.XII.¶ Titulus
.§. iiij.De nigromanciavbi expreſſe demones inuocant̉ ad manifeſtandū futura. Nota ꝙ demones expreſſe inuocati aliquandopreſtigioſis apparitōnibꝰ ſe ingerunt aſpectui vel auditui hominum p̄nunciando futura. ſicut cuꝫ dabātreſponſa ꝑ ydola vel cum apparent diuerſis formis.⁊ dicit̉ preſtigium. Aliqn̄ expreſſe inuocati per ſomnia ⁊ futura p̄dicūt. ⁊ dicit̉ diuinatio ꝑ ſomnia. Aliquando expreſſe ꝑ ſuſcitatōnem mortuorū inuocatip̄nunciant futura. non ꝙ vere ſuſcitent mortuos. ſedopere demonum vident̉ aliqui ſuſcitati ex quibꝰ prenunciant ⁊ dicit̉ ſtricte nigromancia. Aliqn̄ inuocati p̄nunciant ꝑ arrepticios .i. ꝑ homines viuos et vigilantes ab eis obſeſſos ⁊ dicit̉ phitonia. Aliquando inuocati p̄nunciant futura ex figuris varijs aſpectui hominuꝫ ſe ingerentibus in diuerſis rebus. Ethoc ſi fiat in viſceribꝰ animalium immolatorū. diciauſpicium. Si in corꝑe terreſtri. vt vngue. ferro. velapide polito. dicit̉ geomancia. Si appareant in aqͣtales figure vel ſigna vnde queritur precognitio futuroꝝ. dicit̉ ydromācia. Si in aere aeromancia. Siin igne pyromācia. Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xcv. ⁊. xxvj. qōe.iiij. Igit̉. ⁊. q. v. Nec mirum.De inuocatōne de .§. V.monum pro conſilio ⁊ auxilio. Nota ꝙ nullo modohoc eſt licitum: nec expreſſe nec tacite. Et hoc duplici ratione. Primo quia ibi fit pactū cū ip̄o ꝑ ip̄aꝫ inuocationem. hoc aūt rep̄henditur. Unde contra qͦſdam dicitur. dixiſtis ꝑcuſſimus fedus cuꝫ morte ⁊ cūinferno fecimus pactū. Secūdo qꝛ etſi dyabolus aliquando in talibꝰ reſponſis vera p̄nunciet. tamen nōintendit niſi ꝑditionem hominū finaliter. vt .ſ. ꝑ illavera que dicit inducat homines ad aſſuefaciendumſe vt ei credant. ⁊ aliquid falſum vel nociuum proponat. Et ꝓpterea Xp̄c demones dicentes illā magnaveritateꝫ. Quia tu es xp̄c filius de i. iuſſit ſilere. vt doceret nos nō inquirere veritatem a dyabolo nec ml̓tum curare qn̄ ipſam ex ſe enunciat. p̄cipue cuꝫ habemus teſtimonium ſcripturaꝝ cui magis credenduꝫeſt. A dyabolo captiui tenētur qui relicto creatoredyaboli auxilia querūt. xxvj. q. v. Ep̄i. Scienduꝫ tāmen ꝙ aliud eſt inuocare demonem ad aliquid ſciendum vel agendum ab eo ꝙ nunꝙͣ licet. Aliud eſt abipſo nō inuocato occurrente aliquid inquirere propter vtilitatem aliorum. ⁊ maxime quando virtutediuina poteſt cogi ad dicendum aliqua vera. ſic̄ aliquando fecerūt ſancti.De aſtronomīa ſeu. §. vj.mathematica que pertinet ad ſcd̓m genus diuinationis ꝑ quam quis ex ꝯſideratōne aſtrorum p̄cogno.