¶ Titulus.IX.

lucem gratie a deo: petit: dicens. Emitte lucem tuam⁊cͣ. Loquens aūt Iohannes euangeliſta de verbo incarnato. Erat lux vera que illuminat omnē hoīeꝫ venientem in hūc mundū. Et eſt ibi diſtributō accomoda. ſi loquamur de lumine gr̄e. Nam d̓ lumine gratienon eſt verum ſimpliciter. Non eniꝫ omnes hominesilluminant̉ a gr̄a. vt infideles ⁊ iniqui qui xp̄iano nomine gloriant̉. Sed quicūqꝫ illuminant̉. non ab alioqͣꝫ a xp̄o illuminant̉ qui quidem inꝙͣtum deus. datoreſt omīs gr̄e. vna cum patre ⁊ ſpūſancto. inꝙͣtum verohomo receptor erat gr̄e. Unde dicit̉ Luce. ij. Gratiadei erat in illo. Et qꝛ vnūquodqꝫ quanto ꝓpinquiuseſt principio influenti: tanto plus recipit d̓ influentiaeius. Vt patet ꝑ exemplum de appropinqͣnte ad ignē⁊ de flumine ꝓpe mare. Hinc eſt ꝙ anima xp̄i ꝓpinqͣſſima. īmo vnita verbo dei a quo omnis gr̄a recepit cōpioſiſſime gr̄am quaſi infinitam .ſ. quantū creatura ēcapax reciꝑe. Un̄ ⁊ de ipſo intelligit̉ dictū Io. j. Nonem̄ dat deus ad menſurā ſpm̄ .i. gr̄am ſpūſſancti videlicet xp̄o homini. Alijs quidē dat̉ menfuratim ẜm determinataꝫ v̓tutē. Sꝫ xp̄o a principio ſue ꝯceptionisfuit data tanta. ꝙ in eo nō poterat creſcere. Et iō qn̄dicit̉ Lu. ij. Ih̓s ꝓficiebat etate ⁊ gr̄a: intelligit̉ n̄ ẜmhabitū interiorē: ſꝫ ẜm actū exteriorē ſeu apparentiā:qꝛ ẜm ꝙ creſcebat etate et ſtatura. ita faciebat operaq̄ oſtendebāt maiorē gr̄aꝫ ſanctitatꝭ. Nos aūt creſcere poſſumꝰ qͦtidie ꝑ bona oꝑa. Et ad hͦ hortat̉ apl̓s fidelis dicens. ij. ad Coꝝ. vj. Hortamur vos ne inuacuum gr̄am dei recipiatis. Inuacuū recipit ⁊ fruſtra. qͥin ea ſe nō exercet vt augeat̉. Et qꝛ vt dicit ph̓s. Primum in vnoquoqꝫ genere eſt regula ⁊ cā alioꝝ. iō cuꝫxp̄c ſit primū in genere recipientiū gr̄am. nos om̄s accepimus gratiam de plenitudine eius vt ſcribit̉ Ioh̓.j .ſ. ex merito eius ⁊ exemplo etꝰ. non ꝙ de ſua ſit aliqͥodiminutum.Eſt autem duplex .§. j.gr̄a ẜm Tho. in ſumma. ⁊ alios doctores .ſ. gratum faciens ⁊ gratis data: ⁊ vtraqꝫ ſꝑ pleniſſime fuit in chriſto. Gratia vtraqꝫ dicit̉. qꝛ gratis dat̉ et ſine meritisnoſtris. ¶ Magna aūt dr̄ia eſt inter vtranqꝫ. Primoqꝛ gratia gratum faciens eſt ꝓprie bonoꝝ: qꝛ nullꝰ ſineea eſt vere bonꝰ ⁊ om̄is bonꝰ eā hꝫ. Sꝫ gr̄a gratis dataeſt coīs bonis ⁊ malis. Nam ꝓphete fuerūt aliqui boni vt Iſaias. hieremias ⁊ hmoi. Alij mali vt balaamſaul. ⁊ alij miracula fecerūt: apl̓i. Fecerūt ⁊ magilpharaonis reprobi. Et ideo ꝙ quis eaꝫ nō habeat. nō habet triſtari exqͦ cum ea pōt eſſe malus ⁊ ſine ea bonus¶ Scd̓o gr̄a gratū