¶ TitulusXV.

quo clamamus abba pater. Pietas ergo ẜm ꝙ cultūid eſt reuerentiā exhibet deo ꝑ inſtinctu ſpūſſancti eſtdonū ſpūſſancti. ¶ Poteſt aūt cōſiderari excellentiahuius doni ꝙͣtum ad tria .ſ. ꝙͣtum ad ſuā regulā. qͣꝫtumad ſuam differentiam. ⁊ qͣꝫtum ad efficatiam ſeu vtilitatem. Ꝙͣtum ad primū certū eſt ꝙ quāto regula dirigens eſt nobilior. tanto actus illa regula regulatus etmenſuratus eſt nobilior. Sed virtus accipit ꝓ regulaaliquid humanū .ſ. dictamen rōnis. Donū v̓o accipitꝓ regula aliquid diuinū .ſ. inſtinctū ſpūſſancti. verbigratia. In horribilibꝰ fugiēdis vel ꝓſequēdis. differēter dirigit fortitudo q̄ eſt virtꝰ. ⁊ fortitudo q̄ eſt donū:qꝛ ꝑ fortitudinē q̄ eſt virtus hō aggredit̉ terribililia.ẜm virtutē humanā. Sed ꝑ fortitudinē q̄ eſt donū. hōaggredit̉ terribilia vtens diuina potētia ꝑ cōfidentiāqͣſi ſua. Sil̓r ſe habet in cōicationibus q̄ ſunt ad alterum pietas virtus. ⁊ pietas donū. qꝛ pietas q̄ eſt v̓tusaccipit ꝓ regula ⁊ meſura aliquid humanū: puta. obſeruans vel debitū vel congruū eius. qui cōicationemfacit. Sed pietas q̄ eſt donū in cōicationibus accipitꝓ regula ip̄m deū. qꝛ cōicat ſe ad alterū. vtens deo qͣſiſeipſo. vt .ſ. ea q̄ ip̄m decēt in hmōi cōicationibꝰ qͣſi deovnitus exequat̉. Un̄ dn̄s ad bn̄ficientiā exemplo celeſtis patris hortat̉. qui ſolē ſuū oriri facit ſuꝑ bonos ⁊malos. Sic ergo ptꝫ dr̄ia. qꝛ in alijs cōicationibus p̄tattendi aliqua humana rō cōicandi alteri. vel liberalitas in paruis donis. vel magnificētia in magnis. veliuſticia in debitis. vel decentia in gratuitis qꝛ talē dare decet. vel vtilitas. vel aliquid humanum. Sed ꝙ rōhis terminis nō claudit̉. vt hō tantū tribuat hoī quātum debet vel quantū expedit ei qui tribuit. ſꝫ quantum eſt a deo acceptū diuinū bonū. qd̓ in ſe vel in ꝓximo relucet. hoc ſupra humanū bonū eſt. Et hoc fit ꝑdonū pietatis. hec Tho. in ſcripto ſuꝑ. iij. diſt. xxxiiij.ar. ij. ¶ Scd̓o pōt cōſiderari excellētia huius doni pietatis qͣꝫtum ad ſuā dr̄iam. Poſſet em̄ aliquis dicere.ꝙ pietas nō eſt donū ſed virtus. qꝛ Greg. j. moral̓. dicitꝙ pietas idē eſt qd̓ miſcd̓ia. Sed miſcd̓ia eſt virtus. iōoꝑat̉ ẜm humanū modū. Ergo ⁊ pietas nō eſt donū ſꝫvirtus oꝑans ẜm humanū modū nō diuinū. Rn̄det̉ ꝙmiſcd̓ia ⁊ pietas in hoc differūt. qꝛ miſcd̓ia ſtudet adreuelandū miſerias ꝓximorū. ex eo ꝙ ꝓximi ſunt ei cōiuncti vel ꝓpinquitate ſanguinis vel familiaritate. velſaltim nature ſil̓itudine. In oībꝰ em̄ miſcd̓ia accipit ꝓmenſura aliquid humanū ſicut alie virtutes. Sed pietas q̄ eſt donū ſpūſſancti. mouet̉ ad releuandas miſerias ꝓximorū ex aliquo diuino .