¶ Capitulū.VIII.
rem habet rōnem boni. qꝛ ꝑ hoc ꝙ reddit̉ alteri debituꝫ ab aliquo. ꝯſtituit̉ ordo in ꝓportōe ꝯueniēti reſpectu ipſius. qͣſi ꝯuenienter ordinatꝰ ad ipſum. Ordo autem habet rōnem boni ſicut modꝰ ⁊ ſpēs ẜm Augu. etgͦ r̄ligio eſt virtus. ¶ Ꝙtum ad ſcd̓m .ſ. ꝙ ſit ſpecialisvirtꝰ oſtendit̉ ſic. Cū virtꝰ ordinet̉ ad bonū. vbi ē ſpecialis rō boni. ibi oꝑtet eſſe ſpālem virtutē: bonū autēad qd̓ ordinat̉ religio. eſt exhibere deo debitū cultuꝫ ⁊honoreꝫ. Honor aūt debet̉ alicui rōne excellentie. Etquia deo ꝯpetit ſingularis excellentia inꝙͣtum omniain infinitū tranſcendit. ẜm oīmodum exceſſum: id̓o eidebet̉ ſpālis honor. ſic̄ ⁊ in rebꝰ humanis. Uidemꝰ em̄qꝛ diuerſis excellentijs ꝑſonaꝝ diuerſus honor debet̉.qꝛ aliꝰ patri. aliꝰ regi. Eſt gͦ religio ſpālis virtꝰ. ¶ Oſit vna virtꝰ. ꝙͣuis honor exhibeatur tribꝰ ꝑſonis diuinis. ꝓbat̉ ſic. Habitꝰ diſtinguunt̉ ẜm diuerſaꝫ ratōemobiecti. Pertinet aūt ad religionē exhibē reuerentiaꝫvni deo ẜm vnā rōeꝫ inqͣtū .ſ. ē priᵐ principiū creatōis⁊ gub̓nationis reꝝ. Perſone em̄ diuine ꝙͣuis ſint tres.ſunt tn̄ vnū principiū creatōnis ⁊ gubernatōnis rerū⁊ ideo eis vna religione ſeruit̉. Non eſt aūt virtꝰ theologica. ſicut fides. ſpes. ⁊ charitas. qꝛ iſte habent deuꝫ⁊ ꝓ fine et ꝓ obiecto ſeu materia: credimus em̄ deū. ſedreligio nō habet deū ꝓ materia. Materia em̄ eiꝰ ē actꝰqui fiūt in diuino cultu. qui nō attingūt ex ſe: ſꝫ eſt virtus moralis cuiꝰ eē ē circa ea que ſunt ad finē. Et quiahabet deū ꝓ fine ꝓximo eſt maxima moraliū. Iteꝫ nota ꝙ latria ideꝫ eſt ꝙ religio. Eſt aūt vocabulum grecum et interpretat̉ latine ſeruitus. ſignans nō omnemſeruitutem. ſed illam que exhibet̉ alicui vt primo principio omniū ⁊ vltimo fini. ⁊ id̓o ſoli deo exhibēda. Etprimo quidē interius mente nos ei ſubijciendo vt noſtro creatori. Scd̓o exteriꝰ aliqua oꝑa faciendo exterius in eiꝰ honorē qͣſi ꝑ illa ꝓteſtando nos ſeruos eiusExhibemꝰ aūt deo reuerentiā ⁊ honorē. nō ꝓpter ip̄mqui eſt gl̓ia plenꝰ in ſeip̄o. cui a creatura nil adijci pōt.Sꝫ ꝓpter nos qͥ ex hͦ ꝙ deū reuerem̄ ⁊ honoramꝰ mensnr̄a ei ſubijcit̉. ⁊ in hͦ eiꝰ ꝑfectio ꝯſiſtit. Quelibꝫ em̄ resꝑficit̉ ꝑ hͦ. ꝙ ſuo ſuꝑiori ſubdit̉. ſicut corpꝰ ꝑ hͦ ꝙ viuificatur ab anima.De ſanctitate. no .§. iij.ta ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxxj. ꝙ eſt eadeꝫ v̓tus cuꝫ religione ẜm eēntiā: ſꝫ differt ẜm rōneꝫ. Pro cuiꝰ declaratione. ſciendū ꝙ ſctītas tripl̓r ſumit̉ .ſ. ꝓut imꝑtat firmitatē puritatē. ⁊ ad dei cultū applicatōeꝫ. Ꝙtum adprimū ſciendū ꝙ apd̓ antiqͦs ſctā dicebāt̉. q̄ legibꝰ erātiniūcta vt violari nō deberēt. Un̄ dr̄ aliqͥd ſancitum.qꝛ eſt legibꝰ firmatū. Ꝙtuꝫ ad ſcd̓m .ſ. ꝓut imꝑtat mūdiciam. huic ſignificatōni ꝯpetit nomē grecū. Agyosqd̓ latine dr̄ ſine terra. Pōt aūt ẜm latinos hoc nomēſanctꝰ ad mūdiciā ꝑtinere. vt dicat̉ ſanctus qͣſi ſanguine tinctus. eo ꝙ antiquitꝰ illi qui purificari volebant.ſaguine hoſtie intingebant̉ vt dicit Iſido. in li. ethimo. Ꝙͣtum ad terciū vtraqꝫ ſignificatio .ſ. firmitatꝭ etmundicie ꝯpetit. vt ſanctitas attribuat̉ his que diuino cultui applicant̉. ita vt non ſolum homīes ſed templa ⁊ vaſa ⁊ alia hmōi q̄ ſanctificari dicunt̉. ex hͦ ꝙ cultui diuino applicant̉. Mūdicia eniꝫ neceſſaria eſt ex hͦꝙ mens deo applicetur. quia mens hūana inqͥnat̉ ex hͦꝙ inferioribꝰ rebꝰ iungit̉. ſicut ⁊ quelibet res ex ꝯmixtion peioris ſordeſcit vt argentū ex immixtōne plumbiOportet aūt ꝙ mens ab inferioribꝰ rebꝰ abſtrahit̉. adhoc ꝙ ſupreme rei poſſit ꝯiungi. ⁊ ideo mens ſine mundicia deo applicari nō pōt. vn̄ ad Heb̓. vlti. Pacē ſeqͥmini cū oībꝰ ⁊ ſanctimoniā. ſine qͣ nemo videbit deumFirmitas etiaꝫ exigit̉ ad hoc. ꝙ mens deo applicetur.Applicat̉ em̄ ſicut vltimo fini. ⁊ primo pͥncipio: hmōiaūt oꝫ eſſe maxīe īmobilia. Un̄ apl̓s ad Ro. viij. Certus ſum em̄. ꝙ neqꝫ mors neqꝫ vita ſeꝑabit me a charitate. Sic gͦ ſanctitas dicit̉ per quam mens ſeipſam et
actus ſuos applicat deo. Un̄ nō differt a religione ẜmeſſentiam. ſꝫ ſolū rōne. Mera em̄ religio dr̄ ẜm ꝙ exhibet deo debitū famulatum in his que ſpāliter ꝑtinentad cultum diuinū. vt in ſacrificijs oblatōnibus ⁊ alijshmōi. Sanctitas aūt dr̄ ẜm qd̓ hō nonſolum hͦ ſꝫ aliavirtutū oꝑa refert in deū. vel ẜm qd̓ hō ſe diſponit perbona oꝑa ad cultū diuinū.¶ De oratōne.¶ Capitulum. viij.E or̄one que eſt actusreligionis. Nota ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxxiij. Quia triplex fuit error antiquoꝝ circaor̄onem. Quidā em̄ poſuerūt ꝙ res humane nō reguntur dīna ꝓuidentia. ex qͦ ſequit̉ ꝙ vanū ſit orare oīno ⁊deū colere. Et de his dr̄ Malach̓. iij. dixiſtis. Uanꝰ eſtom̄is qͥ ſeruit deo. Scd̓a opinio fuit ponentiū om̄ia inſe ⁊ rebꝰ humanis ex neceſſitate ꝯtingere. ſiue ex īmutabilitate diuine ꝓuidentie. ſiue ex neceſſitate ſtellarumſeu ex ꝯnexione cāꝝ. ⁊ ẜm hoc excludit̉ etiaꝫ or̄onis vtilitas. Tercia opinio fuit ponentiū res quedaꝫ humanas diuina ꝓuidentia regi. ⁊ ꝙ res nō ꝓueniūt ex neceſſitate. ſꝫ dicebāt diſpoſitōeꝫ diuine ꝓuidentie variabilem eſſe. ⁊ ꝙ or̄onibꝰ ⁊ alijs q̄ ꝑtinēt