Druckschrift 
4 (1487)
Entstehung
Seite
25v
Einzelbild herunterladen
 

Titulus.IIII.

De partibꝰ potentialibꝰ tꝑantie. Capl̓m. ij.Epartibus potentialibus tꝑantie. Et pirmo de continentia quādiffinit Andronicus. cōtinentia eſt animus inuictus a delectatōe. Pro cuius declaratōe ſciēdum eſt ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. clv. nomē cōtinentierefrenationē quandā importat inquantū tenet ſe aliquis ne paſſionem ſequat̉. Accipit̉ tn̄ tripl̓r. Unolarge ſeu cōiter. ſic importat quandā refrenationemab illicitis cōcupiſcētijs. nonſolū circa materiā tactꝰſꝫ etiā in quacūqꝫ materia. Et ſic ſumit Amb̓. in. j. deoffi. dr̄ cōtinentia ẜm quid. Scd̓o accipit̉ cōtinētia ꝓprie ab aliquibꝰ. abſtinētia ab om̄i delectiōe venerea etiā cōiugali. Et ſic diuidit̉ cōtinentia contracaſtitatē. Ut dicat̉ caſtitas abſtinētia a delectatōe illicita extra cōiugiū. cōtinentia abſtinētia etiā aiugali delectatiōe. Et hec reꝑit̉ primo in virginitate.Scd̓o in viduitate. Un̄ apl̓s ad Gala. v. adiugit continentiā caſtitati ponēs eas in fructibꝰ ſpūs. Tercio accipit̉ cōtinētia a quibuſdā alijs quā aliquisręſiſtit prauis ꝯcupiſcētijs. in eo vehemētes exiſtūtEt ſic accipit cōtinentiā ph̓s in .vij. Eth̓. etiā in collatiōibꝰ patrū. Hoc cōtinentia habet aliqͥd dene virtutis. inquantū .ſ. firmata eſt cōtra paſſionesne ab eis educant̉. tn̄ attingit ad ꝑfectā rōnem virtutis moralis. ẜm quā etiā appetitus ſenſitiuus ſubdit̉ rōni. ſic vt in eo inſurgāt vehemētes paſſionesrōni cōtrarie. Et ph̓s dicit in. iiij. Ethi. cōtinentia eſt virtus ſꝫ quedā mixta. inquantū .ſ. habet aliquid de virtute. in aliqͦ deficit a virtute. Et ẜm differt cōtinens a tꝑato. ſicut imꝑfectū a ꝑfecto. qꝛ tꝑatus habeat ꝑfectā virtutē .ſ. tꝑantiā: patit̉ vehementes paſſiones ꝯcupīe. Continēs aūt patit̉ vehemētes. ſꝫ deducit̉ reſiſtens rōne. Sed ſumēdo cōtinentiam ſcd̓o .ſ. abſtinētia ab omni delectatōe venerea. ſic eſt potior tꝑantia. ſicut virginitas caſtitateiugali. Nec ex hoc ſequit̉ cōtinens ſit maioris meriti in reſiſtendo qͣꝫ tꝑatus. magis laboret impugnādo. qꝛ ẜm Tho. magnitudo ꝯcupīe vel debilitas eiuspōt cōtingere ex duplici. Qn̄qꝫ videlꝫ ex corꝑaliQuidā em̄ ex naturali cōplexione ſunt magis ꝓni adcōcupiſendū ꝙͣ alij. Et iterū quidā habēt occaſionesſeu oportunitates delectationū ꝯcupīam inflamātesꝑatas magis qͣꝫ alij. Et debilitas ꝯcupīe procedēs exiſta diminuit meritū magnitudo auget. Qn̄qꝫ v̓odebilitas ꝯcupīe vl̓ magnitudo ꝓuenit ex ſpūali laudabili: puta ex vehemētia charitatꝭ vl̓ fortitudīs rōisſic accidit ī hoīe tꝑato. Et hmōi debilitas ꝯcupīe auget meritū rōne ſue cāe. et magnitudo ꝯcupīe ſicut incōtinente minuit meritū. Itē qꝛ delectatōes venereorum ſunt vehemētiores qͣꝫ delectatiōes ciborū. magis cōſueuimus dicere cōtinentiā incontinentiā circa venerea ꝙͣ circa cibos. Licet ẜm ph̓m ẜm vtrūqꝫ dici poſſit. Itē qꝛ cōtinētia eſt circa bonū rōnis humanum. ideo attendit̉ circa paſſiones pn̄t homini eſſeꝯnaturales. Un̄ ph̓s dicit in vij. Eth̓. ſiquis tenēspirū cōcupiſcat ip̄m comedere vel ad delectatiōꝫ venereorū. ſiue ſequat̉ ꝯcupīam ſiue. dr̄ ſimpl̓r continens. ſꝫ ẜm quid. Eſt em̄ inclinatio beſtialis naturalis..§. j.Continentia eiuscōtrariū incōtinentia ꝑtinēt ad aīam magis ꝙͣ ad corpus. qͣꝫuis ſint circa ꝯcupīas caro cōcupiſcere dicat̉aduerſus ſpm̄. ẜm apl̓m ad Gala. v. eſt ẜm Tho.ſcd̓a ſcd̓e. q. clvj. qꝛ vnūqd̓qꝫ magis attribuit̉ ei qd̓ eſt ſe. qͣꝫ ei qd̓ ſolū occaſionē p̄ſtat. Ideo aūt qd̓ eſt exꝑte corꝑis ſolū occaſionē incōtinentie p̄ſtat. Ex diſpoſitione em̄ corꝑis ꝓcedere pōt inſurgunt paſſiones