ſ. inqͣtum ſūt in filio deivel diuina ſil̓itudine inſigniti. Ita ꝙ miſcd̓ia in ſuoactu vtit̉ aliqua regula humana. ſꝫ pietas q̄ eſt donumvtit̉ regula diuina. Et ꝑ hoc patꝫ ꝙ pietas eſt potiormiſcd̓ia ſicut donū ꝑfectius virtute. hec Tho. ſuꝑ. iij.ſen. diſ. xxxiiij. arti. v. ¶ Tercio pōt cōſiderari eminentia huius doni ꝙͣtum ad reuerentiā ſic. Quāto aliqͥdmodo nobiliori deo cultū ⁊ reuerentiā exhibet: tantoeſt excellētius. Sed hoc facit pietas ꝓut eſt donū ſpūſſancti. Qd̓ quidē ꝓbat̉. tum cōꝑando pietatē ad virtutem religionis. tum cōꝑando ipſam pietatē ꝓut eſtdonū ad eam q̄ eſt virtus. Et inꝙͣtum ad religionē cōꝑat̉. licet religio q̄ exhibet cultum deo. ſit potior pietate q̄ eſt virtus. exhibens cultū ⁊ reuerentiā patri carnali. tn̄ pietas q̄ eſt donū eſt nobilior religione. qꝛ exhibere cultū deo vt patri. qd̓ facit pietas q̄ eſt donū. excellētius eſt ꝙͣ exhibere cultū deo vt creatori ⁊ dn̄o qd̓ facit religio. Ex quo ptꝫ pietatē donū excellentius religione virtute. ẜm b. Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. cxxj. arti j. Cōparādo aūt pietatē donū ad ipſam ꝓut eſt virtus. etiāꝓbat̉ pietatē donū excellentiorē ea inqͣꝫtū virtus. Exeo videlicꝫ qꝛ pietas donū reſpicit in actu ſuo aliquiddiuinū. vt filiationē diuinā ꝑ gratiā. vel diuinā ſil̓itudinē. Et ſic pꝫ ꝙ eſt potior vt dictū eſt ſupra.

In quo aūt cōſiſtat.§. j.iſta qualitas mentis .ſ. pietas donū qͣꝫtum ad actū eiꝰSciendū ẜm be. Tho. ſuꝑ. iij. ſen. di. xxxiiij. arti. v. ꝙ pietas donū habet in via quinqꝫ actus. ſed vnū prīcipalem. alios qͣtuor ſcd̓arios. ¶ Primus ergo actus eiuseſt quē habet in via. deo cultu .i. reuerentiaꝫ exhibere.non ſolū ꝓpter debitū. ſꝫ ⁊ ꝓpter cōdignū. qꝛ deus honore ⁊ reuerentia eſt dignus interiori affectu. ⁊ exterioriactu. vt in ꝓſtrationibꝰ. genuflectionibꝰ. inclinatōibꝰet ſacrificijs. ⁊ hoc Malach̓ .j. Filius honorat patremſuū. Et ſi ego pater vr̄. vbi eſt honor meus. ait ipſe Deutro. xxxij. Nunqͥd nō ipſe eſt pr̄ tuꝰ. qui poſſedit ⁊ fecit qͦ ad corpus. ⁊ creauit qͦ ad aīaꝫ te. Un̄ apl̓s ad Titum. Sobrie .ſ. quo ad ſe. Iuſte .ſ. qͦ ad ꝓximū. Pie .ſ. qͦad deū. viuamus in hoc ſeculo. expectātes ⁊cͣ. ¶ Scd̓sactus eius ꝓpter dei reuerentiā etiā ſanctos honorareqꝛ ſūt tēpla dei. ⁊ organa ſpūſſancti j. Coꝝ. vj. An neſcitis qꝛ templū dei eſtis vos. ⁊ ſpūſſanctus habitat invobis. Et alubi. honore inuicē p̄ueniētes: ⁊ p̄cipue p̄ſidentes qui in regimine repn̄tant ꝑſonā dei cuncta regentis. Petrus in can̄. j. Regē honorate. Et Augu. inregula. honore corā deo p̄latus ſit vobis. Huius rō eſtqꝛ ſicut