Titulus.XI.

commutare auctoritate ꝓpria ſed auctoritate eius qͥequum iam traditum (cuꝫ nō ſit res ſacra poſſet alienare) ante traditionē pōt ꝯmutare. ¶ Nota. iiij. ꝙqui filiū ſuum determinatū vouit religioni ad ꝑſualionem alicuiꝰ. non poteſt vnum ꝓ alio ꝯmutare necauctoritate ꝓpria nec etiam illius ꝯſenſu qͥ induxitad vouenduꝫ. Sed ſi vouit ſimpliciter. tenet̉ ſtatimpuerū cuꝫ in religione pōt educari offerre etiaꝫ inuitum. ſicut etiā inuitū ad ſcolas pōt ponere ⁊ ad artificium. ſed puberem inuitū ponere nō pōt. Sꝫ ſi vouit ſub ꝯditōne .ſ. ſi puero placeret ingredi. tūc nō tenetur offerre. anteqͣꝫ ille hēat vſum rōnis ⁊ ꝯſentiat.¶ Item nota.v. ꝙ ſi vouit pater filiū vel filiaꝫ ablactatos. pōt ⁊ dꝫ matre inſcīa vel etiam inuita offerremonaſterio. Sꝫ ſi vouit pr̄ filiū in vtero exn̄teꝫ veldiu ſb̓ lacte ē. qꝛ ꝑtus eſt ꝑs viſcerū. ⁊ cū eſt ſb̓ lacͣte ēmagꝭ ſb̓ cura mr̄is nō pōt voueri cū effectu a ſolo pr̄eqͥn ⁊ mr̄ poſſit votū irritare. Pe. de pal̓.De diſpenſatōne.§. lx.votoꝝ. Nota primo ꝙ ꝙͣuis ius diuinum ⁊ naturaleſicut in penis pōt homo diſpenſare ꝙͣuis ius naturale dictet delicta puniri. q̄ naturalis eqͥtas dictat etiam aliqn̄ maleficia nō puniri ꝓpter bonū reipublice⁊ ẜm arbitriuꝫ eius iuſtum qui reipublice p̄eft. vndeqn̄qꝫ eſt melius nō puniri. tūc in hoc caſu nō eſt contra ius naturale diſpenſare. Sil̓iter de iure naturali⁊ diuino eſt reddere votum ꝓpter honorē dei. Sed ſialiud magis cedat ad honorem dei poteſt diſpenſariꝙͣuis iſta diſpenſatio ſit magis iuris declaratoria. ꝙͣrelaxatio. ¶ Nota ſcd̓o. de forma diſpenſandi. qꝛ requirit̉ ꝙ ſit expreſſa vel ſaltim intenta vnde ſiue ī votis ſiue in alijs nunqͣꝫ factum ſuperioris diſpēſat niſi hoc ipſe exprimat vel ſaltem diſpenſare intendat.⁊ in ep̄o quidem ⁊ alio inferiori a papa videt̉ canoniſtis qꝛ ſubſunt iuri ꝙ nō ſufficit ꝙ intendāt diſpēſare niſi exprimāt. ſicut dicit̉ de ꝯceſ. p̄ben. c. Lr̄as. Sicut etiā ep̄s nō ſine verbo abſoluit a ſnīa excoīcationis quantūcunqꝫ intendat. Sꝫ de papa qͥ preeſt iuricū facit aliqͥd aīo diſpēſandi. ⁊ lꝫ nō exprimat eoip̄oſufficienter diſpēſat. ſic̄ etiā ſimplici ſalutatōne abſoluit excoīcatum. ſi hoc ex certa ſcīa facit ⁊ ꝑ hoc facere intēdit. videt̉ tn̄ verius ꝙ p̄lati diſſimulādo etiam diſpenſent qd̓ eſt ſine verbo. ꝙ multomagꝭ in omnibꝰ in quibꝰ nō eſt eis taxatꝰ modꝰ cū formula diſpēſandi ꝙ eo ipſo diſpēſant ꝙ faciūt effectū nō diſpēſādi vel ſciūt ⁊ nō ꝯtradicūt qn̄ facile ⁊ libere ꝯtradicēpn̄t. ¶ Nota tercio de cā diſpenſatōis. Equidem inpoſitiuis. Sic volo ſic iubeo ſit ꝓ rōe volūtas. qꝛ qd̓principi placuit legis hꝫ vigorem. qͣꝫuis Iſido. contra qꝛ lex eſt qd̓ rōne ꝯſtiterit. di. j. Sꝫ in his q̄ ſūt iuris diuini ſecus. extra de vo. c. Non eſt. Et dn̄t conſiderari tria. vt in. c. Magne. quid .