā fiūt multe obſeruātieillicite: ⁊ nō realit̓ ſꝫ fantaſtice. acqͥrit̉ oꝑe demonum.Tercō qn̄ ſcibile excedit cognoſcētis potētiā. vn̄ dicit̉Ecc̄i. iij. Altiora te ne q̄ſieris. ⁊ fortiora te ne ſcrutatꝰfueris. Altiora vocat ad q̄ nō ſufficit rō naturalis. ettamen ratione naturali vult talia querere. vt myſterium trinitatis. incarnationis. ſacr̄i. euchariſtie ⁊ hmōiꝯͣ quos dr̄. ꝓuerb̓. xxv. Qui ſcrutator eſt maieſtatis opprimet̉ gloria. Eſt ergo neceſſaria ſcīa que eſt domuꝫ ꝙdirigit. circa huiuſmodi ad ſciendum que congruuntſaluti.Secundū principa .§ iij.le ꝯſiderādū eſt circa ſcīe donū diffuſio muneris .i. ī qͥbꝰ donū ſcīe hꝫ eē. Pro cuiꝰ declaratiōe ſciēdū ꝙ hmōidonū ordinatur ad duo. Primo ad diſcretōꝫ ſeu diſcernendū de credēdis ⁊ agēdis. Nā ꝑ ſcīe donū. hō habēsſcit certitudinalit̓ qͥd credere qͥd agere debeat circa neceſſaria ad ſalutē ⁊ diſcernere credēda a nō credendis⁊ agēda a nō agēdis. Et hec ſcīa ē ī oībꝰ hn̄tibꝰ gratiaꝫgratum facientē. Omnes em̄ tales ex infuſionē gratiehabent rectū iudiciū circa credenda et agenda: ita ꝙ īnullo deuiant a rectitudine iuſticie. ⁊ ꝓpter hoc dr̄ ſciētiā ſanctoꝝ habere. Unde dr̄ Sap̄. x. Iuſtum deduxitdn̄s ꝑ vias rectas. et oſtēdit illi regnū dei. dedit illi ſciētiam ſanctoruꝫ .i. ſcientiam talem qualem decet ſctōshr̄e .i. in nullo a rectitydine iuſticie declinare. vel ſcientia dr̄ ſctōꝝ qua ſancti eligūt. temporaliter cruciari ⁊ineternum gloriari. Secundo ſcientia ordinatur. velad manifeſtationem vel ad eruditionem vel ad defenſionem fidei. Et hec ſcientia pertinet ad gratiā gratisdataꝫ. que magis datur ad vtilitatē alioꝝ ꝙͣ ſui. de quadicit apoſcolus .j. Corin. xij. vnicuiqꝫ datur manifeſtatio ſpiritus ad vtilitatem .ſ. aliorum. Et ſequitur. alijdatur ſermo ſapientie. alij ſermo ſcientie ⁊c̄. Et hec ſcientia non eſt illa que dicitur donū ſpirituſſancti vnūex. vij. Nec eſt in omnibꝰ habentibꝰ gratiam gratū faciens: ſed in quibuſdā. ⁊ nonſolum in bonis ſed et malis pōt eſſe cōmunis. Un̄ Aug. in li. xiij. de ciui. dei dic̄ꝙ de hac ſcientia non pollent plurimi. ꝙͣuis polleantfide: et ſubdit. Aliud eſt ſcire quid credere debeat. aliud eſt ſcire quemadmodum hocip̄m pijs opituletur.et contra impios fides defendatur. Eſt ergo iſta ī predicatoribus et doctoribꝰ et alijs nonnullis inꝙͣtum .ſ.ꝑ acquiſitionem ſolum et ſtudium humanum in ſcientijs etiam theologia talia didicerūt. vt ratione humana poſſint alios docere de credendis. et agendis. ⁊ contra impugnantes defendere. Sed inꝙͣtum ſine ſtudiohumano ex inſpiratione ſpūſſctī iſta hn̄t. ſicut apoſtoli et etiā ſancti doctores eccleſie. quibꝰ vltra humanasſcientias acquiſitas addita fuit et iſta ſcientia. gratiagratis dataa ſpirituſancto. Declaratur hoc exemplode ſenſibus corporis. Sicut enim ſenſus corporis qui