¶ Capitulū.VII.

nocendū. p̄dandū. ſubijciendū. expellendū ⁊ occidendum. Et cū iniuſtū eſt bellū qͥcunqꝫ ibi ſcient̓ ⁊ voluntarie ꝯcurrit mortalit̓ peccat vltra alia pctā queibi ꝯmittunt̉. nā quicqͥd accipiat ab alia ꝑte rapinaeſt. ſi vulnerat vel occidit homicida eſt. ⁊ alia mala etimputant̉. Eſt autē bellū iuſtū cū fit ꝓ repetēdis rebus ablatis aut vlciſcēdis iniurijs qn̄ .ſ. ablate ſuntres vel iniurie facte ab aliqͣ ciuitate vl̓ populo ⁊ emēdare nō vult: ꝓpter qd̓ bellū ſumit̉. ⁊ iuſtū. cū fit principis auctoritate. vt arti. xxiij. q. ij. Iuſtum xxiij. q.Quid culpat̉. Sꝫ cū fit bellū ex ābitione ⁊ auariti⁊ odio. vel ad dilatādū dominiū ſuū ad augēdas diuitias ad deprimēdū ⁊ exterminandū alios ob odiūinuidiā. ⁊ hmōi ē iniuſtū. Un̄ Augꝰ. Quid culparn bello. an qꝛ moriunt̉ hoīes aliqn̄ morituri vt dominent̉ in pace victuri hͦ rep̄hendiſſe timidoꝝ eſt nōreligioſoꝝ. Nocēdi cupiditas. vlciſcēdi crudelitas.implacabil̓ animꝰ. feritas rebellādi. libido dominādi. hec et his ſimilia in bellis iure culpant̉. xxiij. q. j.Quid culpat̉. Qd̓ vtiqꝫ fit ſuggeſtione demonū quide hominū ꝑditione letant̉ corporali ⁊ ſpūali. Un̄ ⁊Augꝰ. li. j. de ciui. dei. cxxv. refert ꝙ in magna planitie circa romā viſi ſunt dij romanoꝝ (qͥ demones erātquos colebāt ſub diuerſis nominibꝰ Iouis Martis⁊ alijs innumeris) adinuicē bellare. qd̓ ideo feceruntipſi demones in aliqͣ ſpecie apparentes. vt ſic ꝓuocarent ip̄os romanos ad bella tanꝙͣ honeſta ⁊ licita exquo dij ipſi exercebāt. Sꝫ ꝓpter quā cām deus bellaꝑmittat qͥ ſemꝑ ex malis elicit bona ⁊ maiora. on̄ditAugꝰ. in. j. de ciui. dei. ca. ij. dicēs. Si qͥd recte ſaperētilla q̄ ab hoſtibꝰ aſpera ⁊ dura ꝑpeſſi ſunt illi diuineꝓuidētie tribuere q̄ ſolet corruptos hominū moresbellis emēdare atqꝫ cōterere. Itēqꝫ vitā mortaliumrectā atqꝫ laudabilē talibꝰ afflictionibꝰ exercere. ꝓbatāqꝫ vel in meliora trāſferre vel in his adhuc terrꝭꝓpter vſum aliorum detinere. Dicit aūt ip̄e Augꝰ. inv. de ciui. dei. c. xxij. Ꝙ ſicut deus vnus ⁊ verus regit ⁊gubernat oīa humana vt placet et ſi occultis cauſisnunꝙͣ tn̄ iniuſtis: ſic etiā ipſa tꝑa belloꝝ in eius arbitrio eſt iuſtoqꝫ iudicio ⁊ miſericordia vel atterere vl̓cōſolari genus humanuꝫ vt alia citius alia tardiusfiniant̉. Et exēplificat de multis. Bellū epyrataꝝ aompeio. Bellū punicū terciū a Scipionē incredibili celeritate tꝑis breuitate cōfecta ſunt. Bellū fugitiuoꝝ gladiatoꝝ italia horribilit̓ ꝯtrita et vaſtatatcio āno ꝯſummatū eſt. Picontos Marſi ⁊ Pelignigentes non extere ſꝫ ita lice poſt diuturnā ⁊ deuotiſſimam ſub romanis ſeruitutē caput in libertatem erigere tēptauerūt. multis iā nationibꝰ romano imꝑioſubiugatꝭ. deletaqꝫ Cartagine romanis ſepiſſime victis ⁊ duobꝰ cōſulibꝰ occiſis ⁊ multis ſenatoribꝰ. huicmalo qͥntꝰ ānus finē dedit. Bellū ſcd̓m punicū cummaximis detrimētis ⁊ calamitates reipublice per annos. xviij. romanoꝝ vires exterminauit ⁊ pene ꝯſumpſit. duobꝰ p̄lijs ferme ſeptuaginta milia romanorūinterierūt. Bellū punicū primū. ꝑ. xxiij. ānos ꝑactūeſt. Bellū mitridaticū. xl. Bellū ſamēticū ānis ferme quinqͣginta in quo bello romani ita victi ſunt vtſub iugo etiā mitterent̉. Sꝫ quia nō diligebant gloriam ꝓpter iuſticiā. ſed iuſticiā ꝓpter gloriā diligerevidebant̉. pacē factā feduſqꝫ ruperūt. ⁊ infra. c. xxiij.Quod noſtra memoria recētiſſimo tꝑe deus mirabiliter ⁊ miſericorditer fecerit ſi a nobis tacebit̉ erimꝰingrati cū Redagarſus rex gothoꝝ agmine ingenti⁊ immani iā in vrbis vicinia cōſtitutus romanis ceruicibus īmineret vno die tanta celeritate victus eſt.vt nec quidē vno iam dicā mortuo. ſꝫ nec vulneratoromanoꝝ populi amplius ꝙͣ centūmiliū ꝓſternerentur moxqꝫ ipſe captus necatus eſt. hec ille. Iſte Re-

