¶ Titulus

.VII.

autē inchoandū ſit illud bellū oſtēdit Augnſtinusin li. xxj. de ciui. dei. c. xvj. dicēs. Cū autē ventū fuerit ad etatē qua hō p̄ceptū capit ⁊ ſubdi poteſt legisimperio ſuſcipiendū eſt bellū cōtra vicia ⁊ gerendiacriter ne ad dānabilia pctā ꝑducant. Et ſi quidemvictoriarū cōſuetudine roborata nō ſunt faciliꝰ vincuntur ⁊ cedunt. Sin autē vincere ⁊ imꝑare conſueuerunt .ſ. vicia. laborioſa difficultate ſuperant̉. necid veraciter ⁊ ſinceriter fit niſi delectatione iuſticie.hoc eſt autē in fide xp̄i. Quomodo bellandū ſit. docet idē Augꝰ. in. xxij. de ciui. dei. c. xxiiij. dicēs. In p̄lioꝝ tēptationibꝰ contra vicia ꝑiculiſqꝫ etiā iuſti verſantur. in quibꝰ nō eis nos ſubdamꝰ vigilijs cōtinuisexcubantes: ne opinio veriſimilis fallat: ne decipiathomo v̓ſutus. ne ſe tenebre alicuiꝰ erroris effundant.ne qd̓ bonū eſt malū. aut qd̓ malū eſt bonū eſſe credatur. ne ab his que agēda ſunt metus reuocet. ne inea que agendo ſunt cupido p̄cipitet. ne ſuꝑ iracūdiāſol occidat. ne inimicitie ꝓuocent ad retributionemmali pro maio. ne abſorbeat inhoneſta uel immoderata triſticia. ne in ꝑcipiēdis beneficijs ingerat mēsingrata torporē. ne maledicis rumoribꝰ cōſciētia bona fatiget̉ ne temeraria ſuſpicio nr̄a decipiat. ne aliena de nobis falſa nos frangat. ne regnet peccatuꝫ innoſtro mortali corpore ad obediēdū deſiderijs eius.ne mēbra noſtra exhibeant̉ arma iniquitatis peccato. ne oculus ſequat̉ cōcupiſcētiā. ne vindicandi cupiditas vincat. ne in eo qd̓ male delectat vel viſio vl̓cogitatio rememoret̉. ne improbū aut īdecēs verbūlibent̓ audiatur. ne fiat qd̓ nō licet etiā ſi libet. Necin hoc bello laboꝝ periculorūqꝫ pleniſſimo veribus noſtris ſperet̉ faciēda victoria vel viribiſtris facta tribuat̉. ſꝫ eius gratia de qͣ dicit apoſtGratias autē deo qui dat nobis victoriā ꝑ Iheſumxp̄m dn̄m noſtꝝ. Et alubi. In omnibꝰ his ſuꝑamusin nobis eſt vitanda fugiēdo occaſiones: tēptationūQui autē nō vitant occaſiones. ſꝫ ingerūt ſe ēquaſi volunt bella ⁊ rixas viciorum. De his diDiſſipa gentes q̄ bella volunt. Et ponit̉ diſſipa prodiſſipabis ẜm morē ꝓpheticū .i. deſtrues vt ſcꝫ vincātur. Qui em̄ amat ꝑiculum. incidet in illud. vt dicit̉Ecc̄i. iij.Secundū bellū.§. ij.eſt rixa. de qua principalit̓ intendit̉ Iacob̓. iiij. Belligeratis .ſ. faciēdo rixas. ⁊ nō poteſtis adipiſci .ſ. qd̓cupitis. Uarius eſt em̄ euētus belli vt dr̄. ij.Qui em̄ rixatur cū altero. intēdit ſuꝑare. ⁊ ipſ.ſepe ⁊ ꝑcutitur. ⁊ ideo vitāda eſt. Unde cuꝫ paſtoreꝫLothrixati ſunt cū paſtoribꝰ Abrahe ꝓpter gregesmultos pecoꝝ quos habebāt. Ad hanc tollendā dixit Abrahā. Ne queſo ſit iurgiū inter me ⁊ te. ⁊ paſtores meos ⁊ tuos: ſeparamꝰ nos abinuicē. Si tu ierisad dextrā ⁊cͣ. Geneẜ. xiij. De ipſo autē bello rixe triavidenda ſunt.Eius ortum.Eius actum.Eius nocumentū.Oritur principalit̓ rixa ex ira. Un̄ dicit̉ Prouer xv.Uir iracundus ꝓuocat rixas. Hoc autē ſic declaratbeatꝰ Thomas ſcd̓a ſcd̓e. q. xlj. arti. ij. Rixa importat quandā cōtradictionē vſqꝫ ad facta ꝓuenientemdū vnus alterū ledere molit̉. Duplicit̓ autē vnꝰ aliūledere intēdit. Uno modo quaſi intēdens abſolutemalū eius. ⁊ talis leſio ꝑtinet ad actū odij cuiꝰ intentio eſt ad ledendū inimicū vel in manifeſto vel in occulto. Un̄ ⁊ aliqn̄ rixa ex odio oritur ꝓpter qd̓ dicit̉Prouer. x. Odiū ſuſcitat rixas. Non tn̄ rixa eſt pro-