faciens. eſt quoddā donū habituaie in aīa. ẜm tho. prima ſcd̓e. q. cx. vel quidā influxꝰ ſeuradiꝰ a diuina luce infuſus in aīa ad ſui vtilitateꝫ: qd̓quidē ſemꝑ ꝑmanet in aīa. faciens eā deo gratā. ⁊ opera eius bona meritoria. Semꝑ dico ꝑmanꝫ. niſi qͥs ſeea priuet. hͦ aūt accidit ꝑ quodlibet mortale. Cum .n.quis aliqd̓ eoꝝ ꝑpetrat ex toto amittit gr̄am: nec ē inſua ptāte eam recuꝑare. niſi deus ſua miſcd̓ia eā infundat: qd̓ facere ſolet. reuertēdo pct̄orem ad pnīaꝫ Ro.v. Iuſtificati gratis gr̄a ipſius. Al̓s aūt deꝰ nunꝙͣ aufert homini gr̄am ſine culpa ſua. Sꝫ gr̄a gratis datadiuidit̉ in nouē genera vt ponit apl̓us .j. Coꝝ. xij. vbiait. Diuiſiones gr̄aꝝ ſunt idem dn̄s .ſ. dator eoꝝ. Alijdat̉ ꝑ ſpm̄ ſermo ſapīe. alij ⁊cͣ. Et hmōi gr̄e nō ſunt inaīa ꝑ modū habitꝰ fixe. ſꝫ ꝑ modū paſſionis tranſeuntis. Nam illi qͥ ſunt veri ꝓphete. nō hn̄t ꝯtinue ꝓph̓iaꝫin mente. vt ꝓphetent ad placitū ſuū: ſꝫ qn̄ ſpūſſanctꝰtangit corda eoꝝ. Un̄ et Heliſeus dixit de ſunamite.Aīa eiꝰ ī amaritudine eſt. ⁊ dn̄s celauit a me. Sil̓iterqui faciūt miracula. nō ſemꝑ pn̄t ea facere ad libituꝫſed qn̄ deus dat eis talem virtutē. Un̄ et ſubtrahituriſta gr̄a gratis data ſine culpa habētis. ¶ Tercō differunt. qꝛ gr̄a gratū facientē qui hꝫ om̄es eiꝰ ꝑtes. id ē

effectus ad ſalutem neceſſarios. vicꝫ virtutes q̄ ab eaꝓcedūt om̄s poſſidet. Sꝫ gr̄am gratis datam nulli ſimul hn̄t om̄s ꝑtes eius. Sꝫ qͥs hꝫ ꝓph̓iaꝫ: alius virtutem faciendi miracula. alter ſermonē ſapīe vel ſciētieEt ſi aliquis hr̄et plura ex his. nō ſimul ea hꝫ. Solusxp̄c fuit qui omnē ⁊ ſummū gradū om̄is gr̄e ſemꝑ habuit vtriuſqꝫ. Et de hoc. de pe. di. ij. querendū. Et Iojͣ. dicit̉. Plenū gr̄a ⁊ veritatis. Quia igit̉ gr̄a gratumfaciēs eſt illa que eſt nobis neceſſaria. ideo hāc poſtulat pͣs. dicens. Emitte lu. tu. ⁊cͣ. Ubi tria nota.Precioſitatē eius admirandā. ibi. Emitte lucem tuam ⁊ veritatem tuam.Opoſitatē eiꝰ ꝯſectandā. ibi. Ipſa me dedu. ⁊cͣ.Felicitatem exinde amplexandā. ibi. Et addu. ⁊cͣ.Primū .ſ. nobilitas.§. ij.⁊ p̄cioſitas gr̄e ptꝫ ex hoc ꝙ aſſimilat̉ luci. Emitte inquit lucem tuā. Sꝫ quid p̄cioſius luce eſſe valet. cumipſe deꝰ lux dicat̉ .jͣ. Ioh̓. j. Deus lux eſt. ⁊ tenebre in eonō ſunt vlle. Eſt tn̄ deus lux increata ⁊ eſſentialis. gͣtia aūt lux creata ⁊ accidentalis: ꝑ quā ipſa lux increata ſeu veritas ⁊ verbū diuinū nobis mittit̉ ⁊ habet̉.Un̄ poſt lucem ſubdit. Et veritatē tuam .ſ. mitte. Deipſa gr̄a loquens Petrus in canonica ſua: ait. Maxīa⁊ p̄cioſa nobis donauit .