¶ Titulus

gere ⁊ ꝯuenire apud iudices nr̄os ⁊iudeis ꝑmittit̉es eoꝝ. Arbitrū pn̄t eligere etiā iunon apud ſeniodeum cuius ſnīam exequat̉ ordinarius. E. eo. ti. Iudei. Itē in ſabbatis ſuis nō debēt trahi ad iudicia.Nec ip̄i alios trahāt. Sed nec in alijs feſtiuitatibꝰſuis debēt turbari. Nec ſepulchra eoꝝ obtētū fortepecunie effodi. vt. C. eo. ti. Die ſabbati. ⁊ extra eo. ſicut iudei. ¶ Pro maiori declaratione eius quod dictum ē in pn̄ti. §. in principio. Nota ẜm be. Thomāſcd̓a ſcd̓e. q. x. arti.x. ꝙ dominiū ⁊ p̄latio infideliū ſuper fideles poteſt dupl̓r cōſiderari. Uno mō ꝙͣtū addominiū ⁊ p̄lationē de nouo inſtituēdaꝫ. ⁊ hoc nullomodo dꝫ ꝑmitti. hoc em̄ cederet in ſcādalū ⁊ periculū fidei. Defacili em̄ illi qui ſubijciūt̉ iuriſditōi aliorum immutari poſſunt ab eis quibꝰ ſubſūt vt ſequātur eoꝝ imꝑium niſi illi ſubditi ſint magne virtutis.Similit̓ etiā infideles ꝯtēnerent fidem. ſi fideliū defectus ſcirēt. Et iō apl̓s .j. Ehoꝝ. vj. ꝓhibet fidelescōtēdere in iudicio corā iudice infideli. Et ſic eccl̓iaꝓhibet infideles p̄fici in quocūqꝫ officio ſuꝑ fidelesvt in dicto. c. Conſtituit. xvij. q. iiij. Alio modo pōtconſiderari dominiū infideliū ſuꝑ fideles prout ē iāp̄exiſtens. Ubi ſciēduꝫ ꝙ dominiū ⁊ p̄latio introducta ſunt ex iure humano. Sed diſtinctio fideliuꝫ abinfidelibus ē ex iure diuino. Ius autem diuinuꝫ qd̓ē ex gratia non tollit ius humanū quod ē ex naturali ratione. Et ideo diſtinctio fidelium ⁊ infideliumẜm ſe conſiderata non tollit dominiū infideliuꝫ ſuꝑfideles. poteſt tamē iuſte ꝑ ordinationē eccleſie autoritatem habētis de ip̄is infidelibus ſuꝑ tale dominium auferri ius dominij ⁊ p̄lationis. quia in fidelesmerito ſue infidelitatis merētur amittere ius p̄lationis quod habēt ſuꝑ fideles: qui tranſferūtur in filios dei. Sed hoc eccl̓ia quādoqꝫ facit quādoqꝫ nonfacit. In illis em̄ infidelibꝰ qui tꝑaliter ſubijciūtureccl̓ie ⁊ membris eius. hoc ius eccl̓ia ſtatuit vt ſcꝫ ſeruus iudeoꝝ factus xp̄ianus ſtatim fit liber nullo p̄cio dato. vt di. liiij. Fraternitatē. ⁊ hmōi. Nec ī hoceccl̓ia iniuriā facit eis. qꝛ cū iudei ſint ẜui eccl̓ie: pōteccl̓ia de eoꝝ bonis diſponere. In illis v̓o infidelibꝰqͥ tꝑaliter non ſubijciunt̉ eccl̓ie vl̓ membris eius: p̄dictum ius non ſtatuit lꝫ poſſet inſtituere de iure. ethoc facit ad ſcandalum vitādum. ſicut ⁊ dn̄s mādauit ꝓ ſe ſolui tributum cū non teneret̉. ad ſcandaluꝫeoꝝ vitādum. vt habet̉ Math. xxvij.De ritibus ſeu ce.§. ij.remonijs infideliū quare et quādo tolerantur. Procuius declaratione dicit Tho. ſcd̓a ſecunde. q. x. art̓xj. ꝙ humanū regimē deriuatur a diuino regimine.⁊ ip̄m debet imitari. Dn̄s aūt cum ſit ſumme bonus⁊ oīpotens: ꝑmittit tn̄ aliqua mala fieri in vniuerſique poſſet ꝓhibere ne eis ſublatis maiora bona tollantur aut maiora mala ſequātur. Sic ⁊ in regimīehoīm hi qui p̄ſunt recte aliqua mala tolerant ne aliqua bona impediātur. vel etiā ne aliqua mala peiora incurrant̉. ſicut dicit augꝰ. in libro de ordine. Afermeretrices a rebꝰ humanis ⁊ turbabis omnia lbidinibus. Sic igitur infideles ꝙͣuis in ritibus ſuis peccent: tamē tolerari poſſūt. vel ꝓpter hoc bonūquod ex hoc ꝓuenit. vel ꝓpter aliquod malū vitādūEx hoc aūt ꝙ iudei ritus ſuos obſeruāt. in quibus figurabatur olim veritas fidei quā tenemꝰ hoc bonūꝓuenit quod teſtimoniū fidei noſtre habemꝰ ab hoſtibus. ⁊ quaſi figura repreſentatur nobis per illosea que credimus. ⁊ ideo in ſuis ritibus iudei tolerātur. vt patꝫ diſt. xlv. De iudeis. ⁊ extra eo. Conſuluit. Alioꝝ v̓o infidelium ritus quia nil vtilitatis veveritatis afferūt. non ſunt aliqualiter tolerādi: niſiforte ad aliquod malū vitādum. vt ſcādalū vl̓ diſci-

