¶ Titulus

.XII.

cū ꝑ intellectū poſſibilē ip̄a ſit cognoſcitiua ⁊ ſuſceptiua oīm cōtrarioꝝ. Sil̓r nec ꝑ corruptōem ſb̓i ectīſui. Nam hūana aīa non ē forma depēdens a corꝑeẜm ſuū eē. Sil̓iter aūt nec ꝑ deficientiā ſue cauſe. qꝛnon pōt hr̄e aliquā cāꝫ niſi eternā. Et ſic nullo moaīa pōt corrumpi. Un̄ qd̓ dicit̉ Ecc̄es. iij. Unus eſtinteritus hoīs ⁊ iumētoꝝ ⁊cͣ. loquit̉ ibi Salomoniꝑſona hereticoꝝ huiuſmodi qui reprobant̉ in hͦ. xx.iiij. q. iij. c. penui. ¶ Exacuerūt linguas ſuas ꝙͣtumad libertatē animi. Quidā em̄ ſubtraxerūt aīe hūne liberū arbitriū dicētes oēs hoīes oꝑari bonū velmalū ẜm conſtellationē ſub qua natus eſt. nec poſſealiter agē niſi ad qd̓ inclinat illa cōſtellatio. Et hosvt hēticos peſſimos ꝯdemnat eccl̓ia. ⁊ dicūt̉ mathematici. xxiiij. q. iij. c. pl̓ti. Ab his eccl̓ia ſcuto veritatis ꝓtegit̉ ⁊ cōuincit. Nam cū libeꝝ arbitriū ſit potentia ad cuiꝰ actum ꝯcurrūt volūtas ⁊ rō. ⁊ he potentie .ſ. voluntas ⁊ rō n̄ ſt̓ affixe organo corporeo vtſenſitiue. corꝑa celeſtia non pn̄t habe̓ influxū ⁊ v̓tutem ſuꝑ eas directe. qꝛ ignobilius nō agit in nobiliꝰſꝫ econuerſo. Nobilior ē aūt anima oī corꝑe celeſtoꝑari aūt vtuoſe vel peccare procedit a libero arbtrio. falſum ē ergo ꝙ cogat̉ a conſtellatōne. Und̓ ⁊gentilis ptholomeus ait. Uir ſapiēs dn̄abit̉ aſtrisid ē inclinationibꝰ malis quas ẜm ſenſualitatē haberet a cōſtellationibꝰ. Nam ꝑ rōnem ⁊ volūtatempōt homo reprimere paſſiones inſurgētes in ſenſualitate. Exp̄ſſe hoc oſtēditur Ecc̄i. xv. vbi dicit̉. Deꝰab initio cōſtituit hoīem ⁊ reliquit euꝫ in manu ſuiconſilij. poſuit an̄ eū malū ⁊ bonū ⁊cͣ. ad quodcunqꝫvoluerit extēdet manū ſuaꝫ. ⁊ Gen̄. iiij. Sub te eritappetitus eiꝰ .ſ. peccati. ⁊ tu dn̄aberis illiꝰ. Alij econuerſo libero arbitrio nimiā libertatē attribueruntaſſerētes hoīem ꝑ ſua naturalia poſſe ſaluari. ⁊ gratiam nō fore neceſſariam niſi ad cognoſcēduꝫ quoddebebat fieri. non aūt ad volendū vel faciēdū bonūEt hos ꝯdemnat eccl̓ia. qꝛ heretici ſunt. ⁊ dicunturpelagiani. xxiiij. q. iij. c. pl̓t. Contra quos apl̓s. Ip̄eoꝑatur in nobis velle ⁊ ꝑficere. Et Iohan. xv. Sineme .i. ſine mee gratie adiutorio nihil poteſtis facere.Rō huius ē ẜm be. Tho. in. iiij. qꝛ cū p̄miū glorie ſitinfinitū ⁊ virtus creature finita non pōt creatura ꝑſe age̓ opꝰ qd̓ attingat .ſ. ꝑ meritū ad p̄miū infinitiSꝫ adiuncta dei gr̄a operi noſtro que ē valoris infiniti: cum ſit quedam ꝑticipatio diuine bonitatis facit ip̄m opus meritoriū boni infiniti .i. gl̓ie ſuperne¶ Alij ꝑuerterūt liberi arbitrij vſum aſſerētes homines poſſe venire ad quēdam ſtatū ꝑfectōis ab eisfictū in quo eis oīa licerēt ⁊ ſubditi non eſſent alicuꝫlegi: inducentes illud apl̓i .j. Tymoth̓i .j. Iuſto noneſt poſita lex ⁊c̄. Hos reprobat eccl̓ia in cle. ad nr̄amde hereticis. ⁊ vocāt̉ begbardi. Oīs anīa (inqͥt idēapl̓s Ro. xiij.) poteſtatibꝰ ſublimioribꝰ ſubdita ſitEt. xj. q. iij. Si dn̄s. cum. c. ſequētibꝰ. Ad auctoritatē apl̓i rn̄det. b. Tho. prima ſcd̓e dicēs ꝙ iuſto non ēimpoſita lex. intelligit̉ hoc vt ꝑ penas retrahēs ſecbn̄ vt ſe regulans ⁊ ordinās. nam iuſti nō timore pene ẜuant leges. ſꝫ amore virtutis ſubijciūt ſe ⁊ regulant ſe ẜm leges. Tercius error ꝑnicioſus circa aīaeſt ꝙ anime non patiant̉ poſt hāc vitam penam ſecoēs ſaluent̉. Hic fuit error Origenis. qͥ damnatus ēꝓ heretico ab eccl̓ia. Contra quos exp̄ſſe dixit xp̄usIbūt hi .ſ. mali in ignem eternuꝫ. iuſti aūt in vitameternā. Et Iſa. vlti. Uermis eoꝝ .ſ. remorſus conſcientie maloꝝ non moriet̉ ⁊ ignis eoꝝ non extingueParabolā etiā vere hyſtorie ad hoc ponit xp̄s Luxvj. d̓ diuite ſepulto ī inferno. ⁊ Lazaro paupere deportato ad ſinū abrahe .i. lymbū. Gētiles qͦꝫ ponūtmalos hoīes in alia vita torqueri. ⁊ bonos reqͥeſcereExemplū etiā habet̉ notabile de quodā viro qͥ ha-

buit vxorē valde mūdanā ⁊ laſciuā vicijs deditā cūtn̄ vir eſſꝫ multū v̓tuoſus. Et vir qͥdem paſſus ē ml̓ta aduerſa ⁊ infirmitates cauēs ſibi etiā a leuibꝰ pecatis. Uxor aūt voluptatibꝰ vacabat ⁊ oīa ſibi cedebant in ꝓſperitatē nec ſentiebat vnꝙͣ moleſtiā infirmitatis. Habebāt aūt vnam filiā quam pr̄ inſtruebat ẜm deū. mater aūt ad vanitates trahebat. defūctis vtriſqꝫ cepit filia vacillare aīo dubitans qd̓ ſibimelius foret imitari. vel patrē bonū ſꝫ circūdalamitatibꝰ in vita ſua. aut matrē prauā ſꝫ bn̄ finatā in mūdo. Suꝑ hoc igit̉ anxia ⁊ orāti vidit ī viſu celū aꝑtum ⁊ ſanctos in magna gl̓ia. inter quos ⁊pr̄em aſpexit in magna leticia ⁊ gaudio. ⁊ exinde inclinans oculos vidit terram aꝑtam ⁊ in ꝓfūdo terre maximū igneꝫ in quo cruciabant̉ peccatores. vbicum alijs vidit ⁊ matrē ſuā maximis cruciatibꝰ laborantē rugitū ⁊ eiulatū emittēs ꝓpter immēſitatēpenaꝝ. ad quā iteꝝ ſupra aſpicientē pater ait. Uid̓filia diligēter ⁊ ꝯſidera que vidiſti. vt cognoſcas cuius vitam debeas imitari. nam ſi malos mores matris ſectata fueris ſecū ad inferna traheris. ſi