¶ Capitulum.III.

tōſiſtit in cōſenſu volūtatis: nō ī app̄hēſiōe intellectꝰ⁊ ſi volūtas inclinet̉ ad eſſentiendū ex obiecto facto ꝑintellectū. nō tn̄ cogit̉. ꝓpterea dicit Iaco. apl̓s. Reſiſtite dyabolo ⁊ fugiet a vobis. Et ad hoc facit quodait apl̓s. Ip̄e ſathanas trāſfigurat ſe in angelū lucis:qd̓ agit noſolū ꝑ corꝑales ſpēs qͥbꝰ apparet ſub ſil̓itudine ſāctorū angelorū: vel ſanctorū vt intellectu app̄hendente eū vt angelū bonū. reuerentiā exhibeat. ⁊ demū volūtas aſſentiat ad aliqd̓ malū. Sed etiā cū tēptat de aliquo vicio ſub ſpē virtutis ẜm illud Greg.diſ. xlv. Sepe vicia ſe ingerūt: ⁊ virtutes ſe eē ſimulāt.Quō hoc oꝑetur dyabolus ponit practicaꝫ ꝑ multaexempla Greg. li. xxxij. moral̓. ſuꝑ illud. Cartilago eiꝰquaſi lamine. Uel etiā et tercio accedit tēptator adintellectū. qꝛ vt dicitur in collatiōe abbatis Sereni.dyabolus ſe aliqn̄ intellectui applicat quadā obſcuritate ⁊ deformi: vt obſcuret mētē humanā. ⁊ obnubiletclaritatē intellectus vt in mētis triſticiā maximā veniat. vel accidiā: vel vanū timorē: vel bonorū obliuionē. Cōtingit hoc pro corꝑis debilitate: cuꝫ ſcꝫ in illismembris in qͥbꝰ vigor animi cōtinet̉ immūdꝰ ſpūs inſidens. eiſqꝫ importabile pondꝰ imponēs. obſcuritateteterrima intellectualis ſenſus anime inuoluat̉. Uelquarto accedit ad intellectū ꝑ ſomnia ⁊ viſiones. Cūem̄ ꝑ ſubtilitatē nature multa ſciat nobis ignota. ⁊ exdiſpoſitiōe elementorū: vel corꝑum nr̄oꝝ plura valeat nobis occulta noſſe. vt dicit Aug. xxvj. q. iiij. Sciēdū. Prenūciat aliqua futura aliqͥbꝰ. vt illis ſic eueniētibus aſſuefiant tales eis demonijs credere: ⁊ tādē ininteritū ducūt. ⁊ iō nō multū credendū ꝓph̓is modernis. Egrediar ait dyabolus ⁊ ero ſpūs mendax in oreoīm ꝓph̓arū. iij. Reg. xxij. Et ſic deceptus fuit Achabrex iſrl̓. Legit̉ ꝙ qͥdā heremite venerūt ad ſāctuꝫ Antoniū vt cōferrent cū eo de ſuis reuelatiōibꝰ. Btūs aīAntonius p̄dixit ſeu exp̄ſſit q̄dā q̄ eis acciderāt ſibi īvia: a quocūqꝫ hoīe nō intimata: ⁊ inter cetera de mortę azini eoꝝ in via. Cūqꝫ illi q̄rerent vn̄ hoc habuiſſetRn̄dit ſibi hoc a demonibꝰ reuelatū. vt ex hoc illi diſcerent reuelatiōibꝰ nō de leui acquieſcēdū: cū hoc aliquādo ꝓcedat a dyabolo. vt tādē decipiat: ſic̄ de qͦdaꝫlegitur in vitiſpatrū. ꝙ cū aſſuetus eēt hmōi reuelationibus credere tādē reuelauit ei ꝙ pater ſuus veniebat ad eū ꝓpter qd̓ occurreret ei. Et addidit. Ip̄e venit vt occidat te iratus cōtra te. Et ī ſignū accedit cūbipenni in manu: vt te cū ea ꝑcutiat. Un̄ tu eū priꝰ ꝑcute ne te occidat. qd̓ ille miſer credēs occurrit patri:⁊ cū videret bipenne in manu quē