.VIII.Titulus

cut publicꝰ latro. tunc em̄ dolere deberet de ꝓſꝑitateſua ī tꝑalibꝰ. qꝛ ꝓ qͣntoplꝰ ꝓſꝑaret̉. tātoplꝰ eccl̓ia velreſpublica lederet̉. Un̄ greg. xxxiij. moral̓. dicit. Sinoxiū ſolet eē ſi vnitas deſit bonis. ita ꝑnitioſū ſoleteē ſi non deſit mal̓. Peruerſos qͥppe vnitas corroborat dū ꝯcordat. vn̄ Paulꝰ vnitatē fregit factā a pharizeis et ſeduceis ad ip̄m occidēdū. Licet aūt qͥs nōdebeat dolē d̓ ꝓſꝑitate inimici ī tēꝑalibꝰ. nō tn̄ teneī̉gaudere de bono ſuo tꝑali. ſed dꝫ gaudere de ꝯu̓ſiōeſua ꝓfectu ſpūali et v̓tutibꝰ. Sed ſi gaudet de bonovel dolet de malo inimici. hoc ē ſignū ꝑfectōis niſi ille eēt inimicꝰ eccl̓ie vl̓ reipublice. Si autem dolet debono tꝑali. vel gaudet de malo eiꝰ vel optat ſibi malū. Aut tal̓ dolor vel gaudiū rōni placet. aut diſplicet. Si placet ita ꝙ eſt ẜm rōem deliberatā ⁊ ꝑſiſtit īeo nō penitens de hoc. nō debet coīcari niſi forte modicū malū optet ſibi ꝑ quod ſe recognoſcat. vel niſioptet malū nō ſub rōne mali. ſed qꝛ credit ſibi illudexpedire vl̓ reipublice. ſicut Helyas occidit duos qͥnquagenarios cū ſuis. iiij. Reg. j. Uel ꝓpter bonū ꝑ ſevt pctm̄ minueret̉ quod viuēdo augmētaſſet. vl̓ propter bonū reipublice vt viuētibꝰ vtitis mētꝰ incuteretur ad vitādū ydolatriā vt Aug. dicit. xxiij. q. iiij. §.Sed vt obijcit̉. vel etiā cū timet veriſil̓r ne ex ꝓſꝑitate ſua ille ſibi iniuſte noceat. ⁊ propterea dolet de ip̄aẜm Tho. Si autē dolor ⁊ gaudiū ratōi diſplicet qͣꝫuis ſenſualitati placeat .ſ. de ꝓſꝑitate inimici ⁊ aduſitate eius tunc pōt coīcari. ¶ Secūdo ex illatōe iniurie orit̉ effectꝰ odij ī oꝑe. ⁊ hͦ cōſiſtit ī duobꝰ .ſ. ex ſb̓tractione boni ⁊ illatōe mali. Si ī ſubtractiōe boniaut gͦ ſubtrahit illicite bonum ſpūale. aut tꝑale. Siſpūale puta qꝛ excludit eū ab or̄one generali. cum ſorat ꝓ oībꝰ fidelibꝰ intēdit illū excludere. aut qꝛ norvult corā eo p̄dicare tūc peccat grauit̓. nec debet coīcari qͣꝫdiu hēt hāc voluntatē. Si ſb̓trahit bonū tꝑale. aut neceſſariū aut nō neceſſariū. Si neceſſariū ſicpeccat mortalit̓ vt ſi inimicū nō paſcit ī articl̓o mortis. Tunc em̄ hēt locū quod dicit Ambro. di. lxxxvj.Si nō pauiſti occidiſti. Si non neceſſariū non peccat niſi venialit̓. quod intelligo cū eo ille indigꝫ et ſinō abſolute. Si effectꝰ odij conſiſtit in illatōne mali. aut gͦ qͥs infert inimico malū contra ordinē iuris.aut ẜm ordinē iuris. Si ꝯtra ordinē iuris. ſic peccatmortalit̓. qꝛ mihi vīdictā ⁊ ego retribuā. ait dn̄s. ar.de pe. di. iiij. vbi dicit Aug. Qui diuini bn̄ficij oblitus