¶ Titulus.VIII.
breis. grecis et latinis. fides xp̄i habet teſtimonia: exquibꝰ eiꝰ veritas on̄dit̉ ꝓbabiliter. Et hͦ ex eorū ſapīeꝓfunditate. vite ꝓbitate ⁊ innumeroſitate. In multiscōcluſionibꝰ. In diuerſis facultatibꝰ credit̉ cōiter aboībꝰ. qꝛ ſic dictū eſt a ſapiētibꝰ. ¶ Doctores aūt fideieccleſie fuerunt ſapiētiores hoīes mūdi in omni facultate. qui oēs errores cōfutauerunt. ⁊ a nullo ipſi cōuicti ſunt. Quis altior Dyoniſio ariopagita? Quis inſermonibꝰ Leone papa rutilātior? Aut Hieronymoeloquentior in ſuis epl̓is doctus in lingua hebraica ⁊latina doctior. ⁊ veritatꝭ interp̄tator: Quis Auguſtino fundatior ⁊ acutior. Affricano vel Cypriano elegātior. Aut Hylario gallico ꝓfundior. Ambroſio italico quis ꝑegrinior in dictis. Quis ſuauior ⁊ moralior magno Gregorio romano. Et adiūcto nazanzeno.Omittendo ex breuitate alios grecos. Ut athanaalexandrinū. baſiliū capadocenſem ep̄m. Criſoſtomūcōſtantinopolitanū. Cyrillū. didimū. euſebiū ceſaritſem. Origenem. et ſi in aliquibꝰ errauit. Damaſcenuꝫqͣꝫuis in materia ꝓceſſionis ſpūſſancti cum grecis ſenſerit. ante tn̄ determinationē eccleſie circa hͦ. Un̄ fortepotuit excuſari. Nec ignari fuerūt Iſidorus hyſpalēſis. Et anglicus venerabilis Beda. cum Anſhelmoeximio in ſimilitudinibꝰ. Deuotus Bernardus burgūdus. Proſper equitanicus. Oroſius. caſſiodorus.remigius. Lactantiū lacteo ſtilo ſcribentem dimittoqꝛ male ſenſit cum milianiſtis de fine ſeculi. vt pꝫ in vlti. li. inſti. Ueniam ad modernos quorū ſtilus ita breuis cum grata facūdia celſa. clara ⁊ firma ſnīa. Ut be.Thome regnicoli. Scoti. Uenerant̉ oēs ph̓i Albertum magnū theutonicū in ſciētijs ſecularibꝰ. Taceode alijs. Nicolao de lyra hebreo. Alexāder de ales minoribꝰ. Petro de tharāthaſia. ⁊ illo d̓ palude. Herueohugone cardinali. Roberto ordinis p̄dicatorū. Egidio. Auguſtino de anchona ⁊ alijs. quoꝝ noīa ſcriptaſunt in libro vite. oꝑa eorū atteſtant̉ ſcientie eorū. Exhebreis doctor ille mirabilis et aſcenſor celi Paulusvas electōis. Petrus. andreas. ⁊ Iohannes. Etfi an̄penthecoſtes indoctus poſtmodum illa vox fuit eiusIn principio erat verbū ⁊cͣ. qd̓ doctus Plato neſciuitDemoſtenes eloquēs ignorauit: niſi qd̓ deus reuelauit illis ꝑ ſpiritū ſuū. O ꝙͣfatuū eſt nō credere q̄ taleset tanti crediderunt: immo q̄ deus illis manifeſtauitguſtando q̄ dixerunt. Sicut em̄ fatuus eſſet puer. quiin carcere natus ⁊ nutritus. matre ſibi referēte de ſoleluna. ⁊ ſtellis ⁊ luce eorū. q̄ ſunt ⁊ apparēt extra carcerem iam ab ea viſis nollet credere. ex eo ꝙ ipſe nil vidit