.VII.¶ Titulus
Ehomicidio. Quia exira ⁊ rixis ⁊ bellis frequēter cōtingit fierihomicidia. mutilationes mēbroꝝ. et percuſſiones. ideo de ipſis hic agendū. Omnia hec cuniniuſte fiunt ſunt cōtra p̄ceptuꝫ illud. Non occidesExodi. xx. vt dicit Auguſtinꝰ de peni. diſt. j. Homicidium. Homicidiū autē poteſt ſic diffiniri. ꝙ homicidiū eſt hominis occiſio illegitime facta. Signant̉ autem dicit̉ hominis. quia occiſio animalis irrōnalisſicut nec deſtructio plantaꝝ ſeu arboꝝ que viuūt vita vegetatiua ē homicidiū. Unde Auguſtinꝰ in primo de ciuitate dei. ꝙ cū audimꝰ. Non occides. nō accipimus hoc dictū de fructibꝰ. quia nullus eſt eis ſenſus: nec de irrōnalibus animalibꝰ. quia nulla nobisrōne ſociant̉: ſꝫ de hominibꝰ. Ratio huiꝰ eſt ẜm Thomā ſcd̓a ſcd̓e. q. lxiiij. arti .j. quia nullus peccat vtendo aliqͣ re ad id ad qd̓ eſt ordinata. In reꝝ autē ordine imꝑfectiora ſunt ꝓpter ꝑfectiora. ſicut in generatione hominis natura ab imꝑfectꝭ ad ꝑfecta ꝓceditCū igit̉ plante ſint ꝓpter aīalia oīa. ⁊ aīalia irrōnalia ꝓpter hominem ideo vtēdo plātis ad vt ilitatemaīaliū. ⁊ aīalibꝰ ad vtilitatē hominū. nō eſt ꝯͣ p̄ceptuꝫnec pctm̄. Inter alios autē vſus maxime vr̄ neceſſarium iſtis vti in cibū. quod fieri nō poteſt abſqꝫ mortificatione eoꝝ. Quod etiā eſt ex ordinatione diuinadicente dn̄o Ben̄. ix Omne quod mouet̉ ⁊ viuit eritvobis in cibū. Nec eſt ꝯtra. quia Exodi. xxij. ſtatuit̉certa pena occidēti bouē vel ouē ꝓximi. quia hoc eſtrōne dānificationis ꝓximi nō rōne occiſionis. Additur etiā in diffinitione illegitime facta. quia ſi homo occidat̉ ꝓpter maleficiū a iudice ſuo nō eſt homicidium qd̓ ſit pctm̄ vel contra p̄ceptū de quo loquit̉.Eſt autē illud peccatuꝫ vnus ⁊ p̄cipuus ex caſibꝰ reſeruatis dyoceſanis. ẜm oēs doctores. Et qͣꝫuis etiāipſi dyoceſani nō ſoleant tales abſoluere ꝓpter horrorem ⁊ deteſtationē facti. ſꝫ cōmunit̓ mittunt ad curiam romanā abſoluēdos a penitētiarijs: tn̄ ſi volūtpoſſunt abſoluere etiā valētes ad curiā accedere. al̓sfruſtra poneret̉ inter caſus reſeruatos ep̄is homicidium voluntariū ſi nunꝙͣ poſſent abſoluere. ſꝫ poneretur int̓ caſus papales: ſꝫ nec iſtud nec aliud qd̓ ſitpreciſe pctm̄ abſqꝫ adiūctione ſentētie reꝑitur in iurepape reſeruatum. ſꝫ certe ſnīe ⁊ irregularitates ꝙͣuislaudabile ſit aliqn̄ multū enormia ad curiā mittereDe excōmunicatione autē que incurrit̉ ꝓpter occiſionem vel mutilationē vel ꝑcuſſionē clericoꝝ nil h̓ agitur quia diffuſe habes in. iiij. ꝑte ti. j. c. j. De irregularitate q̄ ꝓpter hmōi incurrit̉ ſeu cōtrahitur habes iniiij. ꝑte ti. v.De homicidijs.§. j.inqͥt pͣs. Uiri ſanguinū ⁊ doloſi nō dimidiabūt diesſuos pͣs. liiij. Uiri ſanguinū .ſ. effuſores dicunt̉ homicide. qꝛ ꝑ homicidiū cōmunius ⁊ abūdantius effunditur ſanguis humanus. Et addit doloſi. qꝛ ſi fieretſine dolo. i. ſine pctō vt iudex facit. non rep̄henderet̉nec incideret in penā q̄ ſequit̉. quia .ſ. nō dimidiāt tales dies ſuos vtplurimū. Et hoc duplicit̓ qꝛ vel corporaliter inqͣꝫtu .ſ. occidunt̉ homicide. vel ab amicisinterfecti vel a iudice. vt mādat lex. Et ſic nō viuunttoto tꝑe vite ſue. ſꝫ eis ſubtrahit̉ tēpus quo naturaliter viuere potuiſſent. Spūalit̓ autē intelligit̉ quiatamgraue pctm̄ eſt ꝙ vix reuertunt̉ ad pnīam. Et ſicnō dimidiāt dies ſuos. ſꝫ ꝯtinuāt vſqꝫ ad mortem incluſiue pctā ſua. Dimidiarēt autē ſi peniteret eos. ꝙdies illos malos interrūperēt. In his gͦ verbis triapoſſunt notari.Primo homicidiū qd̓ ꝯmittit̉. ibi. Uiri ſanguinū.
Scd̓o viciū qd̓ adiungit̉. ibi doloſiTercio ſuppliciū qd̓ ſequit̉. ibi. nō dimidiabūt.¶ Ꝙtū ad pͥmū ſciēdū ꝙ homicidiū pōt dici dupl̓rino mō ſtricte ꝓ iniuſta occiſione hoīs. ⁊ ſic ē mortale ſemꝑ ⁊ ꝯͣ p̄ceptū. Non occides. Alio mō large ꝓqͣcunqꝫ occiſione homīs. ⁊ ſic pōt eſſe aliqn̄ ſine pctō.Uir ſanguinū .i. occiſor ⁊ effundēs ſanguinē humanū pōt eſſe qͥs qͣdruplicit̓.Primo neceſſitate vel ſui defenſione.Scd̓o iuſticie executione.Tercio caſus occurſione.Quarto hoſtili impugnatione.Et pͥmo cū qͥs occidit aliū neceſſitate ductꝰ ineuitabili qꝛ ſcꝫ inuaſus ab alio volente occidere vel grauit̓vulnerare ſe defendendo occidit. ſeruato debito moderamine cū alit̓ nō poſſit euadere manꝰ eius non eſtꝓprie homicida. ꝓut ſcꝫ homicidiū dicimꝰ pctm̄. Prohmōi declaratōe Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxiiij. arti. vij. dicit ꝙ cuꝫ moralis actus accipiat ſpēm ab eo qd̓ ē ẜmintētionē qꝛ ex fine nō ab eo qd̓ eſt p̄ter intētionem.Ideo ex actu alicuiꝰ ſe defendentis duplex effectꝰ ſeqͥpōt. Unus quidē ꝯſeruatio vite ꝓprie. Alius ē occiſio inuadētis. Actus igit̉ qͥ ex hͦ intendit̉ qͥ eſt ꝯſeruatio vite ꝓprie nō hꝫ rōne illiciti cū hͦ ſit naͣle cuilibꝫ ꝙꝯſeruet ſe qͣntū pōt in eſſe. Un̄ de iure nature ē vimvi repellere. diſ. j. c. Ius naturale: ſꝫ tn̄ cū moderamne inculpate tutele. Nā pōt actus aliqͥs ex bona inttione ꝓueniēs illicitus reddi ſi nō ſit ꝓportionatusfini. Un̄ ſi aliqͥs ad ſeipſum defendēdū vtat̉ maioriviolentia ꝙͦ oporteat erit illicitū. qꝛ excedit moderemen inculpate tutele. Illicitū autē eſt ꝙ hō intēdatoccidere aliū vt ſe defendat. nō autē ei qͥ hꝫ publicaauctoritatē referēs hoc ad publicū bonū. ſꝫ ſeruatedebito moderamine ſi ꝯtingat aliū occidi nō imputatur occidenti. qꝛ plus tenet̉ qͥs ꝓuidere vite ſue qͥaliene. hec Tho. Un̄ ſi pōt aliter euadere ſꝫ ob verecundiā ne reputet̉ puſillanimis vult reſiſtere. vl̓ etiſi in ipſo actu intēdit vindicationē nō defenſionemaut poſt factū aggredientē eū debilem ⁊ nō valentēeū ledere occidit. vel etiā notabilit̓ excedit modū indefenſione. vt ſi aggreſſus pugnis enſe repugnās occidat nō excuſaret̉ ab homicidij crimine. Et ideꝫ eſtqn̄ ſponte ſe ponit ad talē locū vel caſum vnde exiſtimat vel exiſtimare potuit talē neceſſitatē ſibi venturam. ¶ Ꝙtum ad ſcd̓m cū iudex hꝫ legitimā auctoritatē ſeu poteſtatē ſeruato ordine iudiciario reū cōdemnat ad mortē quā meruit ex zelo iuſticie nō peccat īmo meret̉ ſeruando qd̓ dn̄s mandat Exodi. xxij.Maleficos nō patieris viuere. vn̄ nō ē homicida etſiſanguinē fundat. nec ipſe. nec lictor. nec aliqͥs eoꝝ qͥcooꝑant̉ ad morteꝫ eius. vt aſſeſſor. teſtis. accuſator.aſſociātes ⁊ capientes. ⁊ hmōi. hͦ tn̄ clericis nō liceretqꝛ eis ꝓhibita eſt oīs effuſio ſanguinis. xxiij. q. fi. pertotū. Et huiꝰ rō eſt ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxiiij. ar. ij.qꝛ oīs ꝑs naturalit̓ eſt ꝓpter totū. Ordinat̉ em̄ ꝑs adtotū ſicut imꝑfectū ad ꝑſectū. Un̄ videmꝰ ꝙ cū expedit p̄cidere aliqd̓ mēbꝝ a toto corpore puta putridūꝓ ꝯſeruatione totiꝰ corporis ne inficiat̉: laudabilit̓ ⁊ſalubrit̓ abſcidit̉. Quelibet aūt ꝑſona ꝑticularis cōparat̉ ad totā cōitatē. ſicut ꝑs ad totū. Et ideo ſi aliqͥs hō reꝑitur ꝑiculoſus cōitati ⁊ corruptiuus ipſiusꝓpter aliqd̓ pctm̄: laudabilit̓ ⁊ ſalubrit̓ occidit̉. vt bonū cōmune ꝯſeruet̉. modicū em̄ fermētū totā maſſaꝫcorrūpit. Ꝙuis em̄ occidere hoīem in ſua dignitatemanētē .i. bene viuētē ſit ẜm ſe malū ⁊ ꝯͣ charitatemtn̄ hoīem pctōrē occide̓ ei qͥ hꝫ auctoritatē eſt bonū.ſicut occidere beſtiā. peior eſt em̄ malus hō beſtia. etplus nocet. vt dicit ph̓s in pͥmo politꝭ. Et ad hoc facit quod dicit Hieronymꝰ. xxiij. queſtio. v. Qui ma-