ſ. licet. qͥd decet. qͥdexpedit. Debet aūt eſſe talis cā ꝙ meliꝰ ſit recedere aiure ꝯmuni ꝙͣ tenere. non ſufficit ꝙ eque bonū alitererit diſſipatio. ⁊ peccat vterqꝫ .ſ. diſpenſans etiaꝫ papa. ⁊ is cum qͦ diſpenſat̉ ſi ſciat. vn̄ Hoſti. Peccat papaſi ſine cā in votis diſpenſat. Nec eſt ei obediendūſi manifeſte liqueat ꝙ ſit ꝯtra dn̄i voluntatē. al̓s indubio obediendū eſt. vn̄ ſi diſpenſat ſine iuſta cauſain ſolēni voto ꝯtinentie viri vel mulieris. qͥ ſi credētiuſtam cām excuſaret̉. nō auteꝫ ille qui ſciret iniuſtā.Eſſet tn̄ verum mr̄imoniū qͣꝫtum ad vtrūqꝫ qꝛ claudicare nō pōt. Sed ſciens nō poſſet petere ſed reddere .ſ. debitum. ¶ Nota quarto de miniſterio diſpēſationis ꝙ ep̄s pōt diſpenſare in om̄i voto ꝯtinētie tēporali. puta ſi qͥs vouēt ꝑ annū ꝯtinere. Item in om̄ivoto ꝑpetuo niſi ꝯtinētie ⁊ religionis. Iteꝫ in omni

voto tēꝑali Pe. de pal̓. Hinc tn̄ oꝑtet exciꝑe illa triade quibus dictum eſt ſupͣ .ſ. terre ſancte. ⁊ Iacobi. etapoſtoloꝝ Pe. ⁊ Pau. Papa em̄ ſibi reſeruat ẜm morem curie. De voto aūt religionis temꝑali. puta cuquis vouet intrare religionem intentōne ꝓbādi ſi ſibi placebit vel etiam vouet ſimpliciter intrare nonſpāliter cogitans vel intendens de remanendo vl̓ nōremanendo. talis enim et ſi tenet̉ intrare. nō tamē tenetur remanere. exquo enim nō habuit ſpecialeꝫ intentionem ad remanēdum: obligat̉ ẜm formam iuris que eſt ꝙ ꝑ annū ꝓbet. et ſi nō placet liber egreditur ẜm Tho. In tali ergo voto religionis ad quamquis nō obligat̉ remanere. nō pōt ep̄s diſpēſare ẜmPe. de Pal̓. qd̓ ꝓbat vltra alias rōnes ꝑ hoc. qꝛ ſummus penitētiariꝰ plus pōt in diſpenſando ꝙͣ ep̄s. ſeipſe nō pōt diſpenſare in voto religionis ita vt liceat in ſeculo remanere: ſꝫ ſic vt liceat ad aliam laxiotranſire etiā facta ꝓfeſſione. ſic̄ licentiat apoſtatagͦ nec ep̄us poteſt. Hoc aūt videt̉ ꝙ ſi exn̄s in laxiorivoueat artiorē ꝙ ep̄s poſſit diſpēſare qꝛ nō eſt votuꝫꝑpetue ꝯtinētie nec votum religionis ſimpliciter cūiam ſit obligatus ad vtrūqꝫ. ſed ſoluꝫ eſt ſubrogatiovoti. Un̄ videt̉ ꝙ ep̄us poſſit diſpēſare. Et ſimiliterin voto ſimplici religionis artioris ꝙ liceat ad laxiorem trāſire licentia nō petita. ſi tamē trāſeat