actus pietatis q̄ eſt virtus. eſt nonſolū exhibere cultū ſeu reuerentiā patri carnali. ſed etiā oībꝰ ſanguine iunctis. ẜm ꝙꝑtinēt ad patrē. ita ⁊ actus pietatis q̄ eſt donū non ſolū deo. ſed ⁊ oībꝰ qui ꝑtinēt ad deūſibi cōiunctis ꝑ gratiā vel ꝑ p̄ſidentiā ⁊ hmōi. ¶ Tercius actus pietatis q̄ eſt donū. eſt ſcripture ſacre intellecte nō ꝯtradicere. cum ſint verba dei. Quē em̄ aliqͥsvenerat̉ ⁊ colit. eius etiā verba in reuerentia habet etnō impugnat. niſi falſa reꝑirent̉. Naꝫ vt ait ph̓s. Duobus amicis exiſtentibꝰ platōne ⁊ veritatē. ſanctū eſt p̄honorari veritatē. Et qꝛ in verbis ſcripture ſacre nōpōt eſſe falſitas. ideo ſemꝑ et ſi nō intelligat̉: venerādaHunc actū eſſe pietatis ponit Aug. in lib. de doctrinaxp̄iana. ¶ Quartus actus eius eſt cōſtitutis in miſeria ſubuenire. Et rō eſt. qꝛ ẜm Greg. j. moral̓. idem eſtqd̓ miſcd̓ia .ſ. in actu exteriori qui eſt ſubuenire miſerie ꝓximi. differūt tn̄ in motiuo miſerendi. vt ſupra dictū. Miſericordia aūt miſerie ſubuenit. Et ẜm hͦ Grego. ibi dicit. ꝙ pietas inſiſtit operibꝰ miſcd̓ie. Et ẜm hͦetiā dicit Siero. vel Aug. ẜm alios. Non memini mevidiſſe aut legiſſe mala morte ꝑiſſe. qͥ exercuit oꝑa pietatis. qꝛ .ſ. ſi peccator talis ē. oꝑa illa pietatis ꝓcurātſibi cōpunctioneꝫ ⁊ reuerſionē ad deum. ¶ Quintusactus eſt ſine offenſione in medio nationis praue ⁊ ꝑuerſe cōuerſari. ⁊ inter eos conuiuere: vt dicit Aug. inli. de doctrina xp̄iana. Unde ⁊ Pet. in. ij. cano. c. ij. aitde Loth. Aſpectu quidem ⁊ auditu iuſtus erat. habitans inter illos qui de die in diem animā eius iniquisoperibus cruciabant. Nouit aūt deus pios ⁊ temptatione eriꝑe. Omnes hi actus vnam ⁊ eandem regulāet menſurā habent .ſ. diuinā reuerentiam vel honorē.quo deus eſt dignus. Et ideo actus pietatis que eſt invia. eſt vnus qui eſt p̄cipuus ⁊ principalis. ad quē alijomnes reducunt̉ vt ad cauſam ſuā. vt dicit be. Tho.vbi ſupra. Unde ⁊ apl̓s. j. ad Thi. ij. mandat or̄ones ⁊obſecrationes fieri in eccleſia. ꝓ his qui ſunt in ſublimitate cōſtituti. vt tranquillā vitā ⁊ quietā agamusin omni pietate .ſ. reuerētia diuini cultus. Et di. xlj. c.ꝑ ſymoniā dr̄. Pietatē in priuatis domibꝰ nō cōcludētes. oēm locū in noīe dei edificatū honoramus. Et cōgregationē in eccleſia factā ad vtilitatē cōem recipimus. ⁊ bona oꝑa q̄ ſupra vires in fratres pauꝑes exercent̉. ẜm eccleſiaſticas traditōes beatificamus. ItemAug. ſuꝑ pſalteriū. Si aliqn̄ humana infirmitate pedes noſtri in aliqd̓ pct̄m mouent̉. inſurgūt lingue iniquiſſime inimicorū. cum fuiſſet miſerendū. irridēt impij. vn̄ pij dolent. v. q. v. §. ſed aliud.