.X.¶ Titulus

Itē cū iurat pater vl̓ mater vel aliꝰ dare alicui filiāvel aliā cōſanguineā in vxorē intelligit̉ ꝙ bona fidelaborabit ꝙ habeat eā. ⁊ ad plus nō tenet̉. De hmōiiuramētis ꝓmiſſorijs habes ml̓ta infra. c. vj. ī corꝑe.Excludunt̉ aūt a iuᵐ §. ij.ramēto p̄ciꝑe tria genera ꝑſonaꝝ ẜm. b. Tho. ſcd̓aſcd̓e. q. lxxxix. ſꝫ diuerſimode. ¶ Et pͥmi ſunt pueri. i.ante quartūdecimuꝫ annū. Hi .n. nō admittūt̉ ad iuramētū .i. nō cogūtur in iudicio. xxij. q. v. Pueri. Ethoc iō qꝛ p̄ſumit̉ a iure ꝙ deſit in eis iudiciū diſcretionis plenū. qd̓ requirit̉ in iuramēto. vn̄ et propterhoc etiā ſtatutū ē ꝙ nō accedant hoīes ad iuramentū .ſ. ſolennit̓ faciēdū. niſi ieiuni. xxij. q. v. Honeſtū. ⁊hoc vt magis ſobrij habeāt meliꝰ iudiciū diſcretōisUerum ſi iurāt habentes vſū rōnis ſiue in iudicio ſiue extra iudiciū in cōi ſermone ita peccant mortalit̓vel venialit̓ ẜm qualitatem ꝑiurij. ſicut ⁊ ceteri. dedelic. pu. c. j. ¶ Secūdi ſunt ꝑiuri. qd̓ intelligo de ꝑiuris cōuictis in iudicio de ꝑiurio. hi autē repelluntur in iudicio ⁊ ꝯtractibꝰ vt infames. niſi ꝑ eū qͥ pōtfuerit abolita macula infamie. ⁊ hoc qꝛ p̄ſumit̉ ꝙ deſit in eis veritas locutiōis q̄ maxime reqͥritur in iuramento. De ꝑiuris notorijs ex facto mihi dubiumeſt ſi repellātur in iudicio. cuꝫ innumeri ſint tales inqͦttidianis locutiōibꝰ cōmunibꝰ in emēdo ⁊ vēdendo. ⁊ hmōi. Dicit̉ .n. xxij. q. v. Decreuit. ꝙ n̄ debēt fieri iuramēta ſupͣ ſacra euāgelia in qͣdrageſima. in aduentu. vſqꝫ in octauā Ephie. in ieiunijs qͣtuor tēporū. ⁊ rogationū. et dn̄icis diebꝰ. niſi de cōcordia ⁊ pacificatiōe. Et dicit ibi glo. ꝙ his diebꝰ cauſe exerceri nō debent. et ſubdit ꝙ huic. c. decreuit. ⁊. c. p̄cedētivbi dr̄ ꝙ a ieiunis fiat iuramētū. obuiat cōſuetudop̄ſcripta. ⁊ ſic vidētur abrogata. ¶ Tercij ſunt ſacerdotes ⁊ prelati. hi excludūt̉ a iuramēto. nō qꝛ nō poſint iurare. immo in qͥbuſdā caſibꝰ debēt iurare. Sꝫqꝛ ſine vrgenti cā ⁊ magna nō dꝫ exigi iuramētū abeis in iudicialibꝰ et cōtractibꝰ. ſicut a laicis. ij. q. iiij.Si quis p̄ſbyter. Nec ip̄i defacili debent iurare extͣneceſſitatē vt faciūt laici. Et hͦ qꝛ p̄ſumit̉ ꝙ in eis ſireſpectu ſtatus ꝑfecti iuſticia conuerſationis q̄ necmendacia ſimpliciter dicit. nec illicitum promittit.Propterea em̄ exigit̉ ab hoīe iuramētū. qꝛ dubitat̉ne ſimpliciter loquēdo diceret mēdaciū. vel nō ẜuaret promiſſum. Ip̄i .n. debent magis cauere a iuramento nō neceſſario. vt exemplo doceāt alios nomēdn̄i reuereri nō īuanū aſſumi. Ponit aūt Ray. ſeꝫcaſꝰ in qͥbꝰ debent ſacerdotes ⁊ p̄lati iurare. ¶mus ne defectu ꝓbationū qͥs ledat̉ vel rem ſuatat. tunc .n. poſſunt ⁊ debent iurare. vbi tn̄ nō ſit eauſa ſanguinis. ¶ Scd̓us pro fide. vt cū qͥs abiurat hereſim ꝓmittēs nō ampliꝰ relapſurū. vel etiā ſciſma.de cōfe. diſ. ij. Ego Berengariꝰ. ⁊ .j. q. vij. Quotiens¶ Tercius pro obediētia prout iurāt ep̄i ⁊ abbatesromano pōtifici. extͣ d̓ elec. c. Significaſti. ¶ Quartus pro pace. xxij. q. j. Qm̄e. ¶ Quintus pro indēnitate eccl̓ie. xxviij. diſ. de Siracuſane. Sed hic caſuspōt reduci ad primum. ¶ Sextus cū abſoluitur qͥsab excommunicatiōe. ¶ Septimus cū infamatꝰ debet ſe purgare deficiētibꝰ .ſ. ꝓbationibꝰ. ij. q. v. Si qͥsp̄ſbyter. Addunt̉ ⁊ alij duo caſus in ſexto. ¶ Primꝰcū ſacerdos litigat ſiue in cā tꝑali ſiue alia debet iuli. vj. Ꝙ aūt clerici et religioſi hodie iurēt in cōmuni ſermone pro leui cauſa ſicut laici non excuſat cōſuetudo que veriꝰ dicēda ē corruptela ⁊ auget pctm̄non minuit. xxiiij. q. j. Sciſma. et grauius peccāt ip̄iqͣꝫ laici. tum qꝛ ſcandalizant ſuo exemplo. tum quia

eis ſpecialiter prohibetur ꝑ ius canonicū.¶ Capitulū. v. de formis iuramentoꝝ.Eforma ſeu modo iurandi cōi dicit Ray. Ꝙ aliter in veteri lege. aliter in eccleſia pͥmitiua. aliter hodieiuratur. Nam in veteri teſtamento iurabatur iſtaforma. Uiuit dn̄s ⁊ viuit anima tua. iiij. Reg. iiij. ⁊xxij. q. j. Et iurabunt in nomīe meo viuit dominusHiere. iiij. ⁊cͣ. quod iuramētū eſt ꝑ ſimplicē atteſtationem. ⁊ eſt ſenſus. Ita hoc ē verum ſicut eſt veruꝫꝙ deus viuit et anima tua viuit. vel iurabatur periſtū aliū modū. hoc faciat mihi deꝰ. et hec addat j.Reg. xiiij. ⁊. c. xxv. Eteſt per execrationē hoc iuramētū ſub h̓ ſēſu. Si n̄ fecero: hͦ faciat mihi hͨ mala ⁊ illaIn pͥmitiua eccl̓a ſic iurabat̉. Teſtꝭ ē mihi deꝰ Ro.jͣ. Teſtis ē mihi ꝯſciētia mea Ro. ix. vel corā deo loquor et hmōi. Hodie iuratur multis modis. vt ꝑ deum. per ſancta dei euangelia. per fidē. ꝑ corpꝰ vel ſanguinē xp̄i. per crucē ſanctā. ꝑ altare benedictū. ꝑ aliquem ſanctū. vel ſanctā. per aliquas reliquias. Et hͦqͣꝫtuꝫ ad iuramentū quod fit per fimplicē atteſtationem. Nam qͣꝫtum ad iuramētum quod fit per execrationeꝫ iuratur. Sic adiuuet me deus ſcꝫ ꝙ iſtudeſt verum. vel ſi non eſt ſic ſicut dico. vel ſi non faciāhoc qd̓ dico. ꝙ veniat mihi tale vl̓ tale malū. aut deꝰnon miſereatur mei. aut dyabolus ferat animā meam et huiuſmodi. Et vt dicitur extra de iureiuranc. Et ſi xp̄c. modica vl̓ nulla ē differentia ex modo inrandi qͣꝫtum ad peccatum ſi male iuretur. et qͣꝫtumad vim obligandi. Ita eniꝫ quis obligatur per vnūmodum ſicut per alium ſi licitum iuret ẜm Ray.Et quando quis iuramentum parti defert iurāduꝫeſt ẜm ꝙ placet ambabus partibus. ff. de iureiuran.l. iij. In iuramentis que in iure precipiuntur vt eſtiuramentum teſtis et iuramentum calumnie ſemꝑeſt iurandum ſuꝑ ſancta dei euangelia. vt in. c. fi. deiura. calū. Et idem in omnibus alijs iuramentis q̄ aiure vel a iudice vel a partibus ex neceſſitate deferūtur. Idem eſt ſi promiſit aliquid iurare Hoſtien̄. etBernar.De forma iuramēti.quod facit imperator pape. hoc habetur in clementina. Romani. de inreiurā. vbi dicitur in tex. et gloſa. Ꝙ facit duo iuramēta fidelitatis imperator romane eccleſie. Unum tempore ſue approbationisAliud tempore ſue coronationis. ⁊ forma primi habetur in decre. diſ. lxiij. c. Tibi domino Ioanni pape. Ego rex Otto promittere ⁊ iurare facio per patrē filium ⁊ ſpm̄ſanctū. ⁊ per hoc lignū viuifice crucis. ⁊ ꝑ has reliquias ſanctorum. ꝙ ſi permittēte domino romam venero. ſanctā romanaꝫ eccleſiam ⁊ terectorem eius exaltabo ẜm meum poſſe. nunqͣꝫ vitāaut membra neqꝫ ipſum honorem quem habes meavoluntate aut meo conſenſu aut meo conſilio pedes. aut mea exhortatione. Et in romana ciuitanullū placitum aut ordinationem faciā de omnibꝰq̄ ad te aut ad romāos ꝑtinēt fine tuo ꝯſilio. Et qͥcꝗͥd de terra ſācti Pe. ad nr̄aꝫ ptāteꝫ venerit: tibi reddā. Cuicūqꝫ regnū italicū ꝯmiſero: iurare faciam vtadiutor tuꝰ ſit ad defendēdū terrā ſancti Petri. ẜmſuum poſſe. hec ex conſtitut. Otto. Ubi dicit gloſaꝘ qͥ hꝫ feudū ab eccleſia nō tm̄ eccl̓ie ſꝫ et̄ p̄lato eccleſie p̄ſtare dꝫ iuramētum Et dic̄. facio iurare. tex.Hmōi potētes ī ꝓpria ꝑſona nō iurāt. ſꝫ tn̄ ip̄i qui ꝑeos iurant: iurant in aīabus illoruꝫ pro quibus iu-