petitione omiſſa tenet ingreſſus. Sic etiam de voto ſimplici artioris nō debet trāſire ad laxiorem. ſi tn̄ trāſeat:tenet. Item videt̉ ꝙ ꝓfeſſus in laxiori nō debꝫ ad artiorem vouere niſi licentia petita. ſed ſi vouerit: tennec alius poteſt irritare ſed tenetur licentiare. Sedpoteſt ep̄s diſpēſare ſicut abbas poteſt diſpēſare inꝓfeſſo artiorem ꝙ intret laxiorem. nō tamē ſine conſenſu ꝯuentus poteſt alienare ꝑſonam ꝯuentus niſi hͦhabeat ex priuilegio ſpeciali. Sed Archidyaconusnō poteſt iure ſuo vti auctoritate diſpēſandi contraius ꝯmune niſi inꝙͣtum ꝯpetit ſibi ex ꝯſuetudine legitime p̄ſcripta ꝑ quam ius ep̄ale poteſt acquirere nōaūt papale. qꝛ eſſet corruptela. ¶ Itē abbas vel prior nil poteſt in diſpēſando in votis licet poſſit irritare pluſꝙͣ ep̄us. de ſen. excom. Cum illoꝝ. Nam religioſi aut an̄ profeſſionem votum emiſerūt. ⁊ ſic ꝑ ꝓfeſſionem leberātur. aut poſt ꝓfeſſioneꝫ. ⁊ tūc eſt locusirritatōnis. nō diſpēſatōnis. Item nō poteſt abbashoc in ſecularibus ſibi pleno iure ſubiectis niſi ꝯſuetudo daret. Archiep̄s inqͣtuꝫ hmōi nil pōt vel hꝫ inſb̓ditꝭ ſuffraganeoꝝ ſuoꝝ lꝫ ip̄os poſſit abſoluē viſitando. Nō em̄ ſeqͥtur. pt̄ abſolue̓ a voti fractiōe. gͦ ediſpēſare. vr̄ tn̄ ꝙ ſic̄ pt̄ abſoluē a ſnīa ep̄i lꝫ n̄ debeatſꝫ ad eū relittē ita ⁊ diſpēſare. ⁊ ꝙ cum ſuffraganeisſuis poſſit diſpēſare cū ſint ſb̓diti. ꝙͣuis ꝯfeſſores abeis ⁊ ab abbatibꝰ electi poſſint cū eis diſpēſare ſic̄ etabſoluē a caſibꝰ etiā ep̄is reſeruatꝭ. Itē pnīarij qͦrūcūqꝫ nō hn̄t ptāteꝫ diſpēſandi niſi inqͣtū ꝯmittit̉ eisſpāl̓r. Nā ptās diſpēſandi reſpicit iuriſditōneꝫ. Un̄pt̄ ꝯmitti hoī inferiorꝭ ordīs. Sꝫ vtꝝ an̄ nō ſacerdospoſſit diſpēſare ī votꝭ ſuo vel alieno iure. vl̓ diſpēſationē ꝯmittē dubiū eſt. Summꝰ at̄ pnīariꝰ diſpenſatīvoto religionis ꝯmutādo vnā religionē in aliam ſic̄pꝫ in lr̄is quas apoſtate ab eis deferūt. Papa aūt poteſt diſpēſare in om̄i voto volūtario ſimplici ⁊ ſolerni tꝑali ⁊ ꝑpetuo ⁊ cuꝫ om̄i hoīe. Et de voto ſolēni ꝑſacri ordinis ſuſceptōeꝫ pꝫ. qꝛ caſtitas illi ē ānexa exſtatuto eccl̓ie etiā ꝑticulari. puta oriētal̓: qꝛ greci etiam in ſacerdotō ꝯiugio vtunt̉. Papa at̄ diſpēſare p̄tin ſtatuto ꝯcilij vl̓is. De voto ſolēni ꝑ ꝓfeſſionē etiāpt̄ qꝛ licet papa nō poſſitˡ face̓ ꝙ ꝓfeſſus nō fuerit ꝓfeſſus pt̄ tn̄ face̓ ꝙ nō ſit obligatꝰ religioni ⁊ ad votireligionis. qꝛ in om̄i voto intelligitur excepta auctoritate pape: hec Petrus de pal̓. vbi ſupra. Idem teuet Ricar. in. iiij. ⁊ Tho. in. iiij. et Iohan. neapol̓. in