a caſu detulerat: nōvt eū ꝑcuteret. extimauit verū eē qd̓ ſibi reuelatū fuerat. vn̄ gladio quē tulerat patrē occidit. ⁊ dyabolꝰ ineū ptāte accipiens ſubito ſuffocauit. ¶ Accedit qͣrtotemptator ⁊ draco iſte ad rōnem q̄ facit diſcurſum devno ad aliud. vt cū ſuggerit rōni eē falſū. vl̓ impoſſibibile qd̓ p̄dicat̉ de articul̓ fidei ⁊ ſacr̄is. adducēs rōnesnaturales in cōtrariū. vel cū inducit rōnē ad ꝑplexitateꝫ de quo exempla habes. diſ. xiij. Nerui. ibi. vide: velcū inducit rōnes ex ſcripturis ad ꝑſuadēdū maluꝫ: ſic̄dyabolꝰ cū xp̄m tētauit in deſerto: vt mitteret ſe deorſū de pinnaculo tēpli inducens auctoritatē pſalmiſtead oſtēdēdū ꝙ nō lederet̉. Scriptū ē .n. qꝛ angel̓ ſuisdeꝰ madauit de te ⁊cͣ. Math. iiij. intēdēs ex illa ſui deiectione ad ſuꝑbiā inducere. Sic ⁊ ſanctā Iuſtinā tētauit. Nā accedēs ad eā ſub ſpecie puelle: ex adiuration Cipriani tūc magici. obtulit ſe ad manendū ſecū⁊ in ꝑpetua virginitate deo ſeruiēdū. Una aūt dieruꝫcepit ſibi dicere. Timeo ſoror mea ne ex iſta virginitate noſtra amittamus p̄miuꝫ celeſte qd̓ querimꝰ: ex eoꝙ facimus cōtra diuinū p̄ceptū. Gene. ix. Crefcite etmultiplicamini ⁊ replete terrā. qd̓ mandatū oēs antiqui ſancti impleuerūt. Abraam. Dauid. ⁊ ceteri. Sedvirtute or̄onis Iuſtine innotuit deceptio eiꝰ. Un̄ fa-

cto ſigno crucis ſubito euanuit. Sil̓r d̓ filio regis Idſaphat. cōuerſo ad fidē ꝑ Barlaam dicit Io. damaſqͥ eius hyſtoriā ſcripſit. ꝙ cū cōſilio teocē peſſimi virimiſſe fuiſſent ad eū ſeducendū ⁊ auertendū a ꝓpoſitocaſtitatis ⁊ a fide pulcerrime puelle. ⁊inter alias filiacuiuſdā regꝭ ſpecioſiſſima ei ꝓmittebat ſe futurā xp̄ianā. ſi mr̄imoniū cuꝫ ea vellet cōtrahere. Et dyabolusloquebatur ꝑ os eius ꝑ auctoritatē veteris ⁊ noui teſtamenti. oſtendēs hͨ laudabile. vt ad Heb. xiij. Honorabile cōnubiū thorus immaculatus: cū ille renuerit.ſubintulit ip̄a vel ſaltim ſemel cognoſceret: ⁊ ip̄a ꝯuerteretur ad fidē: ⁊ cā eſſet ſue ſaluationis. dyabolo viriliter reſiſtit. Per hāc viā accedit tēptator cū aliquosad hereſim trahit. ꝑſuadēs errorē ꝑ auctoritates ſcripture male ⁊ falſe expoſitas: vt qꝛ xp̄s dixit Ioh. xiiij.Pater maior me ē. Hinc arrius cū ſequacibꝰ ſūpſit ſibi occaſionē erroris. dicēs filiū dei minoreꝫ patre ẜmdeitatē. cū xp̄s ibi loqueret̉ de ſe ẜm humanitatē. Un̄ne qͥs decipiat̉ in hmōi. recurrēdū ē ad expoſitiōeꝫ eccleſie nō ꝓprio ſenſui. Temptat ⁊ de fide ſubtilit̓: vl̓ dedeſꝑatione: rōne oſtendēs hoīem nō poſſe ſaluari ꝓpt̓multitudinē vel magnitudinē pctōꝝ: ſicut ⁊ tēptauitbeatū Bern̄. in infirmitate graui cōſtitutū: cui viriliter reſtitit ei rn̄dendo tēptāti. ſe non ſuis meritis: veloꝑibus. ſꝫ miſericordia ⁊ liberalitate ih̓u xp̄i poſſe ſaluari. ⁊ hoc ſperare. Et in li. de. vij. donis refert autor ſevidiſſe piū ⁊ deuotū religioſū temptatū. Utrū mūdꝰeſſet aliqͥd: vel ſomnium tm̄. Et vtrū aīam haberet. ⁊vtrū deus eſſet. ⁊ d̓ hoc vſqꝫ ad mortē dolebat a deo. ꝙin procinctu erat deſꝑatiōis niſi ſaniori vſus fuiſſꝫ cōſilio .