¶ Capitulum.III.

¶ Capitulum tercium de Iuramēto.Iramentuꝫ ſic d̓niri pōt. Iuramētū ē affirmatio vel negatio de aliqͦ .ſ. de facto vel fiendo ſacre rei atteſtationefirmata. Ꝙͣtū ad primā ꝑtem diffinitionis huiusnota ꝙ hic dicit̉ affirmatio vel negatio nō ſolū ꝓutore ꝓfert̉ ſꝫ etiā actu: puta ſi alicui dicat̉ iura ſuꝑ librū iſtū ſi tale negociū ſic ſe hꝫ vl̓ ꝙ dices veritateꝫde tali materia. et ille tāgit librū nihil dicēdo aliqn̄et tn̄ ille cōtactus habet̉ ꝓ iuramēto ſeu locutiōe iuratoria. Et nota ẜm Io. an. in cle. circa iuramētumqd̓ fit ex ordinatiōe iuris: multiplicit̓ fit. Quedā .n.iura dicūt ſimplicit̓ debere iurari. Quedā corporaliter. Quedā ſuꝑ ſancta dei eū āgelia. Quedā addūtip̄oꝝ tacturā. vt. jͣ. q. vij. Quotiēs. Apd̓ italicos interp̄tat̉ cōſuetudo ꝙ ſufficit quēlibet libꝝ vel quālibet ſcripturā tāgere qd̓ ſatis puto ꝓcedere vbi etiaꝫde iuramēto corporali exprimit̉. Nō ſic vbi de tactueuāgelioꝝ ponit̉. vt extͣ. de here. in. c. Multoꝝ. in cle.ſuꝑ v̓. Tactu. ¶ Ꝙͣtū ad ſecūdā ꝑteꝫ cū .ſ. dr̄ de aliqͦfacto vl̓ fiēdo. Nota ẜꝫ. b. Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxxix. ⁊Ray. ꝙ iuramētū ē duplex .ſ. aſſertoriū. ⁊ hͦ ēfacto pn̄ti vel p̄terito. cū .ſ. qͥs iurat aliqͥd ſic fuiſſe factū vl̓ ſic mō eſſe. Alid̓ dr̄ ꝓmiſſoriū. cū .ſ. qͥs iuramēto ꝓmittit aliqͥd ſe facturū. Et qd̓libet horū fit duplicit̓. qꝛ vel ꝑ ſimplicē atteſtatōem. vt cū ſimplicit̓iurat aliquid fuiſſe. vel eſſe. vel nō eſſe. vel eē factuꝝve l nō facturū aliqͥd. vel ꝑ execratiōem. vt cū iuratſi nō ē ita vt aſſerit. vel ſi nō faciet qd̓ ꝓmittit ꝙ deꝰnon adiuuet euꝫ vel non ſaluet vel eueniat ſibi talevel tale malū vel filijs ſuis ⁊ hmōi. Et ſic obligat illud ꝑ qd̓ ſic iurat vt diuinū iudiciū ī eo exerceat̉. vl̓diuina vltio ſi nō iurat veꝝ. ¶ Ꝙͣtū ad vltimā ꝑtēcū .ſ. dr̄ ſacre rei atteſtatione firmata. ſciēdū ꝙ cū iuratur ꝑ creaturas nō aſſumūtur creature in teſtimoniū ẜm ſe. ſꝫ inqͣtum diuina virtꝰ aliqͦ mō in eis manifeſtat̉. Ut cū iurat̉ per fidē. per euāgeliū vel ꝑ ſanctos. intelligitur ꝑ deū cuiꝰ veritas continet̉ in fideeius vel in euāgelio eius. et ſancti hāc veritatē p̄dicauerūt et tenuerunt. Un̄ et Aug. dicit. Ꝙ iuraredeū in teſtem inuocare. qꝛ ſcꝫ principaliter inuocaīteſtimoniū eiꝰ. Diffinit̉ aūt hic iuramētuꝫ cōmunit̓ꝓut .ſ. fit illicite vel licite. qͣꝫuis cuꝫ fit illicite potiusdici debeat ꝑiuriū qͣꝫ iuramētū. qꝛ iuramētū importat actū v̓tutis. ꝑiuriū v̓o vicij. Et dr̄ iuramentuꝫqͣſi iuris aſtringimētum. vel qꝛ pro iure ſumit̉ vt habeātur pro vero quod ſic iurat̉. ẜm Tho. vbi ſupraDicitur etiā ſacramētum ob ſacra aſtringimentuꝫ.ẜm Nico. ſiculū. Iſte alio mō et cōmunius dr̄ Abbas de Sic ilia. ſꝫ in hoc ti. vbi frequenter allegaturd. Nico. de Sicilia.De iuramēto quo.§. j.mō ſit licitū ſi fiat cū debitis modis qd̓ totū notat̉et ꝓ themate accipi pōt in auctoritate que habeturHiere. iiij .ſ. Et iurabunt in noīe meo. Uiuit dn̄s inveritate iudicio. et iuſticia. Ubi tria notātur.Primo actꝰ licitꝰ religiōis. ibi. Et iurabūt.Scd̓o modꝰ cōgruꝰ locutiōis ibi. Uiuit dn̄s.Tercio effectus neceſſarius huiꝰ actiōis. ibi. In veritate. iudicio et iuſticia.uatum ad primuꝫº. §. ij.ꝙ iuramētū ſit etiā licitū ⁊ bonū on̄ditur ex rōne. etfine. ex ſcripture ſerie ſeu narratiōe. Ratio aūt quaprobatur iuramētū in ſe licitū ē iſta. Ille qͥ iurat inuocat diuinū teſtimoniū ad ꝯfirmādū ea q̄ dicit. vtpatet ex diffinitiōe Aug. dicētis. Iurare ē deū in te-

ſtē inuocare. nihil aūt cōfirmat̉ niſi ꝑ aliqd̓ quod ēcertius et potius. et iō in hocip̄o ꝙ homo per deumiurat. fatetur eū potiorē. vtpote cuius veritas ē infallibilis et cognitio vniuerſalis: et ſic aliquo mododeo reuerentiā p̄bet. Un̄ Hiero. dicit ſuꝑ Math̓. Ꝙqͥ iurat. aut venerat̉ aut diligit eū per quē iurat. Etph̓s. vj. methaph̓. dicit ꝙ iuſiurandū ē honoratiſſimū. Exhibere aūt deo honorē et reuerentiaꝫ ꝑtinetad virtutē latrit ſeu religionis. Un̄ et Deūt̉. vj. vbagitur de ſeruitute latrie. dr̄. Illi ſoli .ſ. deo ẜuies. ⁊ ꝑnomē eius iurabis. Un̄ et Ligurgꝰ gentilis cū dediſſet leges Lacedemonijs multū vtiles. illis tn̄ viderētur multū graues. finxit Ligurgus eas accepiſſe abAppolline. et iō nō vellꝫ minuere vel mutare ſine cōſilio eius. vn̄ exegit iuramētū ab eis ꝙ non eas tranſgrederent̉ quouſqꝫ rediret ad eos cū reſpōſiōe. Sicqꝫ in de receſſit nec vnꝙͣ reuerſus ē vt haberent cauſaꝫ obſeruādi eſtimās intāta reuerētia et obſeruatione habituros iuramētū ꝙ nūqͣꝫ trāſgrederent̉. Secūdo patet hoc idē ex fine. Nā cuius finis bonꝰ ē. ipſuꝫ qͦꝫ bonū ē. niſi materia de ſe ſit mala. vt fenerarivel furari propt̓ elemoſynā faciēdā. quia tunc finisſeu intentio bona nō excuſat. Finis aut ꝓpter qd̓ inductū ē iuramētū. eſt ad certificādū homines et ſicad tollēdū cōtrouerſiasᵉ nec materia de ſe mala ē ſꝫbona vt dictū ē. ¶ Tercio patet hoc ex ſcripture auctoritate vbi ponūtur exempla ſanctoꝝ a nobis imitanda. Ibi aūt inuenimꝰ et deū et angelū ⁊ hominem ſanctū pluries iuraſſe. Per memetip̄m iurauidicit dn̄s ⁊c̄. Gen̄. xxij. Ut .n. dicit Apl̓s ad Heb̓. vjHoīes ꝑ maiores ſuos iurant. Deus aūt qꝛ ſuꝑioreꝫnon habet ꝑ ſemetip̄m iurauit. et in pͣs. Iurauit dominus et nō penitebit eū ⁊c̄. Iurare aūt dei ē a ſeipſo nullatenꝰ ordinata cōuellere. penitere ꝟo eademordinata cū voluerit immutare. xxij. q. iiij. Incōmūtabilis. Ip̄e etiā deus incarnatꝰ in euāgelio legituriuraſſe: cū videlicꝫ dicebat. Amē dico vobis. qd̓ ip̄emet exponēs. ſubdit. Luc. iiij. In veritate dico vob̓ꝙ multi leproſi erant in iſrl̓. ⁊c̄. que locutio eſt iuratoria ẜm Inno. extͣ de iureiuran. c. Et ſi xp̄c. Poſſettn̄ dici ꝙ talis locutio ſit potius q̄dā firma aſſeueratio veritatis qͣꝫ iuramētū. ſicut cum quis diceret.Certe ſic ſe habet iſtud. et talis expoſitio magis eſtp̄dicanda. Iurauit etiā angelus bonus ꝑ viuētemin ſecula ſeculoꝝ ꝙ tp̄s nō eſſet amplius. vt habeturApoc̄. x. Multī etiā ſancti in nouo et in veteri teſtamento inueniūt̉ iuraſſe. vt apl̓s Paulus: cū dicebatQuotidie morior ꝑ gloriā veſtrā fratres. q̄ locutiofuit iuratoria. vt dicit Aug. xxij. q. j. Nō ē. ⁊ ad Ro.j. Teſtis ē mihi deus. et in pluribus alijs locis ſuaꝝepl̓aꝝ. Sꝫ et Abraam Iſaac Iacob et Ioſeph. ſanctiſſimos viros inuenimus iuraſſe vt patet in Gen̄.Uerū vt dicit. b. Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxxviiij. ni hil ꝓhibet aliquid ẜm ſe eē bonū quod tamē cedit in malum vtentis eo. quia ſcꝫ nō vtit̉ cōuenienter. ſicut ſumere euchariſtiā eſt in ſe bonū. et tamē qui indigneſumit: iudiciū ſibi māducat et bibit. vt dr̄. j. Cor. xj.Sic et iuramētum qͣꝫuis in ſe ſit bonū: ſi quis vtat̉falſo vel in re illicita aut indiſcrete et leuit: cedit inmalū eius. Iuramētū igit̉ et ſi ſit bonū nō tamē eſtcōnumerandū inter illa bona q̄ per ſe ſunt appetēda. vt ſunt. actus dilectionis obedientie. et humilitatis. orationis. et hmōi. Nec tamē cōnumerāduminter illa que de ſe ſunt mala. vt blaſphemia. homicidiū. et hmōi. ſed inter bona licita que tamen perſe non ſint appetenda vt prima ſꝫ in neceſſitate exercenda Tho. vbi ſupͣ. et Bonauen. in. iij. Et ſi interbona neceſſaria. que ſcilicet ſunt ordinata ad ſubueniendū alicui defectui. ſicut medicina que nō per ſequeritur ſed propter neceſſitatē ad ſubueniendū vi