autemmonita mea ⁊ exēpla mecū in eternū gaudeb̓. Quibus viſis edocta illa rectam vitaꝫ tenuit. In. iiij. qͦꝫdyalogoꝝ multa exēpla habent̉ de pena ⁊ gl̓ia alterius vite. Confuſi ſunt ergo omnes qͥ exacuerūt vtgladium linguas ſuas ⁊ conuicti d̓ erroribꝰ ſuis quioēs defecerūt. Et ſi qͥ adhuc remāſerūt errores oīnodeficient vt iudeoꝝ. De quibꝰ pͣs. Gladius in labijseoꝝ .ſ. falſe doctrine occidētis qͥ eis aſſentiūt. Et qͣre etiam ꝑmittat deus eos in errore ꝑmanētes viueaſſignat pͣs. rōneꝫ dicēs. paulo poſt. Ne occidas eosneqn̄ obliuiſcant̉ ppl̓i mei .ſ. qͥ fuerūt xp̄m occidētesdum adhuc ꝑmanet genꝰ eoꝝ. Sꝫ diſꝑge illos .ſ. permundū ne poſſint nocere ꝓtector meꝰ dn̄e. Demū cōcludit. Conuertent̉ ad veſꝑam .i. in fine mūdi. et famem patient̉ vt canes. famē .ſ. verbi veritatis. Errores hereticoꝝ de tꝑe in tp̄s defecerūt. quos etiamad tēpus ꝑmiſit deus ex fidelibꝰ ſurgē ad exercitiuꝫfideliū doctoꝝ. vt ſcripturas artētius ꝑſcrutarēti⁊ veritatē inuenirēt ⁊ ꝓbationē fideliū vt dic̄ augxxiiij. q. iij. c. fi. Paganoꝝ v̓o opinio ex toto pene defecit niſi ponant̉ inter paganos ſaraceni quibꝰ legēdedit Machometus plenam erroribꝰ et vicijs qͥ adhuc durāt. Sꝫ ita clare ē falſa eoꝝ ꝑfidia vt ⁊ aīaliabruta ip̄am deberēt deteſtari ⁊ repudiare.¶ Capitulū. viij. de ſuꝑſtitiōibꝰ ꝑ modū p̄dicatōis.Diſti oēs obſeruātesvanitates ſuꝑuacue: pͣs. xxx. videt̉ hoc eēꝯtra illud Sap̄. xj. Diligis em̄ oīa q̄ ſunt ⁊nihil odiſti eoꝝ que fęciſti. Cum gͦ deus fecerit om̄eshoīes ⁊ bonos ⁊ malos. gͦ nullū odit. Sꝫ ad hoc dic̄Augꝰ. in glo. ordi. ꝙ aliud ē qd̓ facit deꝰ in hoīe. alit̓qd̓ facit hō in ſe. facit em̄ deꝰ in hoīe naturā. q̄ qꝛ ī ſebona ē nō odit ſꝫ diligit ip̄am etiā in pctōre. Sꝫ qd̓facit hō ē pctm̄ ⁊ hoc deꝰ odit. nec tn̄ odit vt hō ſicutnec turbat̉ vt hō. Nā hō iraſcit̉ ⁊ odit cū quadā alteratione ⁊ ſui immutatione. Deꝰ aūt immutabil̓ ē.nechꝫ corpus nec ſenſualitatē corꝑi annexaꝫ in quaoriunt̉ ira ⁊ odiū ⁊ alie paſſiones. Dicit̉ aūt iraſci ⁊odire ꝑ ſil̓itudinē ⁊ effectū hoīs irati aut odientis.Qui em̄ odit aliquē non vult eū videre ſꝫ querit euꝫpuniri. ⁊ ſic altiſſimꝰ odio hꝫ pctōres. vt d̓r Ecc̄i. xijqꝛ nō reſpicit eos ſua gr̄a ſꝫ punit et ext̓minat. Et h̓mō intelligit̉ iſtud. Odiſti om̄s ⁊cͣ. Et expoīt Hugocardi. de obẜuātibꝰ .i. nimis affectuoſe q̄rētibꝰ vanitates .i. vanas diuitias ſuꝑflue ponētibus in eis finēſuuꝫ. ⁊ de attendentibus nimis ad ſubtilitates phi-