dium qd̓ inde poſſet ꝓuenire. vl̓ impedimētū ſalutiseoꝝ qͥ tolerati paulatim ꝯuertunt̉ ad fidē. ⁊ propt̓ hͦetiā hereticoꝝ ⁊ paganoꝝ ritus eccl̓ia aliqn̄ tolerauit qn̄ erat magna multitudo infideliū.Quomodo ſint pu.§. iij.niendi ꝑticipātes cū iudeis circa caſus p̄dictos ⁊ ip̄iiudei faciētes cōtra p̄dicta. Participātes ſi ſunt clerici ⁊ admoniti nolūt ſe emēdare (ẜm Ray.) debentpriuari officio ⁊ bn̄ficio. Si ſunt laici vt principes qͥnolūt exequi p̄dicta. vl̓ alij qui aliqd̓ impedimētuꝫafferūt admoniti non ſatiſfaciūt: debent excōmunicari. xxviij. q. j. Nullꝰ. Sꝫ iudei ꝯͣ p̄dicta faciētes ſicpuniunt̉. vt xp̄iani ab illoꝝ cōione ⁊ cōſortio ſeu cōmercio tā diu ſeparētur ſub pena excōicatōnis donecilli emēdauerint ⁊ ſatiſfecerint. vt patet extra eodēti. Et ſi iudeos. Pn̄t etiaꝫ iudei ꝑ eccl̓iam verberarivl̓ alio modo corꝑalit̓ mulctari de p̄cepto epiſcopivel principis. ar. xvij. q. iiij. Conſtituit. ⁊ etiā alia pena pn̄t puniri. extra de vſuris. c. poſt miſerabileꝫ. Ꝙergo dicit̉ ꝙ eccleſia non iudicat de his qͥ foris ſuntdicit glo. xxviij. q. j. Sepe. hoc eſſe veꝝ quo ad ſpūalem penam. qꝛ eccl̓ia non excōicat iudeos vel gentiles. ſꝫ quo ad corꝑales penas bn̄ iudicat de eis. vnueſi nimis ꝯuerſent̉ cum cōuerſis ex eis ad fidem vl̓ ꝑuertere nitunt̉ debēt flagellari. dicto. c. Sepe. Si ātxp̄m blaſphemauerint dicit Hoſt. ꝙ ẜm leges debētdecapitari. Un̄ principes ſeculares iudeos xp̄m blaſphemātes grauiter punire debent pena pecuniariavel etiam grauiori. extra eo. In nōnullis. Et notaẜm Tho. ī quadam epl̓a ad duciſſam Lothoringieꝙ cū iudeus delinques nil hꝫ p̄ter vſuras dꝫ nihilominus ⁊ pōt puniri pena pecuniaria ẜm delictuꝫ neex ſua iniqͥtate reportet commodum. ⁊ maiori vtiqꝫpena qͣꝫ quicunqꝫ alius non vſurarius in ſimili caſuquāto pecunia que ab eis aufert̉ minus ad eos pertinet. Poteſt et inſuper addi alia pena ne ad penamſufficere videatur ꝙ pecuniam alijs debitam deſinant poſſidere. Pecunia tamen ab eis ablata penenomine non poteſt retineri a dominis ſeu officialibꝰpunientibus. ſed debet de ea fieri vt dicetur in. §. ſeDe exactionibus.§. iiij.factis in iudeos a dn̄is terraꝝ qͥd iuris. dicit Tho.in dicta epl̓a: ꝙ ꝙͣuis ſicut iura dicunt iudei meritoculpe ſue ẜuitute ſint additi ⁊ ſic dn̄i res eoꝝ poſſintacciꝑe tanqͣꝫ ſuas. ita tamē ꝙ non ſubtrahant̉ viteneceſſaria. quia tamē oportet nos ambulare honeſte ad eos qui foris ſunt ne nomē domini blaſphemotur. hoc obſeruāduꝫ videtur vt in exactionibꝰ quasfacere non conſueuerunt non pregrauētur. ſꝫ ad cōſuetas cogi poſſunt. ¶ Sed nota ẜm Thomam indicta epiſtola: ꝙ cum iudei nihil habent preter vſuras cum non poſſint ip̄i illa retinere licite. nec conſequenter domini recipientes collectas a talibus poſſūt ea ſibi retinē licite niſi forſan eēt talia q̄ ab ip̄isvel anteceſſoribꝰ dominorum ip̄i iudei extorſiſſent.Si qͣ v̓o alia hn̄t q̄ ab eis extorſerint ill̓ debēt reſtituere qͥbꝰ ip̄i iudei tenebant̉ ſi inueniūt̉. Alioqͥn inpios vſus ẜm ꝯſiliū dyoceſani vl̓ alioꝝ ꝓborū vel incōem vtilitatem terre ſi neceſſe ē ſunt erogāda. Neeēt illicitū ſi de nouo dn̄i exigerēt talia a iudeis ẜuata tn̄ cōſuetudine p̄deceſſoꝝ ſuoꝝ hac intētiōe vt inpios vſus expēdant̉.De donis ⁊ merceᵐ .§. v.dibus quas dant iudei perſonis pro labore ſuo. vtꝝpoſſunt licite recipi et retineri. Reſpōdet Guilhelꝙ de his que habent iudei per alium modum ꝙͣ per