¶ Capitulum.III.

quoqꝫ ſi nō habēt parochiam. ipſas preſcribere nōpoſſunt quia nec poſſidere. xvj. q. j. Placuit. Sed ſihabēt tūc rōne parochie eas p̄ſcribūt. extra eo. c. cūcōtingat. ⁊. c. Cū in tua. Et nota ꝙ ep̄s qui dicit ſep̄ ſcripſiſſe decimas ī alieno ep̄atu oportet ꝙ alleget⁊ probet titulum. qꝛ ius cōe eſt contra euꝫ niſi tantitꝑis allegetur preſcriptio cuiꝰ cōtrarij memoria nōexiſtat. extra de p̄ſcrip. c. ep̄m. li. vj. Itē nota ꝙ ſi cōſuetudo ꝑcipiēdi decimas fuerit p̄ſcripta in vno predio alicuiꝰ parochie. nō extendit̉ hoc ad aliud p̄diuꝫquod de nouo colit̉. extra eo. c. Cū cōtingat. Iteꝫ qͥdiu decimas nō ſoluit ⁊ nūc vult ſoluere nō debꝫ ſoluere illis qui ex ſola p̄ſcriptione decimas hactenꝰ ꝑceperūt: ſed eccl̓ie parochiali ẜm Guil. ¶ Utrū decime illaꝝ rerū de quibus nō cōſueuerunt̉ dari antiquitus debeant̉ illis qui eas habēt in feudū vel easrecuꝑauerīt aut eccleſie. Rn̄det Ray. Uidet̉ ꝙ milites qui al̓s decimas recipiūt poſſint illas petere eoꝙ illis terra illa ab antiquo fuit decimalis ⁊ vna eadem res nō debet duplici iure cenſeri. extra eo. Cuꝫin tu a. Uel forte verū in monaſterio vel eccl̓ia. ſecusin laico qui nō debet eas reciꝑe ſic nec etiā decimasnoualiū. Unde cōſulendū eſt ꝙ ſoluant parochialieccleſie. Idē Hoſti. Iteꝫ ſciendū ẜm Ray. ꝙ ſi quistenet decimas in feudū. non ꝓpter hoc recipiet decimas noualiū ſed debent̉ eccl̓ie parochiali. qꝛ hmōicōceſſiones ⁊ priuilegia ſunt artanda nō ampliādaextra eo. Tua. niſi forte ſint religioſi ⁊ ex priuilegiodecimas ꝑcipiant. qꝛ ꝑciperēt etiā noualiū. extra eo.in. c. ex parte. el. ij. Ꝙ ſi ipſi religioſi nō ex priuilegiodecimas alicuius eccleſie ꝑcipiebāt ſed ex p̄ſcriptione: tūc decime noualiū nō eis ſed eccleſie ſunt ſoluende. extra eo. c. Cum cōtingat.A quibus debēt da­ §. iiij.ri decime. Rn̄deo ꝙ debent dari decime ab oībus laicis. xvj. q. vij. Decimas. ⁊ extra eo. c. Anobis. Itemclerici tenent̉ ad decimas nō de eccleſijs ſed de rebusſuis. extra eo. c. ij. Itē religioſi tam exempti qͣꝫ nonexempti de terris ⁊ poſſeſſionibꝰ ſuis acqͥſitis ⁊ acqͥrendis tenent̉ integre ſoluere decimas illis quibuseedem poſſeſſiones fuerāt decimales. extra eo. c. ſtatuto. li. vj. Itē leproſi tenent̉ ad decimas: ſi tamenſint cōiter viuentes nō tenent̉ de ortis ⁊ nutrimentis aīaliū. vbi etiā intelligunt̉ fetus. Et oīa p̄dictaintelligunt̉ de iure cōi. ſecus ſi quis habet aliqͥd ex pͥuilegio. Itē iudei etſi ad decimas ꝑſonales non teneant̉ quia nō recipiūt diuina nec ſūt de eccleſia. tamen tenētur ad decimas prediales. extra eo. c. de ters. Item ẜm Tho. ſecūda ſecūde tenētur clerici daē decimā pape requirenti. Nā in veteri teſtamentomādauit dn̄s leuitis recipiētibus decimas a populoipſos dare decimā decime ſūmo ſacerdoti. Naturalis em̄ ratio dictat vt ille qui habet curā de cōmuniſtatu prouideat̉ ſibi. vnde poſſit exequi ea que pertinēt ad cōem ſalutē. Tenentur ergo clerici dare decimā ſūmo pōtifici ſi exigat. Item vendendo aceruūante decimationē. eccleſia habet actionē in decimacōtra vtrūqꝫ .ſ. ⁊ emptorē quia res tranſiuit ad eumcum onere decimarū. extra eo. c. paſtoralis. ⁊ contravenditorē propter dolum eius. ⁊ quia habet preciūrei vendite. xxij. q. ij. Monemus. Poteſt ergo peterea quo maluerit: ſed ſi recipit ab vno liberatus eſtter. Itē cum collectis fructibꝰ decime ſtatiꝫ debdari ſi nō ſoluātur ſtatiꝫ nō cōpetenter ſolui poſſūt⁊ ante ſolutionē aceruus ꝑ furtum vel rapinam dearea vel archa ſublatus fuit. tenet̉ ruſticus ad dandum decimā. qꝛ fuit in mora ⁊ ſic periculum ſpectatad eum. Sed ſi non fuit in mora non tenet̉. ſed ageteccleſia cōtra actorē. Et ſimiliter nō tenetur ſi ſacer

dos fuit cauſa more.Qualiter et quandoº. §. V.teneant̉ hoīes dare decimas ex p̄cepto. Dicēdū ẜmTho. ſecūda ſecūde. q. lxxxvij. Preceptū de ſolutiōedęcimarū partim eſt morale indictū rōne naturalipartim eſt iudiciale robur habens ex inſtitutione diuina. Cōueniebat etiā cū ceremonialibꝰ ꝙͣtū ad aliquā ſignificationē. Morale quidem inquātū rationaturalis dictat vt his qui diