Altulus.L.

¶ Iſcit: nec nos poſſumus diffinire. Uerū vt dicit̉ Thoſcd̓a ſcd̓e. q. clxxv. ar. vj. Apl̓us in hoc exceſſu nō fuit īcelū raptus in aīa ⁊ corꝑe vt qͥdā dicebāt. qd̓ Aug. reprobat: ſꝫ ſola aīa fuit rapta. Et hoc ignorauit apl̓usUtrū aīa oīno eēt ſeparata corꝑe iacente mortuo. vl̓eēt pure cōiuncta corꝑi vt forma vtēs tm̄ potentia vegetatiua nō autē ſenſitiua. Nā ⁊ hoc eē pōt. ꝙ aīa incorꝑe alienata ab omni ſenſatione interiori ⁊ exteriori. vt viſu. auditu. fātaſia. memoria. ⁊ hmōi. ſolū vtēsoꝑatiōe potētie vegetatiue. videat deū ꝑ eēntiaꝫ in p̄ſenti. Sꝫ ꝙ vtat̉ potentijs ſenſitiuis: nō pōt eſſe. Etſic intelligit̉ illud Exo. xxxij. Nō videbit me hō ⁊ viuet .ſ. vita ſenſitiua. ſꝫ oportet ꝙ ſit oīno a ſenſibꝰ alienatꝰ. Rō hꝰ ē ẜm Tho. vbi ſupͣ. ar. iiij. Diuīa eēntia n̄pōt ab hoīe videri ꝑ aliā vim cognoſcitiuā ꝙͣ ꝑ intellectū. Intellectus aūt hūanus nō cōuertit̉ ad ſenſibilia. niſi mediantibꝰ fātaſmatibꝰ. q̄ ꝑ ſpecies intelligibiles a ſenſibilibꝰ accipit. ⁊ in qͥbꝰ cōſiderās de ſenſbilibus iudicat ⁊ ea diſponit. Et iō in om̄i oꝑatiōe qͣintellectus nr̄ abſtrahit̉ a fātaſmatibꝰ: neceſſe ē ꝙ abſtrahat̉ a ſenſibꝰ. Intellectus aūt hoīs neceſſe ē ꝙ abſtrahatur a fantaſmatibꝰ: ad hoc vt videat dei eēntiādū eſt in via. Nō em̄ ꝑ aliqd̓ fantaſma pōt dei eſſentiavideri. qͥnimmo nec ꝑ aliquā ſpecieꝫ intelligibilē creatam. quia eſſentia dei in infinitū excedit. nōſolū oīacorpora quorū ſūt fantaſmata: ſꝫ etiā omnē intelligibilē creaturā. Oportet aūt cū intellectus hoīs eleuatur ad altiſſimā diuine eſſentie viſionē. vt tota mentiintentio illuc aduocet̉: ita ſcꝫ vt nihil intelligat alid̓ex fantaſmatibus. ſꝫ totaliter feratur in deū. Impoſſibile ē gͦ. vt in p̄ſenti videat homo dei eſſentiam. ſineabſtractione a ſenſibus. ¶ Uidit aūt Paulus deumtūc mediante lumīe glorie ſine quo ab intellectu creato deus videri nō pōt. Qd̓ lumē dupliciter participari poteſt. vno mō ꝑ modū forme ꝑmanentis: ⁊ ſic participatō facit beatos in patria. Alio mō ꝑ modū paſſionis tranſeuntis ſicut fit in ꝓph̓ia quo ad illuſtrationē. ⁊ ſic fuit a Paulo illud lumē tūc ꝑticipatū. Uinō fuit ſimpl̓r beatus. qꝛ de rōne beatitudinis ē ſtatꝰſeu ꝑmanentia. Sꝫ fuit beatus ẜm quid. Poſtꝙͣ autēPaulus ceſſauit videre dei eſſentiam. memor fuit illorū que in illa viſione cognouerat ꝑ aliquas ſpeciesintelligibiles habitualiter. ex hoc in eius ītellectu relictas: ſicut etiā abeunte ſenſibili. remanent aliq̄ imp̄ſſiones in aīa. ad quas poſtea ꝯuertens ſe anima memoratur. vnde nec totam illā cognitionē cogitare poterat: aut verbis exprimere.¶ De cognitione que pertinet ad ſapientiam.¶ Capitulum. vij.Icut audiuimꝰ ſic etvidimus in ciuitate domini virtutū in ciuitate dei noſtri. deus fundauit eā ineternuꝫpͣs. Loquit̉ ꝓpheta in ꝑſona comp̄henſorū. qui ſicuthic in ciuitate domini virtutū .i. ſtatu eccl̓ie militantis. audierūt magna ⁊ multa bona haberi a ſanctis īpatria ſuꝑna: ſic mō vident et poſſident. Et ē ſimilitudo in genere nō in particulari. Nā nec auris audiuit nec oculus vidit hic. nec in cor hoīs aſcendit. quep̄parauit deus diligētibꝰ ſe: in ciuitate ſuꝑne hierl̓m.vt ait Apl̓s. j. Cor. ij. In cuiꝰ figurā habet̉. iij. Reg. x.Et. ij. Paralip. ix. ꝙ regina ſaba veniens de terra ſuaaudita fama ſalomonis in hierl̓m. cū vidiſſet magnificentiā eius ⁊ ſapīam. ordinē domꝰ ſue. ſibiqꝫ aſtātiumcibos ⁊ veſtes ⁊c̄. p̄ admiratiōe quaſi deficiēs: inquit.Uerus eſt ſermo quē audiui in terra mea ſuꝑ ſermonibꝰ tuis: et vidi oculis meis: ex ꝓbaui ꝙ media parsmihi nunciata non fuerit. Beati ẜui tui. qui ſtant co-

