¶ Citulus.IX.

Qn̄qꝫ v̓o deus ſtatī mouet hoīem ad ꝑfectū bonum. ⁊ſubito hō accipit gr̄am. vn̄ dr̄ Ecc̄i. xj. Facile ē in oculis dei ſubito honeſtare pauꝑem. Et Io. vj. Oīs qͥ audit a pr̄e ⁊ didicit venit ad me. Sicut accidit ī ſaulo. qͥcū actu ꝑſequeret̉ eccl̓iam ⁊ iter ageret ad capiendumxp̄ianos: ſubito luce circūfulſus recepit gr̄am Act̉. ix.Cū gͦ a deo ſit iſta p̄paratio. nō refert ꝙ fuit ſtatim velpaulatim. Agēs em̄ infinite virtutis deus. ſicut exigitmateriā vl̓ diſpōem materie. quaſi p̄ſuppoſitā ex alterius cauſe actione: ita nō eget tꝑe. ſꝫ in ſubito p̄t maͣmdiſponere. ⁊ formā introduce̓: et etiam prius temporediſponē materiam paulatim. ⁊ poſtea formā inducereſicut ī ſanitate ꝯtingit que aliqn̄ paulatī introducituraliqn̄ in ſubito ī ſanatiōe miraculoſa.Quatum ad terci­ .§. ij.um .ſ. ꝙ p̄paratio hoīs ad gr̄aꝫ. n̄ neceſſitat ad gr̄am pꝫhoc ex eo ꝙ hō cōparat̉ ad deū. ſic̄ lutū ad figulū. ẜm illud Hiere. xviij. Sic̄ lutū ī manu figuli: ita ⁊ vos ī manū mea ait dn̄s. Lutū aūt nō accipit ex neceſſitate formā a figulo. quātūcūqꝫ ſit figuratū. Pro cꝰ declaratōne dicit tho. prima ſcd̓e. q. cxij. ar. iij. ꝙ p̄paratio hoīsad gr̄am eſt a deo ſicut a mouente. et a libero arbitrioſicut a moto. Pōt igit̉ gr̄e ꝯſideratio duplicit̓ accipi.Uno mō ꝓut eſt a libero arbitrio ⁊ ẜm hͦ nullā neceſſitate hꝫ ad gr̄e ꝯſecutionē: qꝛ donū gr̄e excedit omnē p̄parationē virtutis humane. Alio mō pōt cōſiderariẜm ꝙ ē a deo mouēte. ⁊ tunc hꝫ neceſſitatē ad id ad qd̓ordinat̉: nō quidē neceſſitatē coactionis. ſꝫ infallibilitatis: qꝛ intentio dei deficere nō p̄t ẜm quod dicit Auguſti. de p̄deſtinatione ſanctoꝝ. ꝙ ꝑ bn̄ficia dei liberātur certiſſime quicūqꝫ liberantur. Un̄ ſi ex intētionedei mouentis eſt. ꝙ hō cuius cor mouet gr̄am ꝯſequat̉infallibiliter illā ꝯſequitur. ẜm illud Io. vj. Omnis qͥaudit a patre ⁊ didicit venit ad me. Qd̓ aūt dicit glo.ad Ro. v. Deus recipit eū qͥ ꝯfugit ad ſe. alit̓ eſſet ī eoiniqͥtas: intelligitur de illo qͥ ꝯfugit ad eū ꝑ actū liberi arbitrij. iā ꝑ gr̄am informati quē ſi nō reciꝑet. eēt ꝯͣiuſticiā quā ip̄e ſtatuit. Et ſciendū ꝙ defectus gratieprima cā eſt ex nobis. Sꝫ collatōis gr̄e prima cā eſt exdeo. ẜm illud Oſee. xiij. Perditio tua iſrael tm̄ ex te. exme auxiliū tuū.Quātum adquartūᵐª. §. iij.ſcꝫ ꝙ nō ſit in oībꝰ equaliter gr̄a. manifeſtat̉ ex hͦ qd̓ dicit apl̓s ad ephe. iiij. Unicuiqꝫ vr̄m dat̉ gr̄a ẜm mēſurā donatōis xp̄i. Sed qd̓ menſurat̉. nō equalit̓ dat̉ ⁊cͣ.Et hͦ ſic declarat tho. prima ſcd̓e. q. cxij. arti. iiij. Habitus duplicē habitudinē hr̄e p̄t. Unum ex ꝑte finis velob̓i: ẜm qd̓ dr̄ vna virtutis nobilior altera. qꝛ ad maiꝰbonū ordinatur. Alio mō ex ꝑte ſb̓i. qd̓ magis vel minus ꝑticipat habitū inherentē. Scd̓ꝫ gͦ primā habitudinē. gr̄a nō p̄t eſſe maior ⁊ minor qꝛ gr̄a ẜm ſui rōnemꝯiungit hoīem ſūmo bono qd̓ ē deus. Sꝫ ex ꝑte ſubiecti p̄t ſuſciꝑe magis ⁊ minus. ꝓut .ſ. minus vel ꝑfectiꝰilluſtrat̉ a lumine gr̄e vnꝰ qͣꝫ aliꝰ. Cuius diuerſitatꝭ rōeſt. ex aliqua ꝑte p̄parantis ſe ad gr̄am. Qui em̄ ſe magis ad gr̄am p̄parat pleniorē gr̄am recipit. Sꝫ ex hac ꝑte nō p̄t accipi prima rō diuerſitatis hꝰ. qꝛ p̄paratio n̄eſt hoīs niſi inqͣꝫtū liberū arbitriū eius p̄paratur a d̓oUn̄ prima cā hꝰ diuerſitatis ē ex ꝑte dei. qꝛ diuerſimode ſue gr̄e dona diſpēſat. ad hͦ ꝙ ex diuerſis gradibꝰ gr̄epulcritudo eccleſie ꝯſurgat ⁊ ꝑfectio. Sicut etiā et diuerſos gradus reꝝ inſtituit vt eſſet ꝑfectū vniuerſumUn̄ apl̓s ad ephe. iiij. enumeratis pluribꝰ gratijs: ſubdit. ad ꝯſūmationē ſanctoꝝ edificationem corꝑis xp̄i.Quod aūt dr̄ Sap̄. vj. Equaliter ip̄i eſt cura de oībusnō intelligitur ꝙ det dona gr̄e equaliter. ſicut nec nature gradus. ſed qꝛ vnico actu ⁊ ſimplici. maiora et minora diſpenſat. Ciprianus. de ꝯſe. di. iiij. ſicut ait. Plane eadē gr̄a ſpūalis. quę a baptiſmo equalit̓ a creden-

ribꝰ ſumit̉. in ꝯuerſatione atqꝫ actu nr̄o poſt modū velminuit̉ vel auget̉ vt ī euāgelio dn̄ico. Cū ſemen equaliter ſeminat̉. ſed ꝓ varietate terre. aliud abſumit̉ .i. deꝑdit̉. aliud in multiformē copiā vel. xxx. vel. lx. vel cenſimū fructū exuberat cumulatū. hec ille Sꝫ qd̓ dic̄ eqͣliter dari gr̄a intelligit̉ ī ꝑuulis veꝝ ẜm cōem legē. Secus ꝑ priuilegiū vt nicolao ⁊ alijs. In adultꝭ aūt qͦ adfaciētes equalē p̄parationē. Et qd̓ dicit gr̄am minui.intelligit̉ quo ad feruorē. Nā quo ad habitū non minuitur ꝑ mortale: ſꝫ corrumpitur.Quantuꝫ ad quin­ .§. iiij.tū .ſ. ꝙ nō ſciri poſſit certitudinalit̓ ſi hō hꝫ gr̄aꝫ. Probat̉ ꝑ hͦ qd̓ ſcribit̉ Ecc̄s. ix. Nemo ſcit an odio vl̓ amore ſit dignꝰ. Sꝫ gr̄a dei eſt q̄ facit hoīem dignū amoredei. gͦ ⁊cͣ. Pro hꝰ declaratiōe ſciēdū. ꝙ tripl̓r p̄t aliquidcognoſci. Uno mō ꝑ reuelationē. Et hͦ mō p̄t qͥs ſcireſe hr̄e gr̄am. Reuelauit hͦ deꝰ aliqn̄ ex ſpeciali priuilegio aliquibꝰ: vt ſecuritatis gaudiū ī hac vita ī eis incipiat. ⁊ ꝯfidētiꝰ ⁊ fortius magnifica oꝑa ꝓſequāt̉. ⁊ mala vite p̄ſentis ſuſtineāt. Sicut paulo dictū ē. ij. Corīxij. Sufficit tibi gr̄a mea. Et abrahe fuit dictū. Nūccognoui ꝙ timeas deum Gen̄. xxij .i. cognoſcere te feciEt loquit̉ de timore caſto. qͥ nō eſt ſine gr̄a. Scd̓o mōp̄t aliqͥd ꝑ ſeip̄m ⁊ certitudinalit̓ cognoſci. Et ſic nullus p̄t ſcire ſe hr̄e gr̄aꝫ. Et rō eſt. qꝛ certitudo nō p̄t hr̄ide aliquo. niſi poſſit diiudicari ꝑ ꝓpriū prīcipiū. Sicem̄ certitudo hr̄ de ꝯcluſiōibꝰ demōſtratiuis. ꝑ indemōſtrabilia vniuerſalia principia. Nullus aūt p̄t ſcire ſehr̄e ſcīam alicuiꝰ ꝯcluſiōis. ſi principiū ignoraret. Prīcipiū āt gr̄e ⁊ ob̓m eiꝰ eſt ip̄e deꝰ. qͥ ꝓpter ſui excellētiāeſt nobis ignotus. ẜm illud Iob. ix. Si venerit ad menō videbo eū: ſi aūt abierit non intelligā Et iō hō nōp̄t ꝑ certitudinē diiudicare ſi hꝫ gr̄aꝫ ẜm illud j. Corī.iiij. Sꝫ neqꝫ meip̄m iudico qͥ āt iudicat me dn̄s ē. Tercio mō ꝯgnoſcit̉ aliqͥd cōiecturalit̓ ⁊ ꝑ aliqua ſigna. ethoc mō p̄t aliqͥs cognoſcere ſe hr̄e gr̄am. inqͣꝫtū .ſ. ꝑcipit ſe delectari ⁊ ꝑtenere res mūdanas. ⁊ inqͣꝫtū nō eſtꝯſcius alicuius pctī mortalis ẜm quē modū p̄t intelligi illud Apoc̄. iij. Uincenti dabo māna abſcondituꝫ.quod nemo nouit niſi qui accipit. qꝛ ille qui accipit. ꝑquandam experientiam dulcedinis nouit. quam nonexperit̉ qui nō accipit. Iſta tn̄ cognitio imperfecta eſtUnde et apoſtolus poſtꝙͣ dixit. Nihil mihi conſciusſum: ſubdit. Sed non in hoc iuſtificatus ſum. quia vtdr̄ in p̄s. Delicta quis intelligitˡ ab occultis meis mūda me. Hec Zho. Item quia actus virtutū infuſarūque ꝓcedunt a gratia. ſunt omnino ſimiles actibus ꝓcedentibꝰ a virtutibꝰ acqͥſitis: id̓o ꝙͣuis videat qͥs ſe facere oꝑa iuſticie. miſericordie charitatis. penitētie nōp̄t ſcire ꝑ certitudinē ſi tales actus ꝓcedūt a virtutibꝰinfuſis vel acquiſitis. Un̄ nec ex hoc ꝙ habeat gratiācognoſcere poteſt.¶ Capitulū. v.¶ De neceſſitate gr̄e.atia dei a deo eſt homini neceſſaria ꝙ ſine ea nō p̄t dei preceptaſeruarę. nec vitā et ernā mereri. nec reſurge apctō nec abſtinere a pctō. Sꝫ nec p̄t ꝑ ſe p̄parare ſe adgr̄am. Nec poſtqͣꝫ eam conſecutus eſt. poteſt bonū facere. ⁊ vitare pctm̄ ſine auxilio gr̄e. nec ꝑſeuerare. Poteſt tamen ſine gratia cognoſcere veritatem multarūrerum. ⁊ facere aliqua bona naturalia. et diligere deūſuper omnia. ¶ Ꝙtum ergo ad primuꝫ .ſ. ꝙ ſine gratiagratum faciente. nō pōt homo oīa dei precepta implere. Probatur per Augu. qui dicit. Credere .ſ. ꝙ poſſitquis mandata dei ſine gratia implere. pertinet ad hereſim pelagianorum. Unde de conſe. di. iiij. dicit̉. Placuit vt quicunqꝫ dixerit ideo nobis gratiam iuſtificationis dari. vt quod iubemur per liberuꝫ facere erbi-