ſcit vel p̄nunciat futuros euentus. Sciendum ergoꝙ ex ꝯſideratōne corporum celeſtium ſeu ꝯſtellationum pōteſt quis velle p̄cognoſcere triplex effectuumgenus. Primo naturales qui ſubdunt̉ diſpoſitioniſtellarum ⁊ cauſant̉ ab eis ſicut eclipſatio ſolis. ſiccitates. pluuie ⁊ huiuſmodi. Et tales euentus p̄cognoſcere vel p̄nunciare ex ꝯſideratōne aſtroꝝ nō eſt ſuꝑſtitioſum ſed ꝑtinet ad ſcientiam aſtrologie. Secundo effectus fortuitos. vt ꝙ aliquis fodiendo debeatinuenire theſaurū. vel eundo debeat cadere lapis ſuper eum. vel occidi morte violenta. ⁊ huiuſmodi. Ettales euentus precognoſcere velle vel p̄nūciare ex cōſideratōne conſtellationum eſt vanum ⁊ ſuperſtitioſum. quia virtus corporum celeſtium cum ſit naturalis eſt determinata ad vnum effectum producēdūcum natura vnum intendat. Illi autem effectꝰ poſſunt euenire ⁊ nō euenire. ⁊ vt in pautioribus ⁊ raro
eueniunt. Tercio effectus ſeu actus ꝓcedentes ex libero arbitrio hominis. ⁊ hos velle precognoſcere exꝯſtellatōnibꝰ eſt ſuꝑſtitioſum ⁊ falſuꝫ plerunqꝫ. ⁊ ratio eſt quia liberum arbitrium facultas voluntatis⁊ tationis eſt. Ratio autem ⁊ voluntas nō ſunt corpus nec actus ſeu potentie affixe organis corporeis.vnde cum res corporea non poſſit imprimere in remincorpoream impoſſibile eſt ꝙ actus humani ſubdātur diſpoſitōni corporum celeſtiuꝫ de neceſſitate. itaꝙ ſint cauſe ipſorum ꝑ ſe: ſed diſpoſitiue poſſunt inclinare influentie corporum celeſtium ad actus. Nāipſa corpora celeſtia imprimūt in corpus humanum⁊ per ꝯſequens in potētias ſenſitiuas que ſunt affixecorporeis organis. Uires autē ſenſitiue vbi ſurguntpaſſiones inclināt ad actꝰ rōneꝫ. nō tn̄ cogūt. Sꝫ qͥaapte nate ſunt potētie ſenſitiue ſb̓ijci imꝑio rōnis iōremanet hō liber ad agendū vel nō agendū ea etiamad q̄ inclinaret ſenſualitas ex influētia ꝯſtellationūTho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xcv. Un̄ ⁊ Ptolomeꝰ maximꝰ aſtrologus dixit ꝙ vir ſapiēs dn̄abit̉ aſtris .i. paſſionibꝰ etvicijs ad q̄ ex ꝯſtellatōnibꝰ eēt inclinatꝰ ⁊ hͦ vtēdo ratione. Aug. etiā de ci. dei. li. v. c. x. dic̄ ꝙ nō vſqꝫ quaqꝫabſurde dici pōt ad dr̄ias corpoꝝ valere afflatus qͦſdaꝫ ſydereos. nō aūt volūtates animi ſydeꝝ poſitionibꝰ ſubdi. ⁊ ibi tractat iſtā materiā. on̄dens ꝑ rationes ⁊ exempla falſitatē eoꝝ qͥ ex ꝯſtellatōe ſb̓ qͥ qͥs eſnatꝰ volūt p̄nunciare eiꝰ ꝯuerſatiōeꝫ ⁊ mores. Hoc at̄eſſe ꝓhibitū on̄dit Aug. xxvj. q. iiij. Igit̉. Un̄ ⁊ mortale eſt. ar. de peni. di. ij. Si em̄.