ram te ſemper. Iſta regina ſignat eccleſiam collectaꝫde gētibus militantē. que multa audit hic de ſalomone ſapiētiſſimo domino ih̓u xp̄o vere pacifico magnalia. Sꝫ cū ꝑuenit ad ſuꝑnā hierl̓m. vbi manifeſtat ip̄egloriā ſuā. Uidet exꝑientia multomaiora bona in eoꝙͣ hic audierit ⁊ ſapientie eius glorie ſāctorū ⁊ refectionis ſeu fruitionis. vt vere ſint beati qui ſtāt corā eoApte igitur dicere valent. Sicut audiuimus ⁊cͣ. vbinotandū ꝙ tria audiuimꝰ de ſuꝑna gl̓a.Primo deū eē btm̄ et quēlibet ibi applicatū.Secundo deū eſſe trinū ⁊ vnū.Tercio talē ſtatū eē ꝑpetuatū.Ꝙ audierimus deuꝫ §. j.fore beatū: patet ex his que dicit Apl̓s. j. ad Thi. vlt.Oſtendet beatus ⁊ ſolus potens rex regū ⁊ dominusdominantiū. qui habet immortalitatē ſolus .i. immutabilē. Deū aut eē beatū ꝓbat. b. Tho. in pͥmo cōtragentiles. c. cēteſimo. tribus rōnibꝰ. quarū pͥma ē. Perbeatitudinē omne deſideriū quietat̉: ea em̄ habita nilaliud reſtat deſiderādū. cū ſit vltimus finis. Oportꝫigitur eū eē beatū qui perfectus eſt qͣꝫtū ad oīa que deſiderare pōt. vn̄ Boetius dicit ꝙ beatitudo ē ſtatꝰ omniū bonorū aggregatiōe ꝑfectus. Sꝫ talis ē diuina ꝑfectio. que omnē ꝑfectiōeꝫ in quadā ſimplicitate apphendit. In genere em̄ cauſe efficientis fit reductio advnā cauſā primā. que deus ē. a qͦ ſūt oēs res ne ſit proceſſus in infinitū. Oportet igit̉ qͥcqͥd actū ē in qͣcūqꝫre. illa inuenire eminentius in deo qͣꝫ in illa re. cū cauſa ſit nobilior effectu inqͣꝫtum cauſa eſt. Ergo deus ēperfectiſſimus. habens in ſe omnem perfectionem. vn̄de Moyſi deſideranti faciem ſeu gloriam ſuam videre. ait Exo. xxxiij. Ego oſtendam tibi omne bonum.Et commentator. et ſi infidelis dicit. ꝙ perfectionesomnium rerum ſunt in deo. Habet igitur omnia bona que poſſunt deſiderari. vnde beatus eſt. ¶ Secūda ratio eſt. Illud eſt maxime deſideratū vel volitumab intellectuali natura. quod ē perfectiſſimū in illa:⁊ hoc eſt eius beatitudo. Perfectiſſimum autē in vnoquoqꝫ eſt perfectiſſima operatio eius. Nam potentiaet habitus per actus perficiuntur. vnde ph̓s dicit felicitatem eſſe operationem perfectam. perfectio autemoperationis dependet ex quatuor. Primo ex ſuo genere. vt ſcilicet ſit manens in ipſo operante. Dico auteꝫoperationem in ipſo operante manentē. per quam nōfit aliud p̄ter ipſam operationeꝫ. ſicut videre. audire.⁊ huiuſmodi. Iſte enim ſunt perfectiones eorum quorum ſunt oꝑationes. Et poſſunt eſſe vltimū. quia nōordinantur ad aliquod factum quod ſit finis. Oꝑatio v̓o ve lactio. ex qua ſequitur aliquid actu preteripſam eſt perfectio operati non operantis. ⁊ comparatur ad ipſum ſicut ad finem. Et talis operatio intellectualis nature. non eſt beatitudo ſiue felicitas.Secundo attenditur perfectio operationis ex principio eius. vt ſcilicet ſit altiſſime potentie. vnde ẜm oꝑationem ſenſus non eſt nobis felicitas: ſꝫ ẜm operationem intellectꝰ ⁊ habituꝫ ꝑfecti. Tercio attenditur exoꝑationis obiecto. et ꝓpter hoc in nobis vltima felicitas ē intelligēdo altiſſimū ītelligibile. Quarto attenditur ex forma oꝑationis vt .ſ. ꝑfecte. facilit̓. firmit̉⁊ delectabilit̓ oꝑet̉. Talis aūt ē dei oꝑatō. cū ſit intelligens. ⁊ ſuus intellectꝰ altiſſima virtutū ſit: nec indiget habitu ꝑficiēte. qꝛ in ſeip̄o ꝑfectꝰ ē. Ip̄e autē ſeip̄ꝫintelligit. qͥ ē ſummū intelligibiliū ꝑfecte abſqꝫ omni difficultate et delectabilit̓. Eſt igit̉ beatꝰ. ¶ Tercia ratio eſt. Deus non poteſt velle aliquid impoſſibile. Impoſſibile eſt autē ei aliquid aduenire qd̓ nōdū habeat. cum ipſe nullo modo ſit in potentia. ſꝫ eſtactus puriſſimus. Non poteſt igitur velle ſe habereqd̓ nō habet. Quicquid igitur vult. habet. nec aliqͥd