ſuas vult vindicare iniurias non ſolū de futurispctīs veniā nō merebit̉ ⁊cͣ. Si ẜm ordinē iurꝭ ſit tūcpt̄ coīcari. odio tn̄ a corde remoto. vt qn̄ hoc facit exſnīa iudicis. vl̓ ex ꝑmiſſione iuris. Ex ſnīa iudicis vtſi malefactor ad mandatū iudicis ſatiſfacere leſo nōvult etiā leſus poteſt ip̄m de mādato iudicis appetere bello. Et qͥcqͥd rapit ab hoſte vel adiutoribꝰ ſuistotum ſuū ē. quouſqꝫ ſit ſibi plene ſatiſfactū de om̄idāno dato ⁊ expēſis. vltra hoc autē non debet aliudacciꝑe niſi ꝓpt̓ īmanitatē vicij ille meruerit oībꝰ bonis ſpoliari. vt ꝓpter hereſim vel conſil̓e viciū. Sil̓it̓coīcari poteſt qn̄ facit hoc ex ꝑmiſſione iuris. Licetem̄ regularit̓ veꝝ ſit ꝙ nemo pōt ſeip̄m vindicare vl̓ſibi de ſuis ius dicere. tn̄ ius hoc ꝑmittit ī caſibꝰ ciuilibꝰ. vt vim vi repellere cū moderamine inculpate titele. vel etiā ſocios defendere. ⁊ hm̄oi. xxiij. q. iij. Fortitudo. ¶ Tercio ex illatione iniurie oritur ſignū rācoris in ore. ⁊ ſic diſtingue. aut iniuriator exhibꝫ cōdignā ſatiſfactionē aut nō. Si exhibet ẜm quātitatē culpe ſupple ⁊ poſſibilitatē ſuā. ſic tenet̉ ad amiciciā reciꝑe ⁊ ei loqͥ. Unde Aug. Memento cito ignoſcere ſi qͥs in te peccauerit ⁊ a te veniā poſtulauerit.Si autē nō exhibet non tenet̉ ei loqͥ qn̄ .ſ. ſatiſfacereaut oīno nō vult aut ſemiplene. Et hoc intellige verum niſi forte actio iniuriaꝝ abolita ſit diſſimulati

on vel remiſſione. Actio em̄ iniuriaꝝ abolet̉ remiſſione vel diſſimulatōe. Remiſſione qn̄ .ſ. leſus remittit iniuriā. xxiij. q. iiij. Si illic. Diſſimulatōe remittitur. vt ſi luſerit vel riſerit vel comederit cū eo poſtiniuriā factā. Inſti. de iniurijs. §. fi. ¶ Quarto ex illatione iniurie oritur actio iniuriaꝝ. Hanc nullꝰ tenetur dimittere. īmo qn̄qꝫ leſus dimittere nō poteſvt ſi iniuria illata ē monacho vel ſeruo vel filiofamlias vl̓ vxori. Nā ſi monacho illata ē ꝯpetit actio iiuriaꝝ monaſterio nō monacho. niſi forte monachſeu aliꝰ religioſus eſſet lōge abſēs a mōaſterio ⁊ de licētia abbatis ſeu aliꝰ alteriꝰ ſui ſuꝑioris. tūc em̄ poſſet agere de actiōe iniuriaꝝ. ff. de iniur̄. l. ſi vnꝰ. Et ſimonachꝰ remittit iniuriā nihilominus monaſteriūagere pōt. Sed ſi abbas ſeu alius ſuꝑior remittit iniuriā monachꝰ agere nō pōt. Secus ſi ī eccl̓ia ſcl̓ari q̄nō pōt remittere iniuriā clerico factā. Item ſi iniuria ſeruo ē facta dn̄s remittere pōt non ſeruꝰ. Itē iniuriā factā filio familias pr̄ remittere pōt et agere ꝓiniuria ip̄a nō filiꝰ. niſi qͥ iniuriatꝰ fuerit putaret eūpatrē familias. ff. d̓ iniurijs. l. j. §. j. ⁊. §. Si adeo. Itēſi vxori facta ē iniuria viro ꝯpetit agere ꝓ iniuria etnō econtra. Nō gͦ ē nccͣiū volēti coīcari vt dimittatactōꝫ iniuriaꝝ ledēti ſꝫ odiū. Itē nota ꝙ qͥ remittitactionē iniuriaꝝ ī articulo mortis ī manu p̄ſb̓ri. ſi hͦfacit cā mortis pōt poſtea agere ꝯtra iniuriātē ſi cōualeſcat. Secus autē ſi ſimpl̓r remiſit. ff. ad ſyll̓. l. fiItē nota ẜm Hoſti. ꝙ actio iniuriaꝝ ab initio abolet̉ diſſil̓atōe .i. ſi is qͥ iniuriā accepit nō iraſcitur necmouet̉. Sed ſi exinde motꝰ fuerit. ⁊ iniuriā ſtatiꝫ adaīm reuocauerit ⁊ iniuriantē citari fecerit nō tollitur diſſil̓atione. nec ꝑ ſalutationē. nec ꝑ oſculum pacis datū in eccl̓ia niſi exp̄ſſe remittat̉ vel pacificeturHec omnia Durā. vbi ſupra.¶ Capitulū quartū de detractiōe ⁊ grauitate eius.FFty.Iactio ē ſecunda filia inuidie ẜm Grego. in moral̓. Diffinit̉autē ꝙ eſt denigratio aliene fame ꝑ verbꝫocculta. Ex qua diffinitiōe ẜm. b. Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q.lxxiij ar .j. oſtēditur duplex drn̄tia inter ip̄am ⁊ contumeliā. Et prima ē ꝙͣtum ad modū ꝓponēdi v̓ba qꝛſcꝫ contumelioſus manifeſte ꝓfert v̓ba ꝯtra aliquē.detractor autē occulte. Sicut em̄ factis fit nocumētum ꝓximo manifeſte. ⁊ qn̄qꝫ occulte. manifeſte qͥdēꝑ rapinā vel alias violentias manifeſtas. occulte vtꝑ furtū vel doloſam ꝑcuſſionē. Ita ⁊ v̓bis. manifeſtequidē vt contumeliādo .i. dicēdo ꝓximo v̓ba iniurioſa in faciē eius. ⁊ occulte vt ꝑ detractionē. Et iō dr̄in diffinitione ꝑ verba occulta. nō quidē ſimpl̓r ſedocculta ei cui detͣhit. qꝛ ī abſētia eiꝰ. qͣꝫuis em̄ poſteaei notū fieret a referētibꝰ. tn̄ tūc occultū fuit ei qn̄ ille detraxit. ¶ Scd̓a drn̄tia ē ꝙͣtū ad finē intentū ſeunocumētū illatū. qꝛ cōtumelioſus ex facto ſuo derogat honori. detractor autē fame. Nā ex hoc ip̄o ꝙ alqͥs ꝓfert maīfeſte v̓ba cōtumelioſa cōtra aliquē viip̄m ꝑuipēdere. ⁊ ex hͦ dehonorat̉ contumeliatus. vn̄cōtumelia detrimētū affert honori. Sed cū qͥs v̓bacōtra aliū ꝓfert ī occulto vr̄ ip̄m magis vereri ꝙͣ ꝑuipēdere. vn̄ nō directe infert detrimētū honori ſed facit qͣꝫtū in ip̄o ē ꝓferēs v̓ba cōtra aliquē occulte eosqͥ audiūt malā opiniōꝫ hr̄e de eo cōtra quē loquit̉. hͦem̄ intēdere vr̄. ⁊ ad hͦ intēdit detrahēs vt v̓bis eiuscredat̉. Un̄ dr̄ ī diffinitōe ꝙ eſt denigratō .i. obfuſcatio ſeu diminutio fame alterius. In hͦ aūt conueniunt cōtumelia ⁊ detractio. qꝛ ꝑ vtrūqꝫ ꝓferūt maluꝫde ꝓxīo. Et qꝛ ꝑ pctā venialia non denigratur famahoīs. ideo tales defectꝰ occulte referre de aliquo non