ad cultū dei diſpoſitio diuine ꝓuidentie īmutat̉. hec aūt om̄ia improbātur in prima ꝑte. Er iō oꝑtet ſic inducē or̄onis vtilitatem vt neqꝫ rebꝰ hūanis dīne ꝓuidētie ſubiectꝭ neceſſitatē imponamꝰ neqꝫ dīnaꝫ diſpōneꝫ mutabilē extimemus. Ad hmōi gͦ euidentiā eſt ꝯſiderandū. ꝙ ex diuīaꝓuidētia nōſoluꝫ diſponit̉ qui effectꝰ fiāt. ſꝫ etiā ex qͥbꝰcauſis. ⁊ qͦ ordīe ꝓueniāt. Int̓ alias at̄ cauſas ſūt etiāquorūdā effectuū cauſe actꝰ hūani. Un̄ oꝫ hoīes agerealiqͣ. nō vt ꝑ actꝰ ſuos dīnaꝫ diſpōneꝫ īmutēt. ſꝫ vt peractꝰ ſuos impleāt qͦſdaꝫ effectꝰ ẜm ordinē a deo diſpoſitū. ⁊ ideꝫ ē etiā in naͣlibꝰ cauſis. Exempli gr̄a. Diſpoſuit deꝰ dare hoī fructū agri ſui ⁊ ꝑ hūc ordinē .ſ. ſi cultiuet̉ diligēter ⁊ hmōi. Oꝑtet gͦ hoīeꝫ colē̓ agrū ⁊ ſerē vtimpleat effectū illū ẜm ordinē datū a deo. Et ſil̓e eſt d̓or̄one. Nō em̄ oramꝰ vt dīnaꝫ diſpōneꝫ īmutemꝰ. ſꝫ vtimpetremꝰ qd̓ deꝰ diſponit ꝑ or̄ones ſctōꝝ eſſe implendum. Et hoc eſt qd̓ dicit Greg. in primo li. dyalo. ⁊ hr̄xxiij. q. iiij. Obtineri ea q̄ ſancti viri orando efficiunt.ita p̄deſtinata ſunt. vt eoꝝ p̄cibꝰ obtineant̉. Nā ⁊ ip̄aeterni regni p̄deſtinatō ita ē ab oīpotēti deo diſpoſitaqͣtenus ad hͦ electi ex labore ꝑueniāt. vt ipſi orādo mereant̉ acciꝑe qd̓ eis om̄ipotēs deꝰ ante ſecula diſpoſuitdare. ¶ Uult deꝰ nos orare ꝓpter qd̓ frequēter ad hocinuitat̉ ꝓpter nr̄am vtilitatē. Primo vicꝫ vt accipiamꝰquandā cū eo fiducialitatē recurrendi ad eū. Criſoſ.Cōſidera quanta tibi ē ꝯceſſa felicitas. quāta collatagl̓ia. or̄onibꝰ fabulari cū deo. cum xp̄o miſcere colloqͥaoptare qd̓ velis. qd̓ deſideras poſtulare. Scd̓o vt exerceamus in nob̓ humilitatē vt recogͦſcamꝰ eū eſſe actorem bonoꝝ nr̄oꝝ in om̄ibꝰ eiꝰ auxilio indigē pͣs. Ad teleuaui ⁊cͣ. Ecce ſicut ocl̓i ſeruo. ⁊cͣ. Tercio vt augeamꝰin nobis feruorem ⁊ charitatē. Nam deuote orādo cūcogitat̉ de deo magis ac magis guſtat̉ bonitas eiꝰ. et ꝑꝯſequēs magis diligit̉.Quid ſit or̄o. Oro.§. j.ſumit̉ tripl̓r. Uno mō large ꝓ qualibet bona oꝑatōe.Un̄ ſuꝑ illud. j. ad theſſ. vlti. Sine int̓miſſione orateglo. dic̄. Sꝑ orat qͥ ſꝑ bona facit. ſcd̓o dr̄ or̄o applicatio mentis ad deū. ⁊ ſic dicit Io. dama. ꝙ oratio ē aſcēſus intellectꝰ in deū. Et intellectꝰ hic ꝯp̄hendit vim app̄henſiuā q̄ dr̄ intellectꝰ ſpecl̓atiuꝰ ⁊ vim motiuaꝫ quedr̄ intellectꝰ practicꝰ. Intellectꝰ ſpecl̓atiuꝰ ad deū aſcēdit. cum ꝯſideratōne mali ſuoꝝ defectuum ad ꝯſiderationem boni ſufficientiſſimi ⁊ ꝯpletiſſimi ſupplere illos defectꝰ tranſijt. et īnuit̉ hic modꝰ qͦ dꝫ ꝓcedere qui