dagarſus infidelis in montibus feſulanis cū ſuis extinctus eſt. vt declarat Thomas anglicus ſuper lib̓.de ciuita. dei. in prin. De populo autē dei .ſ. iſrahel dicit idem Auguſtinꝰ in. xvj. de ciui. dei. ca. fi. ꝙ a duobꝰmirabilibꝰ ducibus .ſ. Moyſe ⁊ Iheſu naue. ſeu Ioſue bella etiaꝫ ꝓſperrime ac mirabilit̓ geſta ſunt deoconteſtante. non tā propter merita hebrei populi qͣꝫpropter pctā eaꝝ que debellabant̉ gentiū illas eis ꝓueniſſe victorias. Poſt iſtos duos duces. iudices fuerunt in terra ꝓmiſſionis quoꝝ tꝑibus ſicut ſe habebant ⁊ pctā populi ⁊ miſericordia dei. alternaueruntꝓſpera ⁊ aduerſa belloꝝ. Et in xvij. li. c. penl̓. dicit ꝙdiuiſo illo populo in duo regna. vtraqꝫ ꝑs ſicut iubebat diuina ꝓuidentia vel ſinebat. varijs erigebaturꝓſperitatibꝰ ⁊ aduerſitatibꝰ p̄mebatur. ⁊ ſic affligebatur nō ſolum exterius. verū etiā inter ſe ciuilibusbellis. vt certis exiſtentibꝰ cauſis miſericordia dei vl̓ira pateſceret. donec eius indignatōne creſcente vniuerſa gens illa a chaldeis debellantibꝰ nō ſolum ſubuerteretur in ſedibus ſuis. ſꝫ etiā ex maxima ſui partetranſferentur in terrā aſſirioꝝ. ⁊ prius illa pars quevocabatur iſrahel in decem tribubꝰ diſtincta. Quisautē poſſet enarrare mala que contingunt ex bellis.Nonne rapine fiunt cōtinue. ⁊ non ſolū ab inimicisſed ab amicis aufertur. O quot mulieres vituꝑant̉.adulteria. ſtupra. meretricia multa ſequūtur. Capiuntur. pueri tollunt̉ a ꝑentibus. ⁊ a iuſtis exercitijsremoti applicant̉ ad ſtipendia latrocinantiū. Nonne milicie dediti ſunt ⁊ maximi blaſphematores dei⁊ ſanctoꝝ. Os aperire neſciūt niſi maledicēdo deū etſanctos. ⁊ turpiter iurādo ꝑ eos etiā nō irati. Quisin illa arte reꝑitur nō vacās ſodomīe ⁊ omni genereimmūditie. Odia ⁊ rancores cōtinue ꝑſeuerāt. ꝓpterque ⁊ cōfeſſiones ⁊ cōmuniones ⁊ cultꝰ diuinꝰ negligunt̉. grauamina collectaꝝ multiplicant̉. ⁊ nō valentes ſoluere incarcerant̉. turbant̉. ad deſperationē ꝑducunt̉. Stipendiarij etiā viliſſimi homines faciūtſe dominos dominoꝝ etiam ſuorū a quibꝰ ſunt conducti. ⁊ pro quibꝰ militāt et ſi in aliquo contradicūtverberantur ⁊ vulnerantur ab eis. Sacrilegia perpetrantur. eccleſias ſpoliant. ſacra diripiunt. in eccleſijs ludunt ⁊ ſtabulantur. Sacerdotes capiunt. agricolas. mercatores p̄dantur ⁊ redimere faciunt. incendia ponūt in ſegetibus. in domībꝰ. in eccleſijs. Agri⁊ vinee inculti remanent. arbores fructifere inciduntur. domus ad habendum ligna pro igne deſtruunt̉.greges ⁊ armenta capiūtur. vie inuie efficiunt̉. Sicoartes ⁊ negociationes pereunt. Blaſphemie. detractiones. deriſiones. ꝓditiones pro nihilo habentur.ludi ꝙͣtum cunqꝫ ꝓhibiti creſcunt. homicidia adduntur. Et ſic ciuitates ⁊ caſtra ad ſolitudinē redigunt̉.Exquo ergo tot mala proueniunt: bene inquit pſalmiſta. Diſſipa gentes ⁊cͣ. qui ſcilicet nō neceſſitate ſꝫcupiditate accedūt ad hoc. Unde ⁊ Cicero dicit ītercio libro de republica. Nullum bellum ſuſcipi debere ab optima ciuitate niſi pro fide ⁊ ſalute. Et viexponit Auguſtinus qui hoc refert in xxij. de ciuitadei. capi. vj. de fide. id eſt fidelitate ſeruanda. pro ſalute ſcilicet tēporali ad euadendum egeſtatem. vincula exilia. morteꝫ ⁊ huiuſmod. Sed multomagis ꝓfide conſeruanda contra infideles iuſtiſſime bellat̉.vt habetur. xxiij. queſtio. viij. Omni. ⁊ capitulo. Hotatu. De bello autē ad hoc ꝙ ſit iuſtum tractatur intercia ꝑte titulo quarto.¶ Capitulū octauum de Homicidio.