Capitulum
ſomniat aliqͥd ex eo ꝙ multū cogitatio eiꝰ morata īcirca illud. vl̓ ſomniat aliqͥd ꝑtinēs ad caſus fortuitos. vt ꝙ inueniat theſauꝝ. vl̓ ꝙ occidat̉ ab aliqͦ. velaliquē actū ꝓcedentē ex libero arbitrio cū cā ſomniorū natural̓ nō poſſit eē cā hoꝝ. iō ex hmōi ſomnijsp̄cognoſce̓ futura vl̓ p̄nūciare ē ſuꝑſtitioſuꝫ. ⁊ hmōiobſeruatio ꝓhibet̉ Deut̓. xviij. Nō inueniat̉ in te qͥobſeruet ſomnia. ⁊ .xxvj. q. vij. Nō obſeruetis.De augurijs queᵐ. §. viij.ꝑtinēt ad ſcd̓am ſpēm ſuꝑſtitionis. ⁊ ꝓhibēt̉ Deut̓.xviij. Non inueniatur inte qui obſeruat auguriaEt large ſumēdo fit multis modis precipue tamendū ex ꝯſideratōe motuū vl̓ vocū auiū vl̓ quorūcūqꝫaīaliū. vl̓ ſternutatōes hoīm. vl̓ ſaltū mēbroꝝ. vulthō p̄cognoſcere futuros euētus fortunij vl̓ infortunij. vl̓ cū ex conſideratōe v̓boꝝ alicuius alia intention dictoꝝ aliqͥs retorquet̉ ad futura q̄ vult p̄noſce̓.⁊ dr̄ iſtud omen. vl̓ cū ex liniamētis manus cōſi deratis. vl̓ figuris inſpectis ī ſpatula aīalis vult p̄cognoſcere futura. ⁊ d̓r cyromācia primū. ſcd̓m ſpatulamācia. Sciendū igit̉ ẜm Tho. ſecūda ſcd̓e. q. xev. ꝙ oīsp̄cognitio futuroꝝ ſi extēdat̉ vltra id ad quod illd̓vn̄ ſumit̉ tal̓ p̄cognitio pōt ꝑtingē ẜm ordinē nature vl̓ diuine ꝓuidētie: erit ſuꝑſtitioſū. Motus auteꝫvl̓ garritus auiū vel alie diſpoſitiones ī hmōi conſiderate nō ſunt cā futuroꝝ euētuum. Un̄ cum futura non poſſint in eis p̄cognoſci ſicut ex cauẜoportetꝙ ſi aliqua in eis p̄cognoſcant̉ hoc ſit inꝙͣtuꝫ hmōimotꝰ. vl̓ voces. vl̓ diſpoſitiōes ſunt effectꝰ aliquaruꝫcāꝝ q̄ ſt̓ cauſātes vl̓ et p̄cogͦſcētes futuros euētꝰ. Notādū igit̉ ꝙ inſtinctꝰ natural̓ vn̄ mouētur bruta acſuas oꝑationes cauſari pōt ex duplici cā. Uno modo ex cā corꝑali. Cū em̄ bruta non habeāt niſi aīamſenſitiuā cuius oēs potētie ſunt actus corꝑaliū organoꝝ ſubiacet eoꝝ aīa diſpoſitioni ꝯtinētiū corporum ⁊ primordialit̓ celeſtiuꝫ. ⁊ iō nihil ꝓhibet aliqͣseoꝝ oꝑationes eē futuroꝝ euentuū ſigna inqͣtū coformant̉ diſpoſitionibꝰ corpoꝝ celeſtiū ⁊ aeris cōtinentis. ex quibꝰ ꝓueniūt tales futuri euētus. Sed īhoc ſunt duo ꝯſideranda. Primū ꝙ hmōi oꝑatōesnon extendant̉ niſi ad p̄cognoſcēda illa futura quecauſant̉ ꝑ motus celeſtiū corpoꝝ. Scd̓m ē vt nō extēdant̉ niſi ad ea que aliqualit̓ pn̄t ad hmōiˡ aīaliaꝑtinere. Conſequūtur em̄ ꝑ celeſtia corꝑa cognitiōꝫquandā naturalē ⁊ inſtinctū ad ea que eoꝝ vite ſūneceſſaria. ſicut ſunt immutatōnes que fiūt ꝑ vētospluuias. ⁊ hmōi. Alios euentus ꝙͣ hmōi velle ex motu vl̓ garritu aīalium p̄cognoſcē vt caſus fortuitos⁊ actus hoīm ꝑtinet ad ſuꝑſtitionē. Alio mō inſtinctus hoꝝ cauſat̉ a cā ſpūali. ⁊ hoc vl̓ ex deo. vt ptꝫ excolūba ſuꝑ xp̄m deſcendēte. ⁊ in coruo Helyam paſcente. ⁊ cete Ionam ꝯtinēte. vl̓ ex demone qͥ vtituroꝑationibꝰ brutorū ad implicandū hoīes vanis opinionibꝰ. Eadē rō videt̉ eſſe de omnibꝰ alijs hmōi p̄terꝙͣ de hoībꝰ. qꝛ v̓ba hūana que accipiunt̉ ꝓ homīenō ſubdunt̉ diſpoſitioni corpoꝝ celeſtiū. ſꝫ diſponūtur ẜm diuinam ꝓuidētiam. Et qn̄qꝫ ẜm oꝑatiōendemonū. Ꝙ autē Ioſeph dixit ꝑ diſpenſatorē ſuuꝫꝙ non eſſet ſimilis ei in auguriandi ſcīa ẜm auguſti.locutus ē ioco non ſerio. xxij. q. ij. Qd̓ ait. Et forte hͦreferēs ad opinionē vulgi qͥ ſic credebat de eo Tho.Auguria ꝓhibēt̉. xxvj. q. iiij. ꝑ totū. ⁊ ſpālit̓. xxvj. ꝙv. in. c. Augurijs. de multis modis augurioꝝ habesxxvj. q. ij. c. j. Ad omen ꝑtinet ꝙ Gedeon obſeruauit recitatōem ſomnij. ⁊ expoſitionē. ſꝫ quaſi ordīata a diuina ꝓuidētia. Et ſic Eliezer verba Rebecceobſeruauit ꝓ omine accipiens Tho. vbi. sͣ. Auxxvj. q. iiij. Sciendum. on̄dit ꝙ demones futuratingentia cognoſcūt aliquādo ꝑ cōiecturas. Et hoc
ml̓tipliciter. partim ex ſb̓tilitate nature ⁊ acumineintellectus. partim ex longa experientia que eſt magiſtra reꝝ. Aliquādo etiam ex p̄nūciatis a ꝓphetis.Aliqn̄ predicunt que ip̄i ſunt facturi. Cogitatiōeset̓ hoīm ex ſignis exterioribꝰ in corꝑe aliqn̄ p̄uidēt.De ſortibus quod.§. lx.ē terciū genus diuinatōis. ⁊ hoc fit cū aliqͥd ſerio fitab hoībꝰ. vt eiꝰ euētū ꝯſiderato inde aliqͥd occultuꝫinnoteſcat. vt vl̓ qͥd alicui exhibendū. vt ī ſorte diuiſoria. vl̓ qͥd agendū. vt in ſorte ꝯſultoria. ſeu qͥd futurum. et d̓r ſors diuinatoria. ⁊ fit multipl̓r. qꝛ ꝑ ꝓtractionem punctoꝝ vl̓ ꝑ conſiderationē figuraꝝ q̄ ꝓueniūt ex plūbo liquefacto in aqua ꝓiecto vl̓ ex qubuſdam ſcēdul̓ ſcriptis ī occulto repoſitis ꝯſiderando quiſꝙͣ accipiat. vel ex veſtucis inequalibus quiſqͣꝫ accipiat minorem vel maiorem. vl̓ ex proiectionetaxilloꝝ qͥs plura puncta ꝓijciat. vel etiā conſiderādo quid aꝑiendo librū occurrat ⁊ hmōi. Euētꝰ autēſortiuꝫ pōt expectari a triplici cā. qꝛ ex diſpoſitionecorpoꝝ celeſtiū. vl̓ ex fortuna. vel ex cā ſpūali. Si ātexpectet̉ a diſpoſitione corpoꝝ celeſtiū. ita ꝙ ea intētione fiant quaſi actus humani qͥ requirunt̉ ad ſortes ẜm diſpoſitionē ſtellaꝝ ſortiant̉ effectuꝫ eſt opinio falſa. ⁊ ꝑ conſequēs ſuggeſtione demonū ⁊ ſic eſtſuꝑſtitio. Si aūt expectet̉ euentus ſortiū ex fortunaquod videt̉ habere locuꝫ in ſorte diuiſoria. nō videt̉habere viciū niſi forte viciū vanitatis. Sicut ſi aliqͥnon valētes aliquid concorditer diuidere velint vtiſortibꝰ ad diuiſionē quaſi fortune exponētes quiſqͥꝑtem accipiat. Si v̓o expectet̉ euētus a cā ſpūali. hͦē dupl̓r. qꝛ vel a dyabolo vl̓ a deo. Si a dyabolo ſuꝑſtitio ſum ē ⁊ illicitū eſt. ⁊ he ſortes ſūt que ꝓhibēt̉ ꝑcanones. Und̓ Leo papa. Sortes quibꝰ cuncta vosveſtris diſcriminatis ꝓuincijs quas pr̄es dānauer̄tnil aliud ꝙͣ diuinationes ⁊ maleficia eē decernimusxxvj. q. v. Sortes. ⁊ ē mortale. qꝛ ꝓhibent̉ in dicto. c.ſub pena excōicatōis. Et ꝙ inſtitute ſunt ab apoſtolis quedā ſortes quibꝰ aliqͥ vtunt̉ falſum ē. qꝛ a dyabolo inuente ſunt. vt dicit̉. xxvj. q. j. c. j. Si aūt expectet̉ eaꝝ euētus a deo ⁊ tunc ẜm ſe nō ē malū vti huiuſmodi. Et de his intelligit̉ illud auguſti .xxvj. q. j.Sors nō ē aliqͥd mali ſꝫ in re dubia diuinā indicāsvolūtatē. Et tales fuerūt ſortes quibꝰ vſi fuerūt patres. vt Ioſue in dep̄henſione Achor de furto Ioſuevij. Saul in dep̄henſione Ionathe ſuꝑ eſu. j. Reguꝫxiiij. ⁊ Ionas ⁊ Zacharias ſorte exijt vt incēſuꝫ poneret Luc̄. j. ⁊ Mathias ſorte electꝰ. Pōt tn̄ in ſortibus hmōi peccatuꝫ quadrupl̓r reꝑiri. Prīo ſi abſqvlla neceſſitate ad ſortes recurrat̉. hoc .n. videt̉ pertinere ad tentatōnē d̓i. Secūdo ſi in neceſſitate ſedabſqꝫ reuerentia. Un̄ vt dic̄ Beda. apl̓i p̄miſeruntor̄onem in electione Mathie ꝑ ſortē. Tercio ſi diuīaoracula .ſ. ſortium ad ſecularia negocia ⁊ vanitateꝫhuius vite conuertant̉ ẜm Anguſti. xxvj. q. ij. Hi quQuarto ſi in electionibus eccleſiaſticis que fieri debent ex inſpiratione ſpūſſancti aliqui ſortibus vtātur. Secus aūt eſt in ſecularibꝰ dignitatibꝰ q̄ ad terrena diſponenda ordinantur. in quarū electiōe plures vtuntur ſortibꝰ ſicut ⁊ in temꝑaliū reꝝ diuiſiōe.⁊ vulgariter dicunt̉ ſcrutinia. Al̓s imminente neceſſitate licitum ē diuinū iudiciuꝫ implorare ſortibuscum reuerentia. Et ponit Auguſti. exemplum cumtemꝑe ꝑſecutionis eſſet diſceptatio inter miniſtrosdei qͥ debebāt fugere ne oēs occidant̉ ⁊ ſic eccl̓ia deſeratur. ⁊ qͥ remanerent ad conſolationem alioꝝ ſi nc̄pōt alio modo determinari dicit in huiuſmodi poſſe vti ſortibus. Tho. per totum ſecunda ſecunde. q̄xcv. ¶ Ad ſortem etiam pertinet vulgaris purgatio ſcꝫ per iudicium ferri candentis vel aque bulliē