ſ. ꝙ nō curaret: qꝛ culpa ei nō erat. exquo diſplicentiaꝫ habebat. Refert idē ꝙ cū eēt in quadā ciuitate inquiſitor cōtra hereticos. acceſſit ad eū mulier nobilis innocens ⁊ deuota. offerens ſe. vt cōbureret̉ tanꝙͣheretica. cū cogitaret peſſima de articulis ⁊ ſacramētis. ⁊ cū interrogaret eā ſi eis cogitatiōibꝰ aſſentiret.vel ei placerent. Rn̄dit cū lachrymis ꝙ potius velletmori ⁊ cōburi: qͣꝫ illas hr̄e cogitatiōes. Tūc ille cōſolatus ē eā ⁊ cōfortauit. ꝙ nō curaret de eis. ſꝫ cōtemneret. qꝛ nō peccabat exquo ei diſplicebāt. Un̄ cōſolataremāſit ⁊ tales tētationes euanuerūt. ¶ Accedit qͥnto temptator ad ſēſualitatē ſeu appetitū ſenſitiuū. Sicut em̄ in pͥmorū parentū temptatōe ſerpens antiquꝰacceſſit pͥmo ad Euam ⁊ ſeduxit et ꝑ eam viruꝫ in eſuligni vetiti delectātis. Ita vt dicit mgr̄ ſnīarū in. ij. li.Dyabolus ī temptādo accedit ad ſenſualitatē. vt delectet̉ in aliquo malo qd̓ dyabolus ſuggerit. vt eā cōplacentiā in re prohibita porrigat viro .i. rationi ſeuſpiritui. vt aſſentiat. ⁊ licet in ſenſualitate non inueniatur mortale pctm̄ ẜm Tho. in pͥma ſcd̓e. tn̄ ꝑ eā ꝑuenitur ad mortale. cū rō aſſentit obiecto crimini vl̓ etiam cū rōne occupata. ⁊ diſtracta circa alia. ꝓcurantedyabolo non repellit taleꝫ delectationē ſenſualitatisin criminalibꝰ. vel reprimere negligit. precipue aduertens ꝑiculū. ſicut accidit in delectatione moroſa. vbiē mortale. propt̓ qd̓ dicitur Iere. iiij. Uſqꝫ quo morabuntur apud te cogitatiōes noxie. Hec tēptatio figurata fuit ẜm Origen̄. in ludo yſmaelis cū yſaac. quāApl̓us ad Gall̓. iiij. appellat ꝑſecutiōeꝫ. Dicit .n. ꝙ isqͥ ẜm carnē natus ē .i. appetitus ſenſualis. ꝑſequebat̉eū qui ẜm ſpiritū natus erat .i. appetitū rōnalem. Etqͦ ad lr̄am dr̄. ꝙ hyſmahel iocādo ita ſe habebat tāqͣꝫvellet ei dominari. vl̓ quia faciebat ymagines luteasinducens illū ad adorandū ſeu venerādū. Sic appetitus ſenſualis dyabolo inſtigāte vult dominari rōnali appetitui. ⁊ terrena querere colere ⁊ venerari. Sedſara .i. ſapīa hoc ꝑpendens. ſuadet Abraę viro .i. homīvirtuoſo. vt eijciat eū cū agar matre ſua .i. appetitū ſēſualē cū apprehenſione ſenſitiua q̄ ip̄m generat .i. eoscoerceat ne dominent̉ rōni. Permaxime autē conat̉