¶ Titulus.X.

delicet humane infirmitati. et inqͣꝫtuꝫ ad hoc iuuaquis vti ea et nō aliter. ſic et iuramento vtendum ēin neceſſitate. et iō dicit̉ Eccl̓i. xxiij. Iurationi nōaſſueſcat os tuū. multi .n. ſunt caſus in illa. Qd̓ aūtdn̄s ꝓhibuit iurare oīno. vt Math̓. v. intelligit̉ ꝓhihuiſſe nō qꝛ ex ſe malū ſit iuramētū. vt furtū. adulteriū et hmoi. ſꝫ ex cauſa ne .ſ. ex freq̄nti et leui iuratione cōtingat ꝑiuriū. vt dicit Inno. extͣ de iureiurā. cEt ſi xp̄c. Prohibuit ergo vt .ſ. quis nō iuret ex ſe delectabiliter ſꝫ coactus neceſſitate vt ponit Auguſti.xxij. q. j. c. Ita gͦ.Quarum ad ſecū§. iij.dū cū dicit̉. Uiuit dūs. ponit̉ modꝰ cōgruꝰ locutionis. vt .ſ. non iuret̉ ꝑ ydola vl̓ ꝑ creaturas in hoc easvt deū venerādo: ſꝫ cū per eas ꝑiurat̉ ad deū ſe referēdo nec ꝑ deū iuret̉ mō obprobrioſo vt ribaldi. Et de.his dicēdum in. c. ſequēti.¶ Capitulū. iiij. de Iuramēto ꝑ modū p̄dicatōis.E iuramēto per mebra dei. vel ꝑ creaturas. vel per falſos deos. Ꝙtū ad pͥmū nota ꝙ cū qͥs iurat permembra dei vel ſanctoꝝ: aut iurat ꝑ membra inhoneſta. vt ꝑ culū dei. vel ꝑ mēbra pudēda v̓ginis Marie aūt ſanctoꝝ ⁊ ē mortale qꝛ ſonat blaſphemiā etnotabilē irreuerentiā. et ſic intelligit̉. c. Si qͥs ꝑ capillū. xxij. q. j. Aut iurat per membra honeſta vt percorpus ꝑ ſanguinē. per caput dei. et hmōi. et tunc deſe ex modo iurādi nō ē peccatū ſꝫ eē poſſet ſi ex cōtēptu vel irreuerentia hoc ageret. ¶ Etum ad ſcd̓mIurare ꝑ creaturas. vt .ſ. per fidem. euāgelia. crucecorpus ſuū. celuꝫº. et hmōi. nō eſt de ſe illicitū ſic̄ necetiā iurare ꝑ creatorē. Qd̓ aūt ꝓhibuit dn̄s Math.v. dicens. Nolite iurare ꝑ celū neqꝫ per terrā ⁊cͣ. duplex fuit cauſa huius ꝓhibitiōis. ne videlicꝫ ad creaturā tranſferret̉ honorificētia creatoris. cū .ſ. crederent aliquod numē deitatis eē in creaturis ꝑ qͣs iurarent vt gentiles faciebant ydolatrie dediti ad quāerant ꝓni iudei. vel ne creaturas ꝯtēptibiles iudicādo ꝑ eas iurando promiſſa pro nihilo ducerent ac ſinon tenerent̉. Et vtrāqꝫ cām huiꝰ ponit Gratianꝰxxij. q. j. §. ex premiſſis. Et ſic intelligēduꝫ ē illud. cClericū per creaturas iurantē ſi ꝑſtiterit in vicio excōmunicādū. xxij. q. j. Clericū. videlicꝫ cū in hoc honor latrie exhiberet̉ creature. vt dicit Tho. Unde ⁊ſanctus Ioſeph iurauit ꝑ creaturā cū dixit fratribꝰꝑ ſalutē Pharaonis non exibitis hinc ⁊c̄. Gen̄. xlij.Quod pōt intelligi dictū ꝑ execrationē ſic. Si nō faciam qd̓ dixi deus nō ſaluet Pharaonē. vl̓ pōt intelligi iuratū eſſe per cōteſtatiōem ſic. Sicut ē verū: deum dare vel cōſeruare ſalutē ſeu ſtatum tꝑalē Pharaonis ad exercendaꝫ iuſticiā cū ab eo ſit omnis poteſtas. ita eſt verū qd̓ dico. b. Tho. vbi ſupͣ. et. xxij. q.j. §. Ex p̄miſſis. ¶ Etū ad terciū .ſ. iurādo ꝑ falſosdeos hoc eſt ſimpliciter ꝓhibitū. quia ad ydolatriaꝫꝑtinet. Un̄ dr̄ Exo. xxiij. Per nomē externoꝝ deorūnon iurabitis. Tenet̉ tn̄ talis ſeruare qd̓ licitū iurauit per falſos deos. vt habet̉. xxij. q. j. Monet. qꝛ deiure naturali eſt ſeruare fidelitatē in ꝓmiſſis. al̓s adderet pctm̄ pctō .ſ. quod ꝯmiſit in iurādo ꝑ falſos deos ẜm Ray. et Tho. Licitū tn̄ ē vti iuramēto illiusqͥ iurauit ꝑ falſos deos ſeu reciꝑe iuramentuꝫ eiusēex ſe paratus ē iurare ꝑ hmōi. Un̄ ⁊ Iacob vſus eſiuramēto Laban qui iurauit ꝑ deū ſochoth .i. ydolū. Et Machabei cū fecerūt pacē cū romanis vſi ſūtiuramēto ip̄orū quod vr̄ fuiſſe ꝑ ydola que colebantvt habet̉. xxij. q. j. Gonet. ⁊. §. ſequēti. Sed nō licet

inducere eū ad hoc ẜꝫ Tho. Inno. et Hoſti..§. j.De tribꝰ que cōcurrere debent in iuramento ad hoc vt licite fiat. et decauſa inſtitutionis eius dicit Hiero. ſuꝑ illo verboHiere. iiij. Iurabis ⁊cͣ̄. Animaduertēdū ꝙ iuſiurādū hos habeat comites. veritatē iuditiū et iuſticiāSi iſta defuerint. neqͣqͣꝫ iuramētum. ſed ꝑiuriū eritPrimū qd̓ requiritur et pͥncipale ē veritas. ⁊ hocmagis in corde qͣꝫ ore. hoc eſt ꝙ iuret quis ẜm ꝙ dictat ſibi cor ſeu cōſcīa. Nā ſi iuraret qd̓ verū realit̓eſſet cuius tn̄ cōtrariū crederet ꝑiurus eſſet formaliter. Sed iurando mendacioſe periurus eſſꝫ formaliter et materialiter ẜm Bonauen. in. iij. Et vtrunqꝫmortale. In qd̓ incidit Petrus apl̓s cum iuranit ſexp̄m nō cognoſcere. vt hr̄ Math. xxvj. Et propter veritatē que debet eē in iuramento addunt̉ quaſi aliaNā ideo iudiciū .ſ. diſcretiōis et mature cōſiderationis vt bene ꝑpendat eſſe verū quod iurat. Iuſticiarequirit̉ iurando licita ne illicitū iurando cuius cōtrariū oportet eū facere ſi r̄periat̉ falſū dixiſſe. Ubinota ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxxix. arti. j. Ꝙ iuramentū ē inſtitutū ad cōfirmatiōeꝫ ſeu ad certificatiōeꝫveritatis eius qd̓ dicitur. Cōfirmatio aūt et certificatio alicuius rei in ſcibilibus fit per rationē que ꝓcedit ex aliquibꝰ naturaliter notis q̄ ſunt infallibiliter vera. Sꝫ facta particularia hoīm nō poſſuntratiōem confirmari: ſꝫ ſolent que dicunt̉ de his corfirmari ꝑ teſtes. Humanū aūt teſtimoniū p̄ciſe nō ēſufficiēs ad hmōi cōfirmandum. Primo propter defectū humane veritatis qꝛ plurimi labunt̉ in mendaciū. iuxta illud pͣs. Es eoꝝ locutū eſt mendaciuꝫ.Secundo ꝓpter defectum humane cognoſcibilitatꝭquia hoīes nō poſſunt cognoſcere futura nec abſentia. nec cordiuꝫ occulta. iuxta illud. ij. Paralipo. vjTu ſolus noſti corda filioꝝ hoīm. Et de his tamenhoīes loquuntur. ⁊ expedit rebꝰ humanis vt aliquacertitudo de his habeatur. Et id̓ neceſſariū fuit recurrere ad diuinū teſtimoniū ꝑ iuramentū inuo cādo in teſtem deuꝫ qui mentiri nō pōt ſed habet in ſeveritatem infallibilē. contra pͥmuꝫ defectū. Nil eilatet ſed habet oīm cognitiōem vniuerſalē. contra ſecūdū defectū. Ac etiā eſt deꝰ vnitatis et pacis amāsſūme charitatē. Et hoc cōtra aliū .i. terciū defectuꝫcōmuneꝫ hoīm .ſ. diſſenſionis ⁊ litigioſitatis: qͥ etiātollitur ꝑ iuramentū ẜm illud ad Heb̓. vj. Omīs cōtrouerſie finis ē iuramentū. Ganifeſtat aūt deꝰ inuocatus in teſtem in iuramento an illud ſit verū qd̓prolatū ē: vel reuelādo ꝑ internā inſpiratiōem inſpirando .ſ. mēti iudicis et ꝑtis aduerſe vt credant iuramento: vel ꝑ facti denunciatiōem dū ꝓducit in pubilicū que erant occulta. vel per penā mentiētis dūpuni endo mendacē manifeſtat mēdaciū. que quidēetſi aliquando nō facit in pn̄ti. in futuro iudicio ꝓcerto faciet manifeſtādo. iuxta illud. Illuminabitabſcondita tenebraꝝ et manifeſtabit cōſilia cordiūj. Corin. iiij. Illud ſiquidē teſtimoniū nulli deficiet vel pro eo vl̓ cōtra eū. ¶ Secundū quod exigitureſt iudiciū .ſ. diſcretiōis. vt .ſ. bene examinet ⁊ diſcernat qd̓ iuratur et ſi eſt ſufficiēs et vrgens cā. Sicut.n. irreuerentiā faceret pͥncipi qͥ vellꝫ eū inducere inteſtimoniū alicuiꝰ friuole rei. ita ⁊ qͥ iurat ex leui cāetſi veꝝ dicat. In hoc igit̉ debet eē iudiciū diſcretionis vt videat̉ ſi eſt neceſſariū iurare. puta qꝛ eſt aliquid qd̓ dicit̉ neceſſariū vel multū vtile ad credendum quod tn̄ nō credit̉ niſi iuret̉. Et ſic intelligiturqd̓ dixit xp̄c Path. v. Sit ſermo veſter eſt ē. nō non.qd̓ amplius ē a malo eſt. id ē ſiue affirmādo ſiue negando aliquid loquimini ſimplicit̓. ita tamen vt ſicut habetis in corde ita ꝓferatis et ore. et nō ſit eſt.