¶ Capitulū.V.

multi abuſi ſunt ⁊ abutunt̉ in ſuperbiā. ſicut ph̓i. quicū cognouiſſent deū. nō ſicut deū glorificauer̄t ⁊cͣ. AdRo. j. Elati ꝑ ſuꝑbiā. Et Hieronymꝰ fuit dire flagellatus. quia nimis inordinate ⁊ affectuoſe vacabat taliſtudio. vt habet̉ diſ. xxxvij. legimus.Ꝙ nō conſiſtat.§. xj.beatitudo ꝑfecta in cognitōe ſubſtātiaꝝ ſeꝑataꝝ .i. angelorum. Probat̉ ex hoc ẜm bea. Tho. vbi ſupͣ. Quiadn̄s dicit Hiere. ix. In hoc gloriet̉ qui gloriat̉ ſcire etnoſſe me. Et nō dicit ſcire angelos. Itē rō ad hoc qꝛꝑfecta hoīs beatitudo nō conſiſtit in eo qd̓ eſt ꝑfectiointellectus ẜm alicuiꝰ participationeꝫ. ſꝫ in eo qd̓ eſt ꝑeſſentiā talem. Manifeſtū eſt autē. qd̓ vnūquodqꝫ intantū eſt ꝑfectio alicuiꝰ potentie inquātū ad ip̄m ꝑtinet rō ꝓprij obiecti illius potētie. Propriū autē obiectum intellectꝰ eſt veꝝ. Quicqͥd gͦ habet veritatē participatā cōtemplatā. non facit intellectū ꝑfectū vltima ꝑfectione. Cū aūt ſit eadē diſpoſitio reꝝ in eſſe ſic̄in veritate. q̄cūqꝫ ſūt entia ꝑ ꝑticipationē. ſunt vera ꝑꝑticipatiōꝫ. Angeli aūt hn̄t eſſe ꝑticipatū. qꝛ ſoliꝰ deieſſe ſuū eſt ſua eſſentia. Un̄ relinquit̉. ꝙ ſolus deus ſitveritas per eſſentiā. et eius contēplatio ꝑfecta qualishabet̉ in patria. facit ꝑfecte beatū. Aliqualē aūt beatitudinē imperfectā ẜm Tho. nihil prohibet attendiin contēplatione angeloꝝ. Et ſimilit̓ in cōſiderationeſcientiaꝝ ſpeculatiuaꝝ. minorē tn̄ ꝙͣ in cognitione angeloꝝ. Utraqꝫ autē maior in contēplatione diuinoꝝque tn̄ hic pōt haberi niſi imperfecte. Sic igit̉ beatitudo qualis hic haberi pōt primo cōſiſtit in contēplatione. ſecundario in oꝑatione intellectꝰ practici. ordinantis ſuas actiones ⁊ paſſiones. Operationes autemſenſus ad beatitudinē poſſunt pertinere. non quidemeſſentialit̓ ſꝫ antecedent̓ ⁊ cōſequēter. antecedent̓ ꝙͣtūad beatitudinē imꝑfectaꝫ. que haberi pōt in via. quiavidelicet operatio intellectus p̄exigit operationē ſenſus. cū omnis noſtra cognitio ortum habeat a ſenſu. vtdicit ph̓us. Conſequēter qꝛ in illa perfecta beatitudine que expectat̉ in celo poſt vltimā reſurrectionem. exbeatitudine anime fiet quedā influētia in corpus ⁊ inſenſus corporeos vt in ſuis oꝑationibꝰ ꝑficiant̉. Nonautē operatio intellectus qua deo cōiunget̉. dependebit a ſenſu.Utrum beatitudoᵐ §. xij.perfecta cōſiſtat in aliquo bono creato. ſiue bono aīe.ſiue alio. Rn̄det ad hoc beatꝰ Tho. pͥma ſcd̓e. q. iij. ꝙbeatitudo eſt vltimꝰ finis hoīs. Sed finis duplicit̓ dr̄Uno mō ipſa res quā adipiſci deſideramus. Alio mōvſus ſeu adeptio ⁊ poſſeſſio illius rei. Si ergo loqͣmurde vltimo fine hoīs qͣꝫtū ad ipſam rē quā petimus vtvltimū finē. impoſſibile eſt ꝙ vltimꝰ finis vel beatitudo ſit ipſa anima vel aliqͥd eius. Et rō eſt. quia ipſa inſe cōſiderata eſt vt in potētia exiſtens. Fit em̄ de potētia ſciente actu ſciens. Et de potētia ꝟtuoſa actu virtuoſa. Cum autē potētia ſit ꝓpter actū ſicut ꝓpter cōplementū. eſt impoſſibile ꝙ id qd̓ eſt ẜm ſe in potentiaexiſtens. habeat rōnē vltimi finis. Unde impoſſibileeſt ꝙ anima ſit vltimus finis ſuipſius. Similit̓ nec aliquid eius pōt eſſe finis eius ſiue ſit potētia ſiue actusEt ratio eſt. quia bonū qd̓ eſt vltimus finis. eſt bonūperfectū complens appetitū. Appetitus aūt humanꝰqui eſt voluntas. eſt boni vniuerſalis. Eſt em̄ obiectūvoluntatis bonū vniuerſale. ſicut obiectū intellectuseſt veꝝ vniuerſale. Quodlibet autē bonū inherēs ipſianime eſt bonū participatū. ⁊ per cōſequēs bonū particulatū. ſic nō pōt eſſe vltimus finis hoīs ſeu beatitudo. Et eadeꝫ rō eſt de quolibet bono creato extra animam exiſtente. Cum em̄ omnis creatura habeat bonitatem participatā. et honū vniuerſale nō inueniat̉ inaliquo creato. ſꝫ ſolū in deo. ideo nihil poteſt quiet are

voluntatē hominis niſi ſolus deus qͥ eſt bonū vniuerſale. Unde pͣs. Qui replet in bonis deſideriū tuū. EtAuguſtinꝰ in li. cōfeſ. Feciſti nos dn̄e ad te. ⁊ inquietūeſt cor noſtrū donec requieſcat in te. Et qͣꝫuis homo qͥdicit̉ minor mūdus ordinet̉ ad vniuerſum qd̓ diciturmundus maior. ſicut pars ad totū. non tamē ſequituꝙ vniuerſum ſit vltimꝰ finis hominis. hoc eniꝫ eſſet ſiipſum vniuerſum nō ordinaret̉ ad aliud ſicut ad finē.Sed quia vniuerſitas creaturaꝝ ordinat̉ ad deū ſicutad fine omniū. Ideo etiā vltimus finis partis eſt deꝰItē ꝙͣuis per hoc homo efficiat̉ beatus ꝙ eius deſiderium quietat̉. ſed naturale hominis deſideriū non extenditur ad maius bonū qͣꝫ ſit ipſe capax. eſt ſciendumꝙ etſi bonum creatū non eſt minus ꝙ bonū cuius homo eſt capax. vt rei intrinſece ⁊ inherētis eſt tamē minus ꝙͣ bonum cuius hō eſt capax vt obiecti qd̓ eſt infinitum. Bonū autē participatū ab angelo ⁊ vniuerſototo. eſt bonū contractū ⁊ finitū. Sed loquēdo de vltimo fine hominis ꝙͣtū ad adeptionē ipſam. vel poſſeſſionem ſeu quēcunqꝫ vſum rei que appetitur vt finis.ſic ad vltimū finē pertinet aliquid hominis ex parteanime. quia homo ꝑ animā beatitudinē conſequitur.Res ergo ipſa que appetit̉. eſt id in quo beatitudo cōſiſtit ⁊ quod facit beatū. ſꝫ huius rei adeptio vocaturbeatitudo ⁊ finis hominis. Exemplū in auaro cuiusfinis dicit̉ pecunia vt res que diligit̉ ab eo. et etiā poſſeſſio pecunie vt vſus illius rei. Et ſic beatitudo eſt aliquid anime. Sed id in quo conſiſtit beatitudo eſt aliquid extra animā. Et ẜm hoc dicit Auguſtinꝰ. xix. deciuita. dei. ꝙ ſicut vita carnis anima eſt. ita beata vitaanime deus eſt. De quo dicit̉. Beatus populus cuiusdn̄s deus eius.¶ De diſpoſitiuis ad beatitudinē ¶ Capitulū. vEquitur de beatitudine diſpoſitiua. qͣ ſcꝫ diſponit̉ homo ad ꝑfectam beatitudineꝫ. Et pōt notari ibi. cumdicit̉. Beatus populus cuiꝰ dn̄s deus eius .i. illi qͥ deuꝫverū habent ꝓ dn̄o. vt ſcꝫ ſint ei ſubiecti vt ſerui dn̄o. ⁊obediant mādatis eius. illi ſunt beati in vita iſta. ſcꝫbeatitudine vera. ſꝫ imperfecta. diſpoſitiua tamen adperfectā. De qua pͣs. Beati immaculati in via: qͥ ambulant in lege dn̄i. Et xp̄s dicit Ioh̓. xiij. Scitis hec.Beati eritis ſi feceritis ea. Eſt autē beatitudo diſpoſitiua. operatio v̓tuoſa ꝓcedens a dono ſpirituſſancti.¶ Pro cuiꝰ declaratione dicit beatus Tho. pͥma ſcd̓eq. lxix. ꝙ vt ſupͣ dictuꝫ eſt. beatitudo eſt vltimus finishumane vite. dicitur autē quis iam finē habere ꝓpterſpem finis obtinēdi. Unde ⁊ ẜm ph̓m in pͥmo ethicoꝝpueros dicimꝰ beatos ꝓpter ſpem. Et apoſtolꝰ ad Ro.viij. ait. Spe ſalui facti ſumus. Spes autē de fine conſequendi exurgit ex hoc. ꝙ homo cōuenient̓ mouet̉ adfinē ⁊ appropinquat ad ipſum. qd̓ vtiqꝫ fit per aliquāactionē. Ad finē autē beatitudinis mouet̉ aliquis etappropinquat per actiones donoꝝ. ſi loquamur de beatitudine eterna. ad quā rō non ſufficit. ſꝫ in eam ducit ſpūſſanctus. ad cuius ſequelā et obedientiā per dona perficimur. Et ideo beatitudines diſtinguuntur avirtutibꝰ ⁊ donis nō ſicut diuerſi habitus diſtincti abeis. ſed ſicut actus diſtinguit̉ ab habitibus. ¶ Diſtinguitur auteꝫ hic operatio in ſeptem partes. que ſunt.Paupertas ſpūs. mititas. luctus. eſuries ⁊ ſitis iuſticie. miſericordia. mundicia cordis. pacificatio que habentur Mathei. v. Et qͣꝫuis iuſticia ⁊ miſericordia etmititas .i. manſuetudo hic numerata videant̉ eſſe virtutes. attribuunt̉ tamen donis. quia etiā donata ſintperfectiora virtutibꝰ cardinalibꝰ. perficiunt em̄ hominem circa omnia que ꝑficiunt ipſe v̓tutes. Et ſic nonhic ſignatur habitus illarū virtutū. ſꝫ actus donorum