prius effectus odij. quia p̄ter intētionē odiētis eſt ꝙrixoſe ⁊ in manifeſto ledat. Alio mō aliquis intēditaliū ledere eo ſciēte ⁊ repugnāte: qd̓ importat̉ nomine rixe. Et hoc ꝓprie ꝑtinet ad irā que eſti appetitusvindicte. Non autē ſufficit irato ꝙ latenter noceatei. contra quē iraſcit̉ ſꝫ vult ꝙ ipſe ſentiat. ⁊ ꝙ contravoluntatē ſuā aliquid patiat̉ in vindictā eius quodfecit. Procedit etiā alqn̄ ex ſuꝑbia vel inani gloria.nō tn̄ directe ſꝫ occaſionalit̓ inqͣtū aliquis ex hoc cōcitatur ad rixā ⁊ iurgiū quia ad iniuriā ſibi reputaꝙ aliꝰ ſe ei p̄ferat. ꝓpter qd̓ dicit̉ Prouer. xxviij. Quiſe iactat ⁊ dilatat. iurgia cōcitat. Iurgiū autē idē vīqd̓ rixa: Iactare ſe ex ſuꝑbia vel inani gloria ꝓceditꝘꝘtū ad ſcd̓m .ſ. actū ſciendū eſt ẜm Tho. vbi ſupͣarti .j. ꝙ ſicut intētio īportat quādā cōtradictionemin verbis. ita rixa īportat quādā cōtradictionē in factis. Un̄ dicit glo. ad Gal̓. v. ꝙ rixe ſunt qn̄ ex ira inuicem ſe ꝑcutiūt hoīes. Et ideo rixa vr̄ quoddā pͥutum bellū qd̓ inter pͥuatas ꝑſonas agit̉. nō ex aliquapublica auctoritate ſꝫ magis ex inordinata voluntate. Et ideo rixa ſemꝑ īportat pctm̄. Sed rixa eſt ꝓpriex ꝑte eoꝝ qui etiā iniuſte inuadūt aliū vel alios. veetiā qͥ ſe defendūt cū iuſte inuadūt̉. puta cū miniſtrirectoris volunt iuſte caꝑe aliquos reos ⁊ illi ſe defendunt ne capiant̉ tunc rixa ē in eis. In eis autē qui ſedefendūt ſolo animo repellēdi iniuriā cū debita moderatione nō eſt ꝓprie rixa nec pctm̄. Quia vim vi repellere eſt de iure nature. diſ. j. Ius naturale. Similiter nō eſt ꝓprie rixa in his qͥ inuadūt alios vt capiant ex officio ſuo qͥ ſe defendūt. Un̄ cum ſerui Yſaafoderūt puteū ⁊ inuenerūt aquā ꝙ ꝑ illā rixati ſunt.vt dicit̉ Gen̄. xxvj. nō in ſeruis Iacob fuit rixa. ſꝫincolis terre qͥ iniuſte moleſtauerūt illos. ¶ Ꝙtiad terciū .ſ. de nocumēto huiꝰ vicij. ſciendū ꝙ multipliciter nocet. ¶ Primo quidē quia inducit ad mortem eternā cū ſit̉ mortale pctm̄. qn̄ videlicet qͥs inuadit aliquē iniuſte vt ꝑcutiat eū. vel etiā cuꝫ defenditſe iuſte inuaſum ab officiali vt capiat̉. vel etiā cū defendit ſe iniuſte inuaſum ex odio vel vindicandi animo. vel cū exceſſu notabili debite moderatōnis. vt ſiinuadēs ꝑcutiat eū manu. ⁊ ille gladio ꝑcutit. in omnibus his mortale eſt ẜm Tho. vbi ſupͣ. Et rō eſt qꝛinferre nocumētum ꝓximo oꝑe manuali nō eſt abſqꝫmortali. qꝛ ꝯtra iuſticiā ⁊ ꝯͣ mādatū illud. Non occides. in quo ꝓhibetur oīs leſio ꝑſonalis iniurioſa ẜmAugꝰ. de peni. diſ. j. Homicidij. Probat̉ etiā hoc ſcrixā eſſe pctm̄ mortale ex hͦ ꝙ apl̓us ponit rixas interoꝑa carnis. de quibꝰ dicit ad Gal̓. v. Qui talia agūregnū dei nō ꝯſeq̄nt̉. Non aūt pͥuat̉ qͥs regno dei niſiꝑ mortale. Ueniale aūt eſſet cū ſe qͥs defendēdo cunaliquo leui motu odij vl̓ vindicte hoc agit. aut cū excedit aliquantulū modū defenſionis debitū. Nocetqͦꝫ rixa qꝛ ꝑ eā generant̉ odia ⁊ diſcordie in mētibusrixantiū. ꝓpter qd̓ dr̄ Prouer. xvij. Qui meditat̉ diſcordias ſeminat rixas .i. qͥ intendit ſeminare int̓ aliquos diſcordias. ꝓcurat ꝙ adinuicem rixent̉. vt indein eoꝝ cordibꝰ per rixas diſcordie ⁊ odia generentur.Unū em̄ pctm̄ pōt imꝑare actū alterius pctī in ſuūfinē ordinādo. Nocet rixa corpori. qꝛ freq̄nt̓ plus recipit qͣꝫ alteri faciat mali: Punit̉ etiā pena pecuniali vel corporali a iudice ẜm exceſſus quātitatē. qꝛ iura mādant iſta puniri. vt patet. xxiij. q. fi. ⁊. ca. fi. vbimādant̉ puniri vt homicide qͥ rixant̉. ⁊ qͥ in rixa fuerit occiſus. Diſſipa gͦ deus gētes que volūt iſta bellarixaꝝ vt recipiant qd̓ merētur.erciū bellum.§. iij.dicit̉ populare qd̓ eſt valde ꝑiculoſum qꝛ innumeramala inde ſecunt̉. cū .ſ. vnꝰ populus ſeu ciuitas inſurgit ꝯtra aliā. vel vna ꝑs eiuſdē ciuitatis ꝯtra aliā ad