¶ Capitulum

.IX.

ſophicas ⁊ iuridicas inutiliter. ⁊ de vtentibꝰ ſuꝑſtitionibꝰ que plene ſunt vanitatibꝰ ⁊ fallacijs. Et iſtāterciam expoſitionē ꝓſequēdo .ſ. de obſeruātia ſuꝑſtitionū. tria in dicto verbo notant̉Primo grauitas ſceleris ibi. Odiſti.Scd̓o multiformitas criminis ibi. Obſeruātes.Tercio inutilitas oꝑis ibi. ſuꝑuacue.Primū ē grauitas ſceleris in ſuꝑſtitionibꝰ. et hocoſtendit̉ in prima ꝑte ex hoc ꝙ dicit psͣ. deū odire tales. Odiſti ⁊c̄. Non aūt dicit̉ in ſcriptura deum aliquem odire niſi ꝓpter mortale pctm̄. vn̄ apparet iſtd̓eſſe dānabile ⁊ et̓nali igne puniri. ⁊ merito. Nā iſtd̓viciū dei vſurpat diuinitatē. irritat fidelitateꝫ. agitcontra dei ⁊ eccl̓ie p̄cepta ⁊ voluntatē. Primū patetex hoc. qꝛ ſcire futura vel occulta ē ꝓpriū dei iuxta illud. Iſa. xlj. Futura ⁊ nouiſſima annūciate nobis ⁊dicemus qꝛ dij eſtis. Et Salomon in. iij. Reg. viij.Tu ſolus noſti corda filioꝝ hoīm. Sanare etiaꝫ infirmos ſine medicinis ⁊ remedijs naturalibꝰ ē ꝓprium dei. Sed ꝑ ſuꝑſtitionē ⁊ obſeruātiam augurioꝝ⁊ diuinationū querūt hoīes ſcire futura ⁊ occulta. ⁊ꝑ incātationes ⁊ breuia querūt ſanitatē ſine medionaturali ⁊ ſine dei adiutorio. Un̄ ſequit̉ ꝙ volūt ſibi vſurpare que ſunt ꝓpria deo qd̓ ē maxime ſuꝑbie¶ Secundū .ſ. ꝙ irritat fidelitatē .i. ꝓmiſſionē quaꝫfecit deo in baptiſmo ptꝫ ex hoc qꝛ in baptiſmo ꝓmiſit abrenūciare dyabolo ⁊ pompis eiꝰ. Sꝫ talibꝰ vti⁊ facere ē querere auxiliū dyaboli ⁊ facere pactū cueo eū venerari vt ꝑ ea vana ⁊ falſa que facit ſibi cōferat qd̓ querit ſanitatē vel noticiā alicuiꝰ rei occulte ⁊ hmōi. Un̄ criẜ. d̓ chananea inqͥt. Nō ꝑrexit addiuinos. non vocauit magos. non alligaturā queſiuit. nō impoſtatrices ml̓ieres adduxit .i. incātātes.non ad falſa p̄ſidia cōfugit: ſꝫ relinqͥt om̄es dyabolifalſitates ⁊ venit ad dn̄m ieſū. vbi oſtēdit hec eē adiutoria dyaboli. Et apl̓s dicit ad Gal̓. iiij. Dies obſeruatis ⁊ tꝑa ⁊ mēſes ⁊ annos. timeo ne forte inuanum laborauerim in vobis .ſ. fideꝫ vos ꝑdendo. EtAugꝰ. dicit. xxvj. q. vij. Non obſeruetis. poſtꝙͣ ml̓tatalium ꝑticulariter poſuit. ꝙ qui iſta ſectant̉ fidemnegāt ⁊ baptiſmū. ⁊ ſunt deteriores infidelibꝰ. ⁊ ſi ſenon correxerint ad eternā dānationē tēdūt. ¶ Tercium pꝫ ex hoc qꝛ deus exp̄ſſe ꝓhibet iſta dicēs. Nōauguriabimī: nec obſeruabitis ſomnia. Eccl̓ia etiāleris ponit̉ inter caſus reſeruatos ep̄is. Fiūt etiam īhis maxima ſacrilegia. qꝛ immiſcent̉ cum his ſacramēta vel ſacramētalia. ⁊ multa turpiſſima fiūt ⁊ comedūtur ⁊ dicūt̉ que turpe eſſet dicere. Odiſti gͦ ⁊c̄.