¶ Titulus.IX.

ꝓprio ſacerdoti ⁊ iniunctā ſibi pnīam ꝓ viribꝰ ſtudeat adimplere ſuſcipiens ad minus in paſcha eukariſtie ſacr̄m reuerēter. niſi forte de ꝓprij ſacerdotis ꝯſlio ob aliquā cām rōnabilē ad tp̄s ab eius ꝑceptiōeduxerit abſtinendū. Alioquin ⁊ viuens ab ingreſſueccleſie arceat̉. ⁊ moriēs xp̄iana careat ſepultura. Etſubdit ꝙ hoc ſtatutū debet in eccleſia frequēter publicari ne quis ignorātie cecitate excuſationis velamen aſſumat. Ubi primo videndū eſt quis dicat̉ annus diſcretōis in qͦ quis tenet̉ cōfiteri. Glo. aūt ſuꝫdicto. c. Oīs. dicit annū diſcretōnis eſſe cū eſt doli capax. Idē Ricar. in. iiij. Et quidā alius in. iiij. idemſentit dicēs ꝙ doli capax eſt qn̄ habet vſum rōnis etcognoſcit pctm̄. cuius ſignū eſt qn̄ dat interrogantiordinatas rn̄ſiones. Hoſti. aūt in ſumma de peni. di.cit ꝙ tenent̉ pueri ad cōfitendū cum ſunt doli capaces ⁊ nō aliter. Et dr̄ doli capax qn̄ eſt ꝓximus pubertati ẜm quoſdā. quā opinionē ſequit̉ Pe. de Ancha.ſuꝑ cle. ⁊ ſubdit Pe. ꝙ ꝓximus pubertati dr̄ cū magis appropinquat pubertati future qͣꝫ p̄terite infantie. qd̓ cōtingit in maſculo qn̄ habet. x. annos ⁊ dimidium ⁊ aliquantulū vltra. et in femina qn̄ habet. ix.annos ⁊ dimidiū vltra aliquantulū. Sed Hoſti. addit ꝙ potius hoc ẜm exteriora bonus iudex eſtimabit .i. ẜm qd̓ ex actibꝰ ⁊ verbis pueri p̄t magis vel minus dep̄hendi de vſu rōnis. ar. extra de p̄ſump. Ex ſtudijs. Ꝙ aūt aliqui dicunt ꝙ annus diſcretōis qͣꝫuisquo ad cōtrahendū matrimoniū vel ingrediendumreligionē intelligat̉ annus. xiiij. in maſculo ⁊ cōpletus. ⁊ .xij. in femina. vt dicunt oēs doctores ⁊ iura. tn̄qͣꝫtum ad cōfeſſionē vel cōionē intelligit̉ annus immediate poſt ſeptenniū .ſ. viij. annus. Sed iſtud noneſt ſimpliciter verū. nam leges adaptant̉ ẜm ea quevt in pluribꝰ accidunt. ſed vt in pluribꝰ in octauo anno puer nondū habet vſum rōnis vt exꝑientia docetCertū eſt aūt ꝙ ante vſum rōnis nullus peccare pōtnec legibꝰ aſtringit̉. vn̄ nec talis ꝑ ꝯn̄s cōfiteri tenet̉.Qd̓ aūt di. Greg. ix. extra. de delic. pu. Pueris grandiuſculis peccatū nolūt attribuere quidā niſi ab annis. xiiij. cum pubeſcere ceperint. qd̓ merito crederemus ſi nulla eſſent peccata niſi q̄ mēbris genitalibꝰcōmittunt̉. Quis vero audeat affirmare furta. ꝑiuria. mendacia nō eſſe peccata: ⁊ his plena eſt puerilisętas. hec ille. Non firmat opinionē illorū ꝓut putāet ꝓ ſe inducunt. Non em̄ dr̄ quin infra ſcd̓m ſeptēnium q̄ eſt ꝓprie puerilis etas poſſint habere vſumrōnis ⁊ ꝑ ꝯn̄s peccare mortaliter vt appropinquātepubertate .ſ. in anno. xij. vel. xiij. tunc em̄ in aliquibꝰregionibꝰ ⁊ p̄dicta peccata et vitia carnis ꝑpetrantmulti. ⁊ iſti dicunt̉ pueri grādiuſculi ẜm dictā decreNec etiā ꝓ eis valet exemplū qd̓ inducūt de paruulo quinqꝫ annorū quē Greg. in. iiij. dyalogorum narrat ad gehennā cōdemnatū ꝓpter peccatū blaſphemie. nā in illo acceleratus fuit vſus rōnis p̄ter cōemcurſum. Si em̄ nō habuiſſet vſum rōnis nō fuiſſet ſibi imputatū in pctm̄ blaſphemie. Sicut nec aui quedr̄ pica q̄ aliqua ꝓfert ſine intellectu. Una aūt irundo nō facit ver. vt dicit ph̓us. Et q̄ a iure cōi exhorbitant nō ſunt trahenda in an̄am. vt extra. de reg. iur̄.li. vj. Si ergo ille p̄ter cōem curſum in quinquenniohabuit vſum rōnis vn̄ peccare potuit. non ſequit̉ ꝙoēs alij habeāt. ſed nec in octennio. ⁊ cū pari p̄ceptoquilibet obliget̉ ad cōionem ſicut ad cōfeſſionem vtptꝫ ꝑ ipſam decretalē. Dicit b. Tho. in. iiij. ſnīarumꝙ pueri circa vndecimū vel duodecimū annū ſi appareant in eis ſigna deuotōis. ita .ſ. ꝙ ſciant diſcernerepanē materialē a ſacramentali pn̄t cōicare. qd̓ dicitqꝛ p̄ſumit̉ iam habere vſum rōnis ⁊ nō antea. Temerariū ergo videt̉ aſſerere ⁊ publice p̄dicare ꝙ immediate poſt ſeptenniū tenent̉ pueri ad iſtud p̄ceptum

ſeruandū al̓s peccāt mortaliter ⁊ ipſi ⁊ parētes eorūqui nō faciunt eos cōfiteri. Sed bn̄ laudabile eſt etpium p̄dicare ⁊ exhortari parentes ꝑuulos ſuos ⁊ ſeptennes ⁊ quinquēnes vt faciant cōfiteri vt ſic aſſuefaciant ſe moribꝰ xp̄ianorū. etiamſi nondum habentvſum rōnis ꝙͣuis nō teneant̉. Sed ⁊ cōfeſſor cum puer confitet̉ aliqd̓ qd̓ de ſe eſt mortale nec pōt ꝑcipereſi tunc habet vſum rōnis non debet p̄cipitare ſnīamde mortali ſed rep̄hendere eum vel admonere ꝙ caueat in futurū ⁊ doleat. qꝛ ducit illā ad gehennā. Siqͥergo nō confitet̉ ſemel in anno habēs annos diſcretionis: peccat mortaliter ſi ex negligētia hoc faciat. ſecus ſi ex impotentia vt qꝛ nō habuit copiā cōfeſſorisvel qꝛ eſt excōicatus: nec ꝑ eum ſtat quin querat ⁊ ꝓcuret abſolutionē. vel qꝛ differt aliquibꝰ diebꝰ de coſilio ſacerdotis. Non aūt pōt ſacerdos deobligareeum ab hoc p̄cepto nec ep̄s: ſed ſolus papa qͣꝫtum adſemel in anno. Et de eo qui nō habꝫ niſi venialia ẜmconſcīam ſuā. ⁊ ꝓbabiliter. ꝙͣuis quidā dicant nō teneri. qꝛ decre. intelligit̉ de eo qui habet neceſſaria cōfitenda vt mortalia. Tutius tn̄ eſt dicere ẜm Tho.