niſi tenebras: ita. vt dicit Greg. in. iiij. dyalogorūſunt hoīes fatui. qui nō credunt ſapiētibꝰ diuina p̄dicantibꝰ q̄ ipſi viderūt credenda ⁊ guſtarūt. ¶ Probitas vite cum fama efficax reddit teſtimoniū. vt experientia docet. Quis narrare ſufficeret ſanctitatē doctorum ⁊ fidē p̄dicantiū. veritatē. modeſtiā. iuſticiam. etcharitatē. Credit̉ ꝑentibꝰ vel vicinis dicentibꝰ. talemeſſe filiū talis. vbi nulla eſt certitudo. Et plerunqꝫ tales teſtificantes ſunt male vite ⁊ mendaces. ⁊ tn̄ rōnabiliter hoc credit̉. al̓s ſequeret̉ magna cōfuſio: et noncredit̉ tot innumeris ꝑſonis ſanctiſſimis ab om̄i mendatio liberis. teſtificātibꝰ fidē xp̄ianā. Credit̉ infallāter lr̄is mercatorū. qꝛ in ipſis nō ſolent mētiri. etſi al̓sfrequēter: ⁊ nō erit credendū dictis doctorū. qui ſe cauent a mēdacijs. ¶ Numeroſitas teſtiū innumerabilis ad hoc multū facit. Secte diuerſarū ꝑfidiarū fuerunt in quibuſdā ꝑtibꝰ tm̄. ⁊ parū durauerūt inter ſeetiā diuerſa ſentiētes. Sed fides xp̄iana. ꝑ totū orbeꝫdiuulgata eſt. qꝛ in omnē terrā exiuit ſonus eorum ⁊cͣ.Petrus em̄ prius in iudea et antiochia. demum in italia p̄dicauit. Andreas in achaia. Iacobꝰ maior in hyſpania. Iohānes in grecia. Thomas indiā ad fidē attraxit. Iacobꝰ minor hieroſolymis primitiuā eccleſiārexit. Matheus ethiopiā cōuertit. Philippus ſithiā.
Bartholomeus ſuperiorē indiam. Symon egyptijs.Thadeus in pantho. ⁊ poſtea ſil̓ in perſida p̄dicauerunt. Mathias ꝑ iudeā. Paulus a hierl̓m vſqꝫ illiricum euangelio repleuit. Dyoniſius franciā. Marcusalexandria. Auguſtinus. cum gregorio angliā. Et ꝑſeuerat a principio mūdi vſqꝫ in finē implicite vel explicite apud viros fideles eadē. Nec doctores in his queſunt fidei diſcordāt vel contrariant̉. Et ſi in aliquibꝰalijs q̄ ad fidē nō ꝑtinent. diuerſa ⁊ ꝯtraria aliqn̄ opinent̉. ſicut in alijs ſcientijs.Terciū per quod ef. §. iiij.ficaciter ꝓbat̉ veritas fidei xp̄iane. eſt toleratio tormētorū ꝓ cōfeſſione ⁊ cōfirmatōne ipſius. Apl̓s ad Heb̓.xj. inquit de ſanctis. lapidati ſūt. ſecti ſūt. in occiſionegladij mortui ſūt. Circuierūt ī melotis ⁊ pellibꝰ caprinis. egentes. anguſtiati. afflicti. quibꝰ dignus nō eratmundus. Et hi oēs teſtimonio fidei ꝓbati inuēti ſuntIſtud eſt efficaciſſimū teſtimoniū. exponere vitā ſuaꝫad cōfirmationē deorū ſuorū. Nam vt dr̄ Iob. j. pellēꝓ pelle ⁊ cuncta q̄ habet hō dabit ꝓ aīa ſua .i. vita conſeruāda Et hanc ipſi dederūt ꝓ fidei atteſtatiōe. Un̄martyr interp̄tat̉ teſtis. Circa qd̓ etiā ſt̄ ꝯſiderāda .ſ.Multitudo ⁊ varietas paſſionū. Leta ſufferētia eorūet dintina ꝑpeſſio aduerſoruꝫ. ¶ Tot ſunt martyreseffecti ꝓ fide xp̄i: vt dicit hiero. in quadā epl̓a. ꝙ nō eſtdies ꝑ totū annū. exceptis kl̓. ianuarij in quo nō poſſꝫnumerus aſſcribi quinqꝫ miliū martyrū. Cuꝫ tn̄ Hieronymus fuerit circa annos dn̄i. cccc. Et nunc ſumusin MilleſimoquadringenteſimoquinquageſiquintoNullū aūt genus tormentorū (vt arbitror) remanſitintactū. Petrus deorſum crucifixus. Andreas in cruce ere ctus. Bartho. excoriatus. Iacob minor p̄cipitatus ⁊ fullonis ꝑtica excerebratus. Iohannes in doliūolei feruētꝭ immiſſus. Stēphanꝰ lapidatus. Clemēsin mari ſubmerſus. Laurentius exuſtus. Blaſius pectinibꝰ cardatus ferreis. Sebaſtianus ſagittis confoſus. Ignatius a leone p̄focatus. Paulus cū pluribusdecapitatus. Petrus martyr gladio ꝑ latus tranſfixus. Felicitatis filij ſil̓es machabeis ſepteꝫ paſſi ſuntmēbris inciſis ī ſartaginē miſſis. Et plures martyriaipſa vicerunt ſuꝑnaturaliter vt eis nō nocerēt. Quisnō obſtupeſcat ad letam cōſtantiā martyrū. Agathavirgo gloriāter ibat ad carcerē. qͣſi ad epulas inuitataet in penis aiebat. Ego ita delector in his. ſicut qui audit bonū nunciū. vel videt amicū diu deſideratū. Exclamabat Tiburcius ſuꝑ prunas nudis plantis incedens. Uidet̉ mihi ſuꝑ roſeos flores ambulare in noīedn̄i noſtri ieſu xp̄i. Quis nō admiret̉ Uincentium intormentis tyranno inſultantē Datiano. qui rogū qͣſitribunal vltro conſcendit ⁊ laniatus viſceribꝰ patefactis: dicebat. Infelix has epulas ſemꝑ optaui ⁊ votisomnibꝰ exquiſiui ⁊cͣ. Eufemia virgo contra iudicē cōquerebat̉ tanqͣꝫ iniuriā paſſa. ꝙ ip̄a nobiliſſima in calcedonia ciuitate poſtponeret̉ in tormētis. vel ſibi parceret̉ plus alijs. In paſſione Mauritij ⁊ ſociorū eius.pia legit̉ contentio fuiſſe inter eos affectans quilibetad mortē. alios q̄rebat antecedere. Tenerrime ⁊ pulcerrime virgines q̄ qd̓cunqꝫ aſperū ſolent horrere. imꝑterrite ſteterunt an̄ reges ⁊ p̄ſides eos cōfundentes ⁊reſponſis tormēta plurima ſufferētes. Un̄ tanta leticia in corde. tanta audacia in ore. fortitudo in oꝑe. niſi qꝛ clare videbant reuelante deo immenſa glorie premīa eis ꝑata q̄ fides fatet̉. Non vna vice tm̄. die. menſe. vel anno talia ſubferebant. ſed toto tēpore vite ſuead ea parati erant. Nonne diutinū martyriū eſt ſemper cum carne pugnare. ⁊ de carne ſemꝑ ꝑ virginitatētriumphare. eius deſideria cōprimendo. q̄ multi fecerunt ⁊ faciunt ad dei honorē fideliter. Ieiunare. orare. ſenſus coercere. ꝑſecutōes pati. pauꝑtateꝫ. infirmitatē. ignominiā. exiliū. dep̄dationē. ⁊ in nullo deficere