vehementes in appetitu ſenſitiuo. eſt virtus organicorporei. Sꝫ hmoi paſſiones quātūcūqꝫ vehemētes. ſūt ſufficiētes cāe incōtinentie. ſꝫ occaſio ſola eodurante vſu rōnis. ſemꝑ pōt reſiſtere cōcupiſcētijset paſſionibꝰ. Si v̓o paſſiones adeo increſcāt auferant vſum rōnis totaliter. ſicut accidit in his qui ꝓpt̓vehementiā paſſionū incurrūt amentiā. non remanebit cōtinentie incōtinentie. qꝛ ſaluat̉ in eis iudiciū rōnis qd̓ cōtinens ſeruat. incōtinens ſeruat.et ſic ſequit̉ incōtinētie eſt ex ꝑte aīe. rōne paſſionibꝰ reſiſtit. Quod fit duobꝰ modis ẜm ph̓m. vij.Ethi. Uno qn̄ aīa paſſionibꝰ cedit anteqͣꝫ conſiliet̉. vocat̉ irrefrenata incontinentia. Alio qn̄ ꝑmanet in his cōſiliata ſunt. eo debiliter ēfirmatꝰ in eo qd̓ iudicauit. hmōi vocat̉ debilitasItē nota ex impetu paſſionis ꝓuenit. aliquis ſtatim ſequit̉ paſſioneꝫ. anteqͣꝫ conſiliū rōnis. Impetusaūt paſſionis pōt ꝓuenire vel ex velocitate ſicut in colericis. Uel ex vehemētia ſicut in melancolicis quipter terreſtre cōplexionē vehementiſſime inflamant̉.Sicut econtrario contingit. aliquis ꝑſiſtit ineo qd̓ cōſiliatū eſt. ex eo debiliter inheret ꝓpter mollitie cōplexionis. vt in mulieribꝰ ꝓpter debilē cōplexionē debiliter inherēt quibuſcūqꝫ inherent. defaciliſequētes paſſiones qͣꝫuis raro in aliquibꝰ aliter accidat. ẜm illud Prou̓. vlt. Mulierē fortē quis inuenietHoc idē videt̉ cōtingere in flecmaticis ꝓpter eandemcām ſicut in mulieribꝰ. Hoc totū accidit inquantū excōplexione corꝑis dat̉ aliqua occaſio incontinētie.aūt eſt cāſufficiens.Sicut tēperatus per. §. ij.fectior eſt continēte. ita ecōtra .ſ. tꝑatus grauius peccat incontinēte. Et incontinēs ꝯcupīe peior incontinenti ire. primi .ſ. intꝑatus eſt peior incōtinēteẜm Tho. vbi ſupra. eſt qꝛ pct̄m p̄cipue in volūtateſiſtit ẜm Aug. ideo vbi eſt maior inclinatio volūtatis ad peccandū ibi eſt grauius pct̄m. In eo aūt quieſt intēꝑatus voluntas ꝓcedit ad peccandū ex election ꝓpria. qꝛ ꝓcedit ex habitu conſuetudinē acquiſito. In eo aūt qui eſt incōtinens voluntas inclinat̉ adpeccandū ex aliqua paſſione. Et qꝛ paſſio cito trāſit.habitus aūt eſt qualitas de difficili mobilis. inde eſt incontinēs ſtatim penitet tranſeunte paſſione. Intꝑatus aūt ſic: ſed gaudet ſe peccaſſe. ẜm illud Prouer. ij. Letant̉ cum malefecerint exultant ⁊cͣ. Eteſt. qꝛ oꝑatio eſt ſibi facta cōnaturalis ẜm habitum.Un̄ ſequit̉ grauius peccat intꝑatus qͣꝫ incontinēsEt qͣꝫuis videat̉ eſſe maior ignorātia in intꝑato qͣꝫ inincontinēte. tn̄ ex hoc diminuit̉ pct̄m intꝑati.eſt ẜm Tho. qꝛ illa ignorantia p̄cedit inclinationēappetitus cauſat eam. illa diminuit peccatū. inquātum cauſat voluntariū. Sed illa ſequit̉ inclinatiōꝫappetitus quātomaior eſt tant omagīs aggrauat peccatum. In intꝑato aūt incontinēte ignorātia ſequitur inclinationē appetitus ꝓpter habitū vicij vel paſſionis p̄cedit. Eſt aūt maior intꝑato dupliciter.Uno qͣꝫtum ad durationē. Nam ignorantia durat in incontinēte. ſolū durāte paſſionē. ſicut accēſiofebris terciane durante humoris cōmotione. Sed ignorantia intꝑati eſt aſſidua ꝓpter ꝑmanentiā habitꝰUn̄ aſſimilat̉ tiſice ẜm ph̓m in. vij. Ethi. Alio eſtmaior ignorantia in intꝑato ꝙͣtum ad id qd̓ ignorat̉.Nam ignorantia incontinētis intendit̉ ꝙͣtum ad aliqd̓ ꝑticulare eligibile. ꝓnt .ſ. extimat hoc nunc eſſe eligendū. Sed intꝑatus habet ignorātiā circa ipſum finem. inquantū iudicat hoc eſſe bonuꝫ. vt irrefrenateſequat̉ cōcupiſcentias.Quantum ad ſecun. §. iij.dum .ſ. incōtinentia ꝯcupīe ſit peior turpior ꝙͣ in-