§. vij.De diuinatōe perſomnia. Nota ꝙ duplex eſt cā ſomnioꝝ .ſ. intrinſeca⁊ extrinſeca. Intrinſeca ē duplex .ſ. aīalis ⁊ corꝑalisCā aīalis ſomnioꝝ ē cū fantaſie dormientꝭ repn̄tantur ea circa q̄ īmorata ē cogitatō ⁊ affectatō eiꝰ ī vigilādo. Et talis cā ſomnioꝝ futuroꝝ euentuū nō pōteſſe cā. Et ꝙ aliqn̄ ꝯcurrāt ipſi euentꝰ cuꝫ ſomnijs. hͦerit a caſu ⁊ ꝑ accidēs. Cā intrinſeca corꝑalis inqͣtūex diſpōne corꝑis fit motꝰ aliqͥs in fantaſia dormientis ꝯformis diſpōni corꝑali. puta ille in qͦ abundanthumores frigidi in corꝑe ſomniabit ꝙ ſit in niue velaqͣ. ⁊ in qͦ abundat colera. ꝙ volet ⁊ hmōi. Un̄ ⁊ medici dicūt eē intendēdū ſomnijs infirmoꝝ ad cogͦſcēdum diſpōneꝫ interiorē infirmi. Cā igit̉ hmōi ſomnioꝝ pōt eſſe cā futuroꝝ euentuū qͥ ꝯcurrūt cū ſomnijs. Cā extrinſeca etiā eſt duplex .ſ. corꝑalis ⁊ ſpūalCorꝑalis quidē inqͣꝫtū imitat̉ imaginatō dormiēt.ab aere ꝯtinēti vel corpoꝝ celeſtiū imp̄ſſiōe vt ſic dormiēti aliq̄ fantaſie appareāt ꝯformes celeſtiū diſpōiEt qꝛ vt ocm̄ eſt virtꝰ aſtroꝝ nō eſt cā ꝑ ſe humanoꝝactuū ꝓcedentiū ex libero arbitrio. nec caſuū fortuitoꝝ. iō euentꝰ hmōi nō pn̄t ꝓcedē ex tali cā ſomnioꝝ.Cā extrinſeca ſpūalis ē duplex qꝛ vel ē a deo qͥ mīſterio angeloꝝ aliqͣ facit ⁊ reuelat ī ſomnis hoībꝰ. ⁊ hͦ ꝑtinet ad ꝓph̓iaꝫ. Uel ē a dyabolo cuiꝰ oꝑatione aliqͣfantaſie dormiētibꝰ apparēt ex qͥbo qn̄qꝫ futura q̄damreuelat his qͥ hn̄t pactū cū ip̄o. Cū igit̉ ſomnia qn̄qꝫſint ſigͣ futuroꝝ euentuū inꝙͣtuꝫ reducunt̉ ad aliquācōem cām ſomnijs ⁊ futurꝭ euētibꝰ pn̄t p̄cognitōnesfuturoꝝ ex ſomnijs fieri. Et ſiqͥs vtat̉ ſomnijs ad p̄cōgͦſcendū aliqͣ futura ẜm qd̓ ſomnia ꝓcedūt ex diuina reuelatōne vel ex cānaͣli intrinſeca ſeu extrinſecaqͣntū ſe pōt virtꝰ talis cāe extendē. nō erit illicita diuinatō. vt ſi medicꝰ ex ſomnijs infirmis p̄nūciet d̓ aliqͦ euētū infirmitatꝭ ꝓcedente ex cā illiꝰ ſomnij. Sꝫ ſqͥs vtat̉ ſomnijs ad p̄cogͦſcendū futura ꝓut cauſant̉ſomnia ex dyabolo. vel etiā ex cā naͣli intrīſeca vel extrinſeca velit p̄cogͦſcere vel p̄nūciare futuros euētꝰad qͦs ſe nō pōt extendē virtꝰ illiꝰ cāe ſomnij: erit ſuꝑſtitioſum ⁊ oꝑatio dyaboli ibi ſe ingerit. Un̄ ſiquis