ſ. deus vt ſimus diuine natureꝯſortes. vicꝫ ꝑ lucem gr̄e. Sed vt magis clareſcat p̄cioſitas gratie. notabimꝰ. xij. ꝓprietates eiꝰ ad ſil̓itudinem lucis maͣlis. Prīo eſt primitiua in exordijs. Secundo ē multiplicatiua in medijs. Tercio ē reductīaa deuijs. Quarto ē declaratiua in dubijs. Quinto eſtlet ificatiua in gaudijs. Sexto ē penetratiua in dyaphanis. Septimo ē ſtatim ſparſiua in ſpacijs. Octauo eſt incoinqͥnatiua a ſpurticijs. Nono ē illumīatīain tenebris. Decimo ē ꝯfortatiua in egris. Undecimoeſt augmētiua in radijs. Duodecimo ē decoratiua ineſſentijs. ¶ De primo dic̄ ſapiēs. Prīo oīm creata eſtlux. Qd̓ declarat moyſes dices. ꝙ primo dieꝝ oīm dixit deꝰ. Fiat lux ⁊ facta eſt lux. Hāc lucē dic̄ mgr̄ in hyſtoria ſcholaſtica fuiſſe quandā nubē lucidiſſimaꝫ.exercuit officiū ſolis vſqꝫ ad quartā diē qn̄ creatꝰ ē ſolSꝫ alij ſubtiliꝰ dicūt hac lucē fuiſſe ſolem creatū tūcin forma ſua ſb̓ali ⁊ materia. Sꝫ quarta die additamfuiſſe ei quandā ꝓprietatem accidentalē cuiꝰ reſpectudicit̉ factꝰ cum luna ⁊ ſtellis. Aug. adhuc ꝓfundiꝰ dic̄naturā angelicā tūc formatā .ſ. luce gr̄e ꝯſumate. ⁊ cōfirmatā in gloria ad deū ꝯuerſam ⁊ ſeꝑatā a tenebrismaloꝝ qui de celo ceciderūt. Quōcunqꝫ mō accipiat̉lux eſt prima in exordijs dierū. Sic lux gr̄e eſt primuꝫdonū qd̓ coīcat deꝰ creature rōnali. vt valeat eū poſſidere. Et ꝓpterea apl̓s in ſuis epl̓is principiū ſalutatōnis a gr̄a exordit̉ dicens. Gr̄a vobis ⁊ pax a deo pr̄e eta dn̄o ih̓u xp̄o. Hāc eis p̄ om̄ibꝰ optās vt p̄cioſiꝰ om̄ibꝰTota em̄ virtꝰ nature. nō poſſet vnā aīam ducere adgl̓iam. Sꝫ minimꝰ gradꝰ gr̄e eam ꝑducit ad illa. Et iōbn̄ dicit Amb. Potior eſt gratia qͣꝫ natura. de ꝯſe. diſ.ij. reuera ¶ Scd̓o lux eſt multiplicatiua ī medijs. Udemus em̄ ꝙ de mane orto ſole. lux eiꝰ eſt in oriēte. ī occidente. meridie ⁊ ſeptētrione. Quinīmo de nocte qſol curſum ſuū in emiſperio qd̓ eſt infra nos ꝯplet ml̓tiplicant̉ radij eiꝰ vſqꝫ ad celū ⁊ reuerberati in lunaꝫ⁊ ſtellas. facit eas luminoſas. q̄ ex ſe et p̄cipue luna nohꝫ lumē ſꝫ a ſole. Et illa reuerberatio in lunā. fac̄ nosvidere lunā ⁊ ſtellas qn̄ aer eſt ſerenus. Sꝫ nō ita illuminat aerem ſic̄ in die ꝓpter nimiā diſtantiā. In dieaūt cum ſol apparet ſuꝑ nr̄m emiſperiū. ex reuerberatione radioꝝ eius ſuꝑ terrā. illuminat̉ aer vehemēterꝓpter ꝓpinquitatē aeris ad ip̄am reuerberatōeꝫ. Sedaer diſtans multū a terra paꝝ illuminat̉. ⁊ eſt tenebroſus ſicut de nocte. Eſt gͦ lux multiplicatiua in medijsilluminatis. Lux autē gr̄e illuminat omnia oꝑanraque debite fiunt vt ſint meritoria. q̄ ſunt tanꝙͣ media