¶ Capitulum.IIII.

id eſt in corde et nō in ore vel ecōuerſo. qꝛ hoc ꝑtineret ad mēdaciū. Qd̓ aūt ampliꝰ dicitis qͣꝫ ſimpliceꝫſermonē. puta cuꝫ oportet iurare a malo ē .i. ꝓcedathoc ex incredulitatē audiētiū. cū .ſ. nolūt credere qd̓eis ē vtile. et habet̉. xxij. q. j. Ita gͦ. Un̄ et Ioſue cūſenioribꝰ iſrl̓ qꝛ fuerūt nimis celeres ad iurādū inꝓmittēdo .ſ. emunitatē et ſocietatē gabaonitis qn̄ venerunt ad eos ſimulātes ſe in remoto multū habitare a terra ꝓmiſſionis nec habuerūt ſufficiēs iudiciūdiſcretionis in examinādo negociū decepti ſunt ⁊ indiſcrete iurauerūt. tamē ob reuerētiā iuramēti noluerūt contrauenire nec in hoc fecerūt cōtradn̄i qui p̄ceꝑat illas nationes oēs deleri. qꝛ intelligebatur illud tale p̄ceptū non ſimplicit̓ ſꝫ in caſu in qͦ ile gentes ꝑmanerēt incorrigibiles. Gabaonite autſubmiſerūt ſe correctioni. Hoc ẜm Bonauē. in. iijſnīaꝝ. et nihilominꝰ Ioſue tradidit illos ſeruituticuidā. Seruitꝰ aūt equiꝑatur morti ẜm iura. Et ſicaliquo mō occidit eos. et vtiliꝰ. Hec Ambro. xxij. q.iiij. Innocēs. Uel pōt dici ꝙ familiari cōſilio ſpirituſſancti ẜuauerūt ad quod obligati nō erant. Ꝙiō factū erat ꝓpter reuerentiā iuramēti on̄dendam.Hiſtoriā habes Ioſue. viiij. c. Qn̄ aūt qͥs ſine iudicio diſcretiōis iurat .i. ex qͣdam leuitate ſine aliqͣ cāet neceſſitate vel vtilitate vtiqꝫ peccat. etiā dicēdoveritatē. qꝛ irreuerentiā deo facit. nō tn̄ mortalit̓ ſidicit veritatē vel qd̓ credit veꝝ niſi hoc faceret in cōtemptū dei ad que aliqn̄ inducit freq̄ns vſus alicuiꝰmali. Sil̓r ſi illd̓ de quo dubitat eē veꝝ iuraret ꝓ vero ex quadā leuitate et p̄cipue in iudicio vel in caſuvn̄ ſequitur dānū alteriꝰ. Debꝫ .n. in hmōi n̄ leuitervel p̄cipitāt̉ duci. ſꝫ mature et bn̄ prouiſus ⁊ p̄meditatꝰ. ⁊ ẜm qd̓ recolit ſic iurare cū expedit .ſ. certe vbiē certus. et dubie vbi ē dubiꝰ. Un̄ dicūt Guil̓. ⁊ Hoſti. et Ber. Ꝙ mulier adultera qͣꝫuis confeſſa ſit deadulterio ſacerdoti. nō tn̄ pōt nec dꝫ iurare maritoſuꝑ hoc ſuſpicāti vel q̄renti ſe hocctm̄ in ſe nō hr̄eqꝛ qͣꝫuis credere pie poſſit pctm̄ ſibi remiſſū ꝑ cōfeſſion nō tn̄ de hoc certa eē pōt ꝙ ſit ſibi dimiſſuꝫ. vt exde purga. ca. c. Accepimꝰ. et ſic de alijs rebꝰ dubijs.¶ Aerciū qd̓ exigit̉ in iuramēto ē iuſticia: qd̓ hꝫ locū in iuramēto ꝓmiſſorio. vt .ſ. cū qͥs promittit aliqͥdfactuꝝ ꝓmittat qd̓ iuſtū ē ⁊ licitū. Nā ſi ꝓmittit iniuſtū ⁊ illicitū qͥd: vtiqꝫ peccat. Etſi illud illicitū qd̓ꝓmittit et iurat facere ē de ſe mortale. vt cū iurat occidere. adulterā n̄ relinq̄re et hmōi. peccat mortalit̓ſiue intēdat illud facere ſiue nō. ſꝫ inducere timoreꝫvel vitare malū ſibi intēptatū qꝛ tenet̉ cōtrariū facere eiꝰ qd̓ iurauit. al̓s iterū peccaret mortaliter .ſ. illud malū adimplēdo et ſic deeſt veritas in ip̄o iuramento de neceſſitate. qꝛ ſine mortali alio peccato etgrauiori nō pōt illud ſeruare. Semꝑ aūt cū deeſt veritas iuramento et ſcient̓ eſt mortale. qꝛ ꝓprie et ꝑfecte tunc ē ꝑiuriū vt patet ex diffinitiōe eiꝰ. Un̄ Hero des qͥ iurauit puelle ſaltāti dare qd̓ peteret. maleet indiſcrete iurauit. et peiꝰ impleuit: caput Ioh̓isbap. dādo illi puelle pͥmo poſtulāti. vt hr̄ Mar. vj.Si .n. intendebat ſimplicit dare quod poſtularet eīmalū vt mortē Ioh̓is. Peccauit mortalit̓ nec tenebatur implere. Si hͦ nō intēdebat ſꝫ de tēporalibꝰ q̄poſtulaſſet et licitis ſic nō peccauit ſaltim mortaliiin iurando nec ad illud obligabat̉ exvi iuramēti qd̓nō intendebat. et de hoc habes. xxij. q. iiij. c. Unuſquiſqꝫ. et. c. Eſt etiā. Un̄ et Dauid etſi iuraſſet occidere Nabal ꝓpter cōtumelias verboꝝ illatas nuncijs ſuis: ad interceſſionē tn̄ prudentiſſime mulierisAbigail. vxoris dicti Nabal mutauit propoſitumnec ſibi cōſciētiam fecit ꝙ illicitū iuramētū nō ſeruaſſet. vt hr̄. j. Reg. xxv. et habet̉. xxij. q. iiij. IurauitSi aūt quod iuratur ē illicitū ē veniale de ſe. vt bi-

bere ter vel qͣter cū hoc bibere ſit ſibi nimis. vl̓ aliqd̓ indifferēs. vt ire ad villā ſui ſolatio. vl̓ aliqd̓ licitū in ſe vel vtile alteri nulliꝰ tn̄ importātie vl̓ ꝑuiſſime. vt v̓berare filiū. vel accuſare ꝓ leui defectu darealicui aliqd̓ ꝑuū pomū. ⁊ hmōi. Si nō ſeruet tale iuramētū qͣꝫuis tūc intēderit ſeruare nō tn̄ vr̄ eē mortale. ⁊ rō huiꝰ ē qꝛ nō deeſt veritas de neceſſitate. Nō.n. tenet̉ ꝯtrariū facere eiꝰ qd̓ iurauit de neceſſitateſalutis. qꝛ ſi ſeruet puta faciēdo illud qd̓ iurauit illicitū vt bibēdo aliquātulū plus ꝙͣ d̓beat: peccabit venialiter ẜm Guil̓. Uenialia aūt nō tenet̉ de neceſſiate ſalutis vitare. Et cū meliꝰ vl̓ minꝰ male faciatin nō ſeruādo illud tale. gͦ nō pluſqͣꝫ venialit̓ peccabit ex ip̄o actu in ſe. Si ꝓmittit iurādo qͥd licituꝫ etalicuius importātie. vt dare alicui pecuniaꝫ debitāex cōtractu vel ꝑ modū doni aut elemoſyne et in certo termino. vel intratuꝝ religionē. ituꝝ ad aliquaꝫꝑegrinationē. ⁊ hmōi. Aut intēdit nō facere. et tuncpeccat mortalit̓: qꝛ iurauit cōtra veritatē eiꝰ qd̓ eratin mēte: vn̄ ibi mendaciuꝫ. et tn̄ tenetur imple̓ ſi pōtſaltim in foro iudiciali ſꝫ ī foro cōſciētie ẜm quoſdānon tenet̉. ẜm v̓o alios tenet̉ ⁊ obligat̉ etiā ī foro cōſciētie. Bonauē. in. iij. ſnīaꝝ ponit vtrāqꝫ opinion⁊ neutrā reprobat. ſcd̓a tn̄ tutior et cōſulenda. Auintendit facere. et ſi nullo mō pōt illud implere propter diuerſos caſus contingētes nō tenet̉ niſi ad illud qd̓ poteſt. puta ſi iurauit dare. x. et non pōt niſiqͥnqꝫ qꝛ plus n̄ habꝫ: ad illa qͥnqꝫ tenet̉. Si iurauitin certo termino et in illo nō pōt ſꝫ in futuꝝ tūc ꝙͣcitius poſtea poterit. tenet̉. Si aūt pōt ſeruare ſꝫ cummulta ſui incōmoditate. non pōt cōtrauenire ꝓpriaauctoritate niſi ille cui ꝓmiſit: relaxet vl̓ dilationēdet ſi ad ip̄m ſpectet p̄ciſe ꝓmiſſio. ſeu etiā relaxari ⁊abſolui pōt a ſuꝑiore qn̄ iuramentū etſi de re licitatn̄ ꝑ mētū ⁊ dolū fuiſſet extortū. Sꝫ etſi cū promiſitpoterat. poſtea ſuꝑueniat inopinatꝰ caſꝰ. puta iuraui alicui reſtituere gladiū ſuū cū repetierit et in furia ip̄e repetit nō debeo reddere ne abutat̉ eo nec inhoc ſum ꝑiurus. qꝛ cū promiſi nō cogitabaꝫ de furiaq̄ ſuꝑuenit. de qͣ ſi cogitaſſeꝫ nō ꝓmiſiſſem. Sil̓r cuꝫqͥs cū ꝓmittit eſt diues. poſtea efficit̉ pauꝑ ⁊ impotens ad illud nō ſimplicit̓ ſꝫ cū multa incōmoditatepoterit petere a ſuꝑiori .ſ. ep̄o vel papa ẜm materiaꝫrelaxationē vel abſolutiōem vel cōmutatiōem. de qͦvide infra. in. c. vj. in cor. et. §. j. cū ſeq̄ntibꝰ. Si v̓o aliquid iurauit ſub cōditiōe. nō extāte illa conditionequā exp̄ſſit vel intēdit. nō tenet̉ quo ad deū. Quedāex ſe ſub intelligunt̉ ẜm Hoſti. et ſi de eis in ꝓmiſſionę nō cogitet̉ ſeu intendat̉. vt ſi iuro reſtituere tibipecuniā ad certuꝫ tp̄s. ſubintelligit̉ ſi mutuaueris.al̓s nō teneor. Itē ſi iuro tibi dare dotē. ſubintelligit̉ ſi nuptie ſint ſecute. al̓s nō teneor. Itē ſi iuro ſoluere tibi ad certū tp̄s. ītelligit̉ niſi iudex p̄cipiat cōtrariū et iuridice vt in ſeq̄ſtris. Itē ſi iuro alicui tāꝙͣ regi vel ep̄o. depoſito a dignitate nō teneor obere. Itē ſi iurat p̄latꝰ alicuiꝰ eccl̓ie aliqͥd ſe factuꝝdatuꝝ vt p̄latꝰ. pͥuatꝰ p̄latura n̄ tenet̉ et ſic ſi iurauitreſtituere pecuniaꝫ mutuatā vt p̄latꝰ. nā pͥuatꝰ p̄latura nō tenet̉. Si tn̄ pecunia verſa ē in vtilitatē eccleſie. xv. q. vj. Auctoritatē. alius ſucceſſor tenebit̉ qͦad mutuatā pecuniaꝫ. Idē vr̄ qͦ ad rationabiles promiſſiones. Si aūt ꝓmittit vl̓ mutuo accipit vt p̄uata ꝑſona. tenebit̉ ip̄e etiā pͥuatꝰ p̄latura. Itē cū qͥsiurat ſtare mādatis alicuiꝰ pro offenſa facta ſibi vl̓alijs. intelligit̉ niſi mādauerit iniuſtū. immoderatū vl̓ impoſſibile. ⁊ hmōi. Itē Ray. addit etiaꝫ ꝙ inhmōi cū cōtra iuramētū vult qͥs venire dꝫ hoc face̓auctoritate eccl̓ie. id ē ſuꝑioris. vt ep̄i vel pape. Inqͥbuſdā tn̄ ex p̄dictis ſuꝑfluū videt̉. Itē cū iuro tibi