.IIII.Titulus

libet. iij. q. xix. quia videlꝫ dupliciter pōt dici aliqͥdeſſe de iure vel lege diuina. Uno mō ſtricte ꝓ eo qd̓ ēde iure naturali ⁊ de pertinentibꝰ ad fidē. ⁊ ſic eſt verum ꝙ conſuetudo nō pōt tollere tale ius diuinumSed iſto modo accepto ſolutio decime non eſt de iure diuino ⁊ naturali. ſed bene ſuſtentatio miniſtroꝝa populo. quod pōt fieri ꝑ redditus beneficioruꝫ etoblatiōes ⁊ alios modos. Alio modo dicit̉ aliquiode iure diuino large .i. ꝓ omni eo quod cōtinet̉ ī ſcriptura ſiue ſit iudiciale ſiue ceremoniale ſiue moraleEt iſto modo ꝯſuetudo pōt tollere aliquod p̄ceptūde lege diuina. puta iudiciale quod erat aſſumptuꝫꝓ ſtatuto ciuitatis vel eccleſie. ⁊ ſic ē in ꝓpoſito. Uelpōt dici ſi dicat̉ ꝙ decime ſunt de iure diuino ⁊ naturali ꝙ exactio ſeu redditio nō eſt de iure diuino. ſedius exigendi ⁊ debitū reddēdi ſi petant̉ ſeu ip̄a redditio. Et ſicut quilibet pōt remittere ius ſuū ita eccleſia fructus decimarū. quod facit nō petēdo. Alij v̓oaſſignāt iſtā rōnem. qꝛ p̄ſupponēdo ꝙ ſolutio decīeſit de lege eccleſie tamē legem ſcriptā nō pōt tollereꝯſuetudo niſi ſit rōnabilis ⁊ p̄ſcripta. vt dicit̉ extra.de cōſue. c. fi. Et dicit̉ rōnabilis quā nō probat iusſed tolerat̉ a iure. ⁊ irrationabilis que improbatura iure. vt dicit ibi Bernar. in glo. ⁊ ArchidiaconꝰSed iſta cōſuetudo nō dandi decimas reprobatura iure. Ad hoc pōt reſponderi ꝙ ẜm Pe. de ancho.ſuꝑ. c. Statutū. Cū decretalis aliqua iſto mō loqͥt̉.infringit vtiqꝫ conſuetudinē quo ad illud tempꝰ inquo ſtatuit̉. Sed ſi pōt edictā decretalē adhuc duret cōſuetudo in contrariū ꝑ debitū tempus: infringet poſtmodū cōſuetudo decretalē ſi papa ſcit ⁊ tolerat. In hoc tamē ſunt varie opiniones .ſ. ſi conſuetudo ſequens poſſit infringere cōſtitutionē ⁊ reprobat cōſuetudinem in contrariū. Uide de hoc ſuprain prima parte ti. de conſue. Dicit aūt Tho. ſecūdaſecūde. q. lxxxvij. ꝙ licet eccleſia poſſit requirere decimas. tamē laudabiliter nō requirit eas in locis īquibꝰ ſine ſcandalo requiri nō poſſet ꝑ diſſuetudinēvel aliā cām. nec tamē illi qui nō ſoluūt in illis locis nōſunt in ſtatu dānationis. niſi forte ꝓpter obſtinationē habentes voluntatē nō ſoluendi. etiā ſi ab eis peterent̉. Idem ſentit Alexander de ales in ſūma. Nōtamē videtur ſufficiēs requiſitio curati ad hoc ꝙ teneat̉ reddere vbi nō eſt de cōſuetudine exigendi. Depapa nulli dubiū ꝙ ipſo ordinante ꝙ exigerent̉ vbinō eſt cōſuetū tenerent̉ homines. Sed vtrū ad reqͥſitionē dioceſani teneant̉ dubiū. ⁊ ideo ad papā tūcrecurrendū ⁊ cōſulendū. Idē Tho. ſuꝑ Gen̄. c. xiiij.dicit ꝙ vbi nō eſt cōſuetudo dandi decimas. ⁊ clerici habent ſufficientē victū nō tenent̉ homines ꝓ illo loco ⁊ tꝑe dare decimas. Sed vbi eſt conſuetudodandi vel miniſtri eccleſie nō habēt ſufficienter: tenentur ad dandū. Itē Tho. in quolibet ſic dicit etmelius. Nulla cōſuetudo cōtraria ſoluit hominesab obligatione reddendi decimas. qꝛ hec obligatiofundatur ſuꝑ ius diuinū ⁊ ius naturale. vnde ſemꝑtenētur hoīes reddere decimas ſi eccl̓ia exigat. contraria etiā conſuetudine nō obſtāte. ⁊ in terris in qͥbus eſt cōſuetudo ꝙ decime ſoluant̉ ipſa cōſuetudoquaſi expoſtulat decimas. vnde peccaret qui nō reqderet. Sed in terris in quibus nō eſt cōſuetudo cōmunis ꝙ decime dentur ⁊ eccleſia nō petit. videt̉ eccleſia remittere dum diſſimulat. Et ideo hominesin terris illis nō peccāt decimas nō dando. Durumem̄ eſſet dicere ꝙ omnes homīes italie ⁊ partiū oriētaliū qui nō dant decimas dānarentur. Et hmōi argumentū poſſumꝰ ab apl̓o accipere cui deberent̉ neceſſaria victus ab his quibus predicabat tamē nonaccipiebat. nec tamen peccabant qui ei nō dabant.alioquin male egiſſet cū eis apl̓us non accipiendo.

Ideo autem apl̓s non exigebat quod ſibi debebaturne offendiculū daret euangelio. Unde non bene facerent rectores eccleſiarum ſi in terris illis decimas exigerent vbi nō eſt conſuetudo dari ſi probabiliter crederent ꝙ ex hoc ſcandalū oriretur. Ꝙ aūt in aliquibꝰterris milites exigant decimas hoc nō eſt quia ip̄i habeant ius exigendi decimas quia cū hoc ſit ius ſpirtuale quod debetur miniſtris nō cadit in laicam perſonam. Sed ille res temporales que de iure exigūtura clericis ſcilꝫ fructus decimarū ex cōceſſione eccleſiedate ſunt illis ꝓpter quedā ſeruicia facta ab eis eccleſię. ſicut etiaꝫ eccleſia poteſt remittere ipſos fructusqui dantur pro decima. non tamē remittit ius exigēdi decimas: nec tollit debitū reddendi. hec Tho. quihec dicit de decimis ſimpliciter ⁊ indiſtincte ſiue predialibus ſiue perſonalibus. Et huic .ſ. ſentētie ſatiscōcordant dicta Guil. ⁊ Archi. in p̄dialibus. ⁊ dictaUo. an. de quibuſcūqꝫ decimis ſi bene ⁊ nō ſuperficialiter intelligant̉. Archi. v̓o ſuper. c. Diſcretioni. extra de decimis. li. vj. poſtꝙͣ oſtendit per multa iura etdicta ſanctoꝝ in decretis ⁊ decretalibus poſita decimas eſſe debitas eccleſijs. Addit tamen ſic. In hoc dicebat frater Ugo magiſter in theologia ꝙ decime p̄diales debent̉ ex precepto. ſed niſi petantur nō tenentur dare. ſed ſi petant̉ ⁊ nō ſoluātur ab illis qui debēttunc peccāt mortaliter. ⁊ ſic vidētur loqui iura de decimis ꝙ ſunt cogendi ad ſolutionē per cenſurā eccleſiaſtica. Et hanc ſententiā videt̉ ſequi Hoſti. in gloſuper. c. A nobis. extra eo. verſu. Quinqꝫ infra canones. hec Archi. Io. v̓o an. ſuper. c. A nobis. extra dedeci. ⁊ primi. in nouella. poſt multa per que ꝓbat decimas de neceſſitate ſoluēdas ſic cōcludit. Quicūqꝫ exgo monitus nō ſoluit integraliter decimā negari nōpoteſt quin peccet mortaliter. quia trāſgreſſor diuine ⁊ humane legis necnō ⁊ iudici cōtumax reperiturvnde ⁊ excōmunicari pōt. Et hoc probat Ludouicꝰimperator iubens ne pretextu inceſtus clericoꝝ retineat̉ .ſ. decima. ⁊ dicit ſic. Qui v̓o decimā poſt trinaꝫadmonitionē ⁊ ſacerdotū predicationē dare neglexerit. excōicet̉ vt in lombardia de deci. li. vlti. Et per ſdicūt quidā ꝙ in regionibus illis vbi de more nō ſoluitur decima nec p̄dicat̉ nec exigitur. nō peccāt mortaliter homīes qui nō dant decimas. quaſi romanaeccleſia videatur ſuꝑˡ hoc ſaltē quo ad preterita diſpenſare. ne ꝯtingat tantā multitudine in hac cauſa damnari. ar. infra eo. c. In aliquibꝰ. ⁊ in eo quodlegitur infra de cōſe. eccleſie. c. Aqua. ⁊ de cle. excō. vl̓interdic. mini. c. Si celebrat. Alij v̓o dicūt ꝙ cū acſolutionē decime ex precepto quilibet ſit obligatusſemꝑ peccat nō ſoluēs. ar. extra eo. Ex trāſmiſſa. ⁊ ſieſt in mora ſicut fur. Et hec opinio videt̉ ẜm rigorēiuris p̄ferenda. prima tamē benignior ⁊ efficaciorēEt ideo ad vitandum animarum periculum expreſe eſt amplectenda. ar. ſupra. de appellat. c. fi. Illudautem pro certo teneas ꝙ quantumcūqꝫ clerici delinquant vel decimis abutantur. nunꝙͣ tamē de hochabent clerici diſputare nec debent propter hoc decimas detinere. vt īfra eo. c. Tua nobis. hec ibi. ⁊ ſicvidetur concor. cuꝫ Tho. Io. v̓o neapol̓. in. iij. quolibet. q. xix. ſic dicit ꝙ preceptuꝫ de decimis dandisnon obligat quia ſit de iure nature vel de iure ſcripto in noua lege vel in veteri ꝙͣtum ad decalogum ⁊moralia: ſed inquātum vel iudiciale vel ceremoniale. Et quia huiuſmodi iudicialia vel ceremonialiatranſierunt non obligant. Unde Auguſtinus dicit in quodam ſermone ꝙ ſabbata obſeruare ⁊ decimam dare. ⁊ circumciſionem facere. ⁊ huiuſmodi imperfecta erant. tranſieruntqꝫ omnia: ⁊ perfecta ſuntSed obligat hoc preceptū de decimis; qꝛ eſt de iurepoſitiuo pape qui preeſt toti eccl̓ie cuiꝰ eſt ſtatuere