¶ Titulus.L.

reperitur cum guſtu diuinorum quo ad neceſſaria adſalutē. ¶ Dicitur aūt ſapientia iſta aliqn̄ pietas. ẜmillud Iob. xxviij. Ecce pietas ip̄a eſt ſapīa ẜm tranſlationē. lxx. interp̄tū. qꝛ ſic̄ pietas ē manifeſtatiua fidei.inqͣꝫtum ꝑ occultuꝫ dei proteſtamur fidē. ita etiam pietas manifeſtat ſapientiā. et propter hoc dr̄ ſapīa pietas. Et eadem rōne ſapiētia dici timor dei. Iuxta illud Iob. xxviij. ẜm literam noſtrā. Ecce timor domini ipſe eſt ſapientia. quia ꝑ hoc oſtenditur. ꝙ homo rectū iudicium habet de diuinis. ꝙ deum timet et colit.¶ Dicitur etiam charitas ſapientia. Unde Aug. Sepiētia eſt charitas dei. Et hugo de archa noe ait. Charitas eſt ſapientia. quia ꝑ ip̄am guſtamus deum. guſtādo cognoſcimꝰ. guſtate (inquit pͣs). et videte quoniamſuauis eſt dominus. Qui em̄ diligit manet in lumine.ſcꝫ ſapienrie. j. Ioh̓. ij. Dicitur autem ſapientia charitas. ꝙtum ad ſuam cauſam. ex qua ſumitur etiam nomen ſapientie .ſ. a ſapore. Cauſatur em̄ ſapiētia a charitate. que charitas eſt in voluntate. Sapiētia v̓o eſſentialiter eſt ī intellectu vt in ſub̓o. Et iſta ſapīa eſſenon poteſt in habente peccatum mortale. Unde dicit̉Sapien . j. In maliuolam animam nō intrabit ſapiētia. nec habitabit in corꝑe ſubdito peccatis. Cuiꝰ rōeſt ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xlv. arti. iiij. qꝛ ſapīa donū ſpirituſſancti. facit rectitudinē iudicij circa res diuinas.vel de alijs rebus ꝑ regulas diuinas. ex quadam cōnaturalitate ſeu vnione ad diuina. que quideꝫ vnio eſt ꝑcharitatem. ẜm illud j. ad Corin. vj. Qui adheret deovnus ſpūs eſt cū eo. Inhęſio autē eſt per amorē. Charitas autem cum mortali peccato ſtare nō poteſt vt ſupradictū eſt. Et ideo ſapientie donū non pōt eſſe cummortali. ¶ Eſt autem hec ſapīa in omnibꝰ habentibꝰgr̄am. etiā in ꝑuulis ⁊ fatuis adultis baptizatis. qͣꝫtuꝫad hītum. et ſi non qͣꝫtum ad actum. ꝓpter impedimētum corporale. Unde dicitur Sap̄. vij. Neminem diligit deus niſi qui cum ſapientia graditur. Sed omēsdiligit deus qui diligunt eum. quod fit per gratiam etcharitatem. quod ſic declarat Tho. ſcd̓a ſecūde. q. xlvarti. v. Sapientia importat (vt dictum eſt) quandamrectitudinem iudicij. circa diuina conſpicienda et conſulenda. Et qͣꝫtuꝫ ad vtrunqꝫ ex vnione ad diuina ẜmdiuerſos gradus aliqui ſortiuntur ſapientiam. Quidam em̄ tātū ſortiuntur de recto iudicio tā in contemplatione diuinorum ꝙͣ etiā in ordinatione rerū humanarum ẜm regulas diuinas quātū eſt neceſſarium adſalutem. Et hoc nulli deeſt exiſtente ſine peccato mortali. ꝑ gratiā gratū faciētē. Iuxta illud. j. Ioh. ij. Unctio docet nos de omnibus. Quidam altiori gradu ꝑ.cipiunt ſapientie donum. Et qͣꝫtum ad contemplationem diuinorum. inꝙͣtum .ſ. et altiora quedaꝫ myſteriaet cognoſcunt. et alijs manifeſtare poſſunt. Et ꝙͣtumad directionem humanorum ẜm regulas diuinas. inꝙͣtum poſſunt ẜm eas non ſolum ſeipſos: ſed etiam alios ordinare. Et iſte gradus ſapientie non eſt communis omnibꝰ habentibus gratiam gratum facientem:ſed magis pertinet ad gratias gratis datas. Et ſic qd̓ait ph̓us in .j. methaphiſice. Sapientis eſt ordinare.qͣꝫtum ad ordinationem ſuipſius. hoc agit in omnibꝰdonum ſapientie. Ꝙͣtum ad ordinationem aliorū hominum ⁊ iudicium aliorum. quod fit ꝑ rectores ⁊ p̄latos. hoc fit ꝑ ſapiētiā gratiā gratis datā. Qualis fuitdata excellentiſſime Salomoni hoc poſtulanti. ad regendum bene populū dei. vt hr̄ in. iij. Reg. iij. ¶ Hecaūt ſapientia nōſolum ſpeculatiua eſt ſed etiā practica. quod patet ex eo quod ait apoſtolꝰ ad coll̓. iiij. Inſapientia ambulate ad eos qui foris ſunt. hec aūt ꝑtinet ad actionē. Declarat āt Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xlv. art̓.iij. ſic. ſuꝑior ꝑs rōnis vt ait aug. xij. d̓ trini. ſapiētie deputatur. Inferior aūt ſcientie. Superior autem ratō(ait idem) intēdit rationibus ſupernis .ſ. diuinis. ⁊ cōſpiciendis et conſulendis. Conſpiciendis quideꝫ ẜm

ꝙ diuina in ſeip̄is contemplātur. Conſulendis autemẜm ꝙ ꝑ diuina iudicat d̓ humanis. ꝑ regulas diuinasdirigens actus humanos. Et ſic patet ꝙ ſapientia ẜmꝙ eſt donum. non ſolum eſt ſpeculatiua. ſed etiā practica. Et ex hͦ pꝫ ꝙ ſapiētia que eſt donū. eſt excellētior qͣꝫſapīa que eſt virtus intellectualis. vtpote magis de ꝓpinquo deū attingēs ꝑ quādā ſpūs vnionē aīe ad ip̄mEt inde habet ꝙ nō ſolū dirigat in ꝯtēplatiōe. qd̓ fac̄ſapīa virtus intellectualis: ſꝫ etiā in actiōe circa humana. Quanto enim virtus eſt altior. tāto ad plura ſe extendit. vt habetur in li. de cauſis. Per prius tn̄ ꝑtinetad hmōi ſapientiā contemplatio diuinorum. et per poſterius dirigere actus humanos ẜm rationes diuinasNec tn̄ ex directione ſapientie in humanis actibꝰ prouenit amaritudo aut labor: ſed potius propter ſapiētiā amaritudo ⁊ labor. que eſt in operibꝰ humanis. ꝓpter ſapientiā conuertitur in dulcedineꝫ ⁊ requiē. ẜmillud Sap̄. viij. Nō hꝫ amaritudinem cōuerſatio illiꝰſcꝫ ſapientie. nec tediū ꝯuictus eius ſed gaudiū. ¶ Cūautem iſta quatuor dona .ſ. ſapientia. intellectus. ſcīa.⁊ cōſilium ꝑtineāt ad vim ꝯgnitiuā ſeu potentiā intellectiuā. Alia tria .ſ. fortitudo. pietas. et timor ad appetitiuā. quomodo iſta quatuor differant int̓ ſe. Sic declarat. b. Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. viij. arti. vj. Iſta quatuordona ordinātur ad ſupernaturalem cognitionem quein nobis per fidem fundatur. Fides autem eſt in nobis ex auditu. vt dicit̉ ad Ro. x. Unde oportet aliquaꝓponi homī ad credēdū. non ſicut viſa: ſed ſicut audita quibus homo aſſentiat per fideꝫ. Fides aūt primoet principaliter ſe habet ad veritatem primā que deuseſt. Secundario ad quedā circa creaturas conſideranda. vt incarnationē ſeu xp̄i humanitatē. creationē. gubernationē creaturarū iuſtificationē hominū ⁊ hmōiUlterius tercio ſe extendit ad directionē humanorūoperū: ẜm ꝙ fides ꝑ dilectionē oꝑat̉. vt .ſ. credat agenda eſſe ab hominibꝰ ẜm regulas diuinas. quę traduntur in ſacra ſcriptura. vt ſunt mandata dei. Sic ergocirca ea que ꝓponuntur nobis credenda duo requirūtur ex ꝑte noſtra. Primū eſt vt intellecta penetrenturſeu capiantur vt credenda. quod fit ꝑ donū intellectꝰꝑ quem habetur quaſi quedā certitudo. nō demonſtrationis: ſꝫ efficacis perſuaſionis. ſic eſſe firmiter aſſentiendū his que ſunt fidei. Scd̓o oportet vt hō d̓ his habeat iudiciū rectū. Et hoc iudiciū ꝙͣtum ad res diuinas pertinet ad donum ſapīe. Ꝙͣtuꝫ v̓o ad res creatasꝑtinet ad donū ſcientie. Ꝙtum v̓o ad applicationemad ꝑticularia opera pertinet ad donū conſilij. ¶ Sapiens vt dicit Iſido. in li. ethimol̓. dictus eſt a ſapore.qꝛ ſicut guſtus eſt aptus ad diſcretioneꝫ ſaporis ciborum. ſic ſapiens dicitur ad dinoſcentiā rerum ⁊ cauſarum circa diuina et agenda. Et huic opponitur ſtulticia. vt dicit Greg. in moral̓. tāꝙͣ ꝯͣria ei. que dicta eſt aſtupore. Secūdū Iſido. importat quādā ebetudinemcordis ⁊ obtuſionē ſenſuū. Et idē eſt inſipīa cū ſtulticia. Un̄ inſipiētia qͣſi ſine ſapore diſcretiōis. Et precipue vr̄ eſſe aliqͥs ſtultus ⁊ inſipiēs. qͥ deficit in ſnīa iudicij circa altiſſimā cām: accipiēs ꝓ altiſſima cā ⁊ provltimo fine aliquod bonū terrenū vel creatū. tho. ſecūda ſecūde. qxlvj. arti. j.Ponit aūt Iaco/ .§. vj.bus apoſtolus. iij. c. ſue epiſtole ſeptem ꝓprietates ſeueffectus huius ſapientie. Dicit em̄ ſapiētia que deſurſum eſt. Primum quidem pudica eſt. Deinde pacificaMobeſta. ſuaſibilis. bonis conſentiens. plena miſericordia ⁊ fructibus bonis. iudicans ſine ſimulatione. ⁊poſſunt figurari per ſepteꝫ columnas de quibꝰ diciturꝓuer. ix. Sapientia edificauit ſibi domū .ſ. aīe. ſcidit columnas ſeptem. quibꝰ .ſ. ſuſtentet̉ edificiū ſpirituale.miſcuit vinum feruentis dilectionis. poſuit menſamrefectionis ſpūalis q̄ eſt pax mētis. Que ē thronꝰ Sa