ꝙ teneat̉. vt obediat p̄cepto eccleſie. quia ⁊ſi cōſciusſibi nō ſit nō tn̄ ſecurus. Declinantes ergo .i. deficientes ab obligatōe hmōi adducet dn̄s ⁊cͣ. hiero. Promittit ꝓſpera dn̄s ſi pnīam egerimus. Ꝙ ſi negligentia diſſoluamur. ⁊ ipſum penitebit ſponſionis. ꝓmiſſaqꝫ mutabit. de peni. diſ. j. Si agamus.Quātum ad ſecun§. iijdam ꝑtem declinat quis in hanc obligationē nō ſolum nō confitēdo ſed male cōfitendo. ⁊ primo quidēſi confitet̉ ſacerdoti quē nouit eſſe hereticū vel ſciſmaticū vel excōicatū. ſuſpenſum vel irregularē. venō habere ptātem abſoluendi ab his a quibꝰ abſoluit. vel que ſcit notabiliter eſſe ignorantē ⁊ ſe habere caſus intricatos quos nec ꝑ ſe nec ꝑ illū pōt ſufficiēter explicare. Un̄ Aug. in li. de peni. ait. Qui vultcōfiteri vt inueniat gratiā. ſacerdotē querat qui ſciat ſoluere ⁊ ligare ne ſi circa ſe negligēs fuerit: negligat̉ ab illo. qui ſalubriter monet vt vitet cecū ne ambo in foueam cadāt. de peni. di. vj. ¶ Scd̓o declinatqn̄ cōfitet̉ quidē idoneo ſacerdoti ſꝫ dimittit aduertenter aliqd̓ pctm̄ qd̓ ſcit vel credit vel dubitat ꝓbabiliter eſſe mortale ex verecūdia. et tunc nō ſolū nonvalet ſibi cōfeſſio ⁊ iterare tenet̉. ſed addit vnū aliudmortale de nouo ꝓpter irreuerentiā exhibitaꝫ ſacr̄oex ſua fictione ẜm Tho. in. iiij. ⁊ alios. Aug. Caueatpeccator ne verecundia ductus diuidat cōfeſſionemhoc eſt em̄ ad ypocriſim tendere ⁊ ſemꝑ venia carerede peni. diſ. v. cōſideret. Si aūt dicat oīa peccata ſuaq̄ mēti occurrunt dicēda. ſed nō ꝓponit ab aliqͦ mortali abſtinere ⁊ tn̄ interrogatus a cōfeſſore dicit cōtra conſcīam loq̄ns ſe velle ab omnibꝰ abſtinere. itērum peccat mortaliter mēdatio vtens. Sed ſi nō occurrit illa ſua incōtricio menti vt dicēda. qꝛ non cogitat ſuꝑ hoc vel nō interrogat̉ de hoc a cōfeſſore nōpeccat ꝯfitēdo qͣꝫuis ſit ſibi infructuoſa illa cōfeſſieꝓpter indiſpoſitionē ſuam. nō tn̄ videt̉ tranſgredi p̄ceptum illud eccleſie. Et debet recipi cōfeſſio quamincōtritus facit ſꝫ nō abſolui. vt extra de peni. ⁊ re. c.officij. ¶ Tercio qn̄ imp̄meditatus accedit cū tn̄ ml̓ta hēat intricamenta ⁊ grauia dicere ꝓpter q̄ multaomittit ex obliuione. qꝛ difficile ē in ſubito mēti occurrere. q̄ oīa ꝑ totū annū geſſit vel ea q̄ de ſe ſūt mortalia qꝛ ignorat illa eſſe mortalia. Et iſta etiā eſt inutilis ⁊ infructuoſa niſi deus in ipſa mutet mentemeius ⁊ ꝯtritionē infūdat. Seruare dꝫ gͦ illud Ezech̓.penitētis qui ait. Recogitabo tibi oēs ānos meosin amaritudine aīe mee .i. ſingula oꝑa malefacta intoto tēꝑe vite mee. Ubi notandum exemplum no-