¶ Capitulū nonū de fortuna.Eatus vir cuiꝰ eſt nomen dn̄i ſpes eius. ⁊ non reſpexit in vanitates ⁊ inſanias falſas. Beatitudinē quilibet naturaliter appetit. ſꝫ ad eā nō ꝑuenit niſi ſpeseius ſit in nomine dn̄i .i. in v̓tute dei ⁊ auxilio eius qͥin ſe non ꝯfidit. ſꝫ in adiutorio gr̄e dei vl̓ in noīe dn̄i.qd̓ nomē eſt ih̓s qui interp̄tat̉ ſaluator .i. ſalutē aīe ⁊corꝑis ſperat conſeqͥ a ih̓u ſalutari. ⁊ nō reſpexit advanitates .i. ad tꝑalia ī qͥbꝰ ꝯfidat. ⁊ inſanias falſasid ē ſuꝑſtitiones varias. Circa hoc multi errāt aſpicientes ad talia. ⁊ cōfidētes in illis quaſi ꝑ illa ſaluādi non a deo.Eſt em̄ inſania falſa fortunatōnis.Eſt inſania falſa conſtellatiōisEſt inſani a falſa fatationis.¶ Multi credūt ⁊ aſſerūt multas vanitates ⁊ inſa-

nias .i. fatuitates falſas. Circa iſta aliqui d̓ fortunaaliqui de cōſtellationibꝰ. alij de fato. ¶ De fortunavarie ſunt homīes opinati. Aliqͥ ethnici ⁊ rudes hemines opinati ſunt deā eſſe. vn̄ ⁊ rome ei fecerūt edeꝫ⁊ aram ⁊ ſymulachꝝ. ip̄amqꝫ vt deā colebāt. ⁊ ipſumſymulachꝝ fortune locutū eſt pluries ꝙ matrone rite eam dedicauerāt. Sed Augꝰ in. iiij. de ciui. dei. caxviij. ⁊. xix. vbi iſta refert oſtēdit hoc eſſe fallaciam ⁊errorē. Nam Plato ⁊ alij philoſophi ⁊ ſapiētes oēsdeos vtriuſqꝫ ſexus (ſi tn̄ ſexum habēt. cū nec ſexū habeant. nec plures ſint ẜm veritateꝫ) dixerūt eos eſſebonos ſꝫ fortuna aliqn̄ eſt bona aliqn̄ eſt mala. Anforte cum mala ē in malignū demonē conuertitur. ⁊dea non ē. Sꝫ cum ſint multi homīes fortunati. toterūt dee iſte. quot ſunt hoīes bone fortune. Et cumſint plurimi male fortunati erit fortuna ſi vna eſt ſimul bona ⁊ mala. Bonam eē dicūt que bonis ⁊ mal̓venit. in hoc differens a felicitate quā etiā dicebāt ⁊colebāt vt deam. qꝛ felicitas illa ē quaꝫ boni habētp̄cedētibus meritis. Fortuna v̓o que bona dicit̉. ſine vllo examine meritorū fortuitu accidit hoībꝰ bonis ⁊ malis. vn̄ fortuna noīatur. Sꝫ qūo ē bona ſi ſine vllo iudicio venit ad bonos ⁊ malos. Ut qͥd colitur que ita ceca ē paſſim in quoſlibet incurrens vtſuos cultores plerūqꝫ p̄tereat. ⁊ ſuis cōtēptoribꝰ hereat? Aut ſi aliqͥd proficiunt cultores eius vt ab illa videant̉ ⁊ ament̉. iam merita ſequit̉ non fortuituvenit. Ubi ē ergo illa diffinitio fortune. vbi ē quoda fortuitis nomē accepit? Nihil em̄ prodeſt eaꝫ colēſi fortuna ē. Si ſuos cultores diſcernit vt ꝓſit fortuna non eſt. Ꝙ ſi Iupiter ip̄am quo voluerit mittitipſe ſolus colatur. non illa que reſiſtere non pōt eiiubēti. Falſiſſimū ergo ē fortunam deam eē. ⁊ verſutia demonū factū ē vt loqueret̉ fortune ſymulachꝝAd qͥd em̄ aliud locuta ē niſi vt hoīes recte viue̓ nōcurarent. conciliata ſibi fortuna que illos ſine vllismeritis bonis faceret fortunatos. Et lactantiꝰ dic̄in li. iij. ꝙ hoc ſymulachrū cū copia ⁊ gubernaculofingūt tāꝙͣ fortuna ⁊ opes tribuat ⁊ hūanaꝝ reꝝ reobtineat. Sed vt dicit̉ Iſa. lxv. Ue qui poniune menſam .i. aram tāꝙͣ dee. Et ſubdit̉. Dinumerabo vos in gladio .ſ. iudicij ⁊ eterne damnationis. Alij dixerūt fortunam eſſe accidētiū reꝝ ſubitum ⁊ inopinatū euētum abſqꝫ oī cā ſuꝑiori vl̓ inferiori. Un̄ aliqͥ opinati ſunt vt refert dn̄s Iohānesdn̄ici ſuꝑ Ecc̄es. ꝙ oīa eueniebāt in mūdo a caſu etfortuna ſine diuina ꝓuidentia vl̓ celoꝝ influētia. etſine cuiuſcūqꝫ rōnalis creature ordinatōne prima.Un̄ ⁊ Augꝰ. de ciui. dei li. v. dicit ꝙ caſualia dicūturque vl̓ nullas habēt cās vl̓ nō aliquo rōnabili ordīeꝓcedūt. Exēplū refert Ualeriꝰ in primo libro ꝙ dūremiges qͥdem haurirent aquā de ſentina fluctꝰ maris quēdam enaui eiecit ī mare. ⁊ mox aliꝰ fluctꝰ contrariꝰ illū eiectū naui reſtituit. A caſu ⁊ fortuna fuit vtrūqꝫ. qꝛ ſine aliqua cā rōnabili ⁊ ꝓuidētia cuiuſcūqꝫ hoc euenit. Sic igit̉ aliqͥ ph̓i caſum ⁊ fortunaꝫpoſuerūt in oībꝰ. in quorū ꝑſona inqͥt Salomō Eccleſiaſtes. ix. Uerti me ad alia. vidiqꝫ ſub ſole nec velocium eē curſum. nec fortiū bellū. nec ſapientū panē. nec doctoꝝ diuitias. nec artificū gr̄am. ſꝫ tp̄s caſūqꝫ ī oībꝰ .i. aliqn̄ velociores a curſu impediunt̉. ita ꝙtardiores p̄cedūt. ⁊ corꝑalit̓ ⁊ ſpūalit̓. ⁊ fortiores inbello aliqn̄ vincunt̉ a minus fortibus. ⁊ ſapiētes .i.magi ⁊ incantatores qui deberent ex illa arte eſſe diuites. aliquando carent pane. que omnia vident̉ ꝓcedere ex eo ꝙ a caſu cuncta proueniūt. Ad quod facit qd̓ quidam ethnicus hyſtoricus ait. Fortuna inomni re dominatur. Et ꝙ Empedocles dixit mundum pluries diſtinctum in partes ⁊ in chaos quoddam redactum. adueniēte lite ⁊ adueniēte amicitia