.IX.¶ Titulus

mandas hominibus ne tardent cōuerſionē. Non debet ergo quis eſſe piger ⁊ tardus ad cōuerſionē. ex eēp̄cipue qꝛ ꝯuerſio dilata difficilior ē. accelerata facilior. Un̄ Beda dic̄ ꝙ dyabolꝰ qͣntodiutiꝰ poſſedit tātodifficiliꝰ dimittit. Ex pluribꝰ at̄ rōnibꝰ ⁊ modis on̄ditur ꝙ difficilior ſit ꝯuerſio dilata. ¶ Primo qͥdeꝫex obduratione. Sic̄ em̄ puerilis etas eſt tenera ⁊ ſurectitudinem duci poteſt. Senilis vero etas duritiāhabet ⁊ difficulter recipit imp̄ſſioneꝫ. ſicut nec lapisflecti poteſt a moribus ſuis. ſic nec truncus arborisa tortitudine ſua. Un̄ dicit̉ ꝓuer. xxij. Adoleſcēs iuxta viam ſuaꝫ cum ſenuerit nō recedet ab ea. Quātoergo qͥs magis tardat ꝯuerſioneꝫ tātomagis induratur. iuxta illud. Indurauerūt ceruices ſuas ⁊ noluerunt cōuerti. ¶ Secūdo oſtendit̉ maior difficultasex ꝯtrarij habituatione. Sicut em̄ materia q̄ habetaquam difficilius ſuſcipit ignē. vt pꝫ in lignis aquoſis. quia ignis inuenit ibi qd̓ repugnat ſibi .ſ. aquaꝫ.Et caſtruꝫ qd̓ habet repugnātiā difficilius capiturꝙͣ illud qd̓ non habet. ⁊ facilius veſtis formaꝫ ſuſcipit rectam que adhuc nullaꝫ recepit ꝙͣ que malam ettortam. Ita mens q̄ habet habitum vicioruꝫ q̄ ſuntꝯtraria gratie difficilius cōuertitur ꝙͣ illa q̄ peccatūnon habet. vel ſi habet recentia habet vt diſpoſitiones q̄ defacili tolluntur. et nō ex diuturnitate radicata vt habitus qͥ difficilius remouentur. pͣs. Beatusqͥ tenebit .i. vltra nō ꝓgrediat̉. et allidꝫ ꝑuulos ſuosad petram .i. principia peccatorū ad petram penitentie occidendo. ¶ Tercio oſtendit̉ ex nature diſſipatione. Peccator ſiqͥdeꝫ diſſipat bona nature .i. virtutes naturales. ẜm qd̓ dicitur figurate Lu. xv. de prodigo qͥ diſſipauit ſubſtantiaꝫ ſuā .i. inclinationes naturales q̄ ſunt in nobis tanꝙͣ ſemina quedaꝫ ⁊ principia virtutū. Sed peccator tales inclinationes quaſiadnihilat et tantomagis quantomagis moratur inpeccato vnde difficilius cōuertitur. Un̄ et in reſuſcitatōne Lazari qͣdriduani q̄ deſignat cōuerſionē peccatoris inueterati in malis. xp̄c oſtendit ſatis laborare. nam infremuit ſpū. et fleuit. acceſſit ad monumertum. fecit lapidem tolli. clamauit. et prius gr̄as egitIoh̓. xj. Ad figuranduꝫ ꝙ multuꝫ oportet laborarepeccatoreꝫ qͥ permanſit in peccatis. et flendo. et lapidem tollendo male aſſuefactionis et clamando affectu. ⁊ oratōnes ꝓcurando ſanctoruꝫ vt conuertaturad penitentiam. ¶ Quarto oſtendit̉ ex peccati aggͣuatōne. Pct̄m em̄ eſt quoddam pondus aggrauansanimam vt ad deum non poſſit ſurgere vel reſpicerepͣs. Sicut onus graue grauate ſunt ſuꝑ me .ſ. iniquitates. Adeo graue eſt pct̄m vt celum ⁊ terre ſuperficies nō valeat ſuſtinere peccatorem. vt patet in Lucifero qui exn̄sⁱ in celo empyreo ita grauatus eſt ꝑ ſuperbiā ꝙ de celo lapſus in centrum terre ruit. Undefigurat̉ peccator ꝑ illā mulierem que a dyabolo fuerat incuruata adeo vt nō poſſet ſurſum reſpice̓ ꝑ ml̓tum tꝑis Lu. xiij. Et quāto qͥs plus peccat tātomagis aggrauat̉. qꝛ quodlibet pct̄m hꝫ ſuuꝫ grauamenqͣſi infinitū culpe ⁊ pene. Manifeſtū eſt aut qꝛ quantomagis hꝫ grauamē ſuꝑ ſe tantomagis eſt ſibi difficile ſurgere. Un̄ ⁊ in vitiſpatrū legit̉ ꝙ ſemel. b. Arſenio in heremo dictū fuit. Egredere ⁊ oſtendaꝫ tibioꝑa hoīm. Et vidit egreſſus primo ethiopem cedentem ligna ⁊ facientem ſarcinam quam leuare nō poterat pre magnitudine. qui plura cedebat adiungēsſarcine facte ⁊ temptabat leuare. ⁊ multominꝰ poterat. Uidit exinde aliū qui in foueam factā que fundum non habebat mittebat aquam quam de fluuiohauriebat ⁊ implere non poterat ſed quantoplꝰ mittebat tantoplus exibat. Exinde vidit duos portan-

tes quoddam lignum ꝑ tranſuerſum vnus ex vno eapite ⁊ alter ex altero querentes in templum quoddāintroducere ⁊ non poterant quia longius erat latitudine porte templi. nec volebat vnus poſt aliuꝫ ireſed de pari incedere. vnde nō poterant. Expoſita autem eſt ſibi viſio. videlicꝫ. quia primus ſignificat eosqui cum habeant ſarcinam peccatoꝝ ꝯgregatam nōattendunt ad diminuendum ꝑ penitentiā. ſed adaugent differentes cōuerſionem qͣſi in futurum leuiuspoſſint portare ſarcinam maiorem ⁊ facere penitentiam. quod falſum eſt. Alius deſignat eos qͥ etſi oꝑafaciunt de genere bonorum tamen egrediunt̉ de anima quo ad meritum quia faciunt cum hoc ml̓ta mala vel manent in peccatis: vnde meritum perdunt.¶ Tercius ſignificat ſuperbos qui nolunt ſibinuicem cedere ⁊ concordare in bonis ſed ꝯtrariantur. etiſti templum dei ingredi non poſſunt: nec ꝯuerti pro¶ Quinto ex elongationepter grauamen ſuꝑQuanto enim quipeccat vel diutius moratur in peccato tantomagis elongatur. pͣs. Longe apeccatoribus ſalus. Sed nō eſt veriſimile ꝙ ille quielongauit ſe a deo per. xl. annos. defacili redire poſſitet conuerti ad deum in .vij. diebus vel. xv. quibꝰ durat infirmitas hominis. et hoc quo ad illos qui differunt conuerti vſqꝫ ad grauem infirmitatem mortis. licet poſſit hoc accidere ⁊ aliquando eueniat. vtpatet in latrone crucifixo cum chriſto. ⁊ in illo Nicolao antiquato ī malis ſexagenario qui accedebatad proſtibulum victus a carne ex diutina conſuetudine. qui precibus beati Andree Apoſtoli fuit liberatus a vicio ⁊ ſaluus. vnde Leo papa. Miſerico:die dei nec menſuras poſſumus ponere: nec temporediffinire. apud queꝫ nullas moras patitur venire cōuerſio. de peni. diſtinc .j. Multiplex. Sed iſtud rarocontingit. ⁊ ideo bene ait Iſa. lv. Querite dominumdum inueniri poteſt: inuocate eum dum prope ē. Derelinquat impius viam ſuam ⁊cͣ. Multos enim (inquit Auguſtinus) ſolet decipere ſerotina penitētia¶ Sexto extriſticie affectōne. Quilibet enim naturaliter fugit triſticiam: ⁊ quod poteſt eum contriſtare. Sed ille qui diu permanſit in malo tota delectatio et gaudium eius eſt in malo. ẜm illud Prouerb.ij. Letantur cum malefecerint. et exultant in rebuspeſſimis. Unde cum cogitat peccator ꝙ debeat dimittere om̄ia illa mala in quibꝰ delectatꝰ fuit: multūꝯtriſtat̉ ẜm ſenſualitatē ſaltem. Et freq̄nter acciditei ſicut ſymie auide dulcedinis nūclei nūc q̄ accediad arborē ⁊ cum mordēdo ſentit amaritudinē corcis totū talē arbitrās nō ꝑuenit ad dulcedinē cupitam medulle. Sic peccator cū cupiat dulcedineꝫ venie ꝓpter qd̓ incipit velle penitere cū ꝑcipit ꝙ oꝑteteū vicia dimittere ⁊ odia ⁊ laſciuias. ſume ꝯfuſionemꝯfeſſionis. eua cuare burſaꝫ ꝓ reſtitutōe. petē veniaꝫleſis. qͥ nunqͣꝫ ſe humiliauit: videt̉ ſibi nimis amarū.vn̄ dimittit facere vel malefacit. vn̄ et iuuenis qͥ petijt a xp̄o quid faciendo vitā eternā haberet. Re ſpōdit demum ſi volebat eſſe ꝑfectus daret om̄ia pauperibꝰ. quo audito abijt triſtis Math̓. xix. et nihil fecit. quia habebat multas poſſeſſiones et nimis ſibidurum videbatur illas dimittere. ¶ Septimo edyaboli impugnatiōe. Cum quis moratur in peccato dyabolus non multum impugnat. quia ſuus eſtSed cum perpendit ꝙ velit recedere ab eo ꝑ penitentiam multum impugnat. ⁊ tantoplus quantodiutius poſſedit. et ꝑmaxime in articulo mortis. qꝛ ſcit ſampliꝰ tꝑis nō habere ad temptandū ⁊ magꝭ infeſtatUenenū dicit̉ ſerpēs habere in cauda. Un̄ ⁊ dn̄s dixit ſerpenti antiquo Gen̄ iij. Tu inſidiaberis calcaneo eius. ſcilꝫ mulieris .i. extremo vite magis impugnans ꝙͣ alio temꝑe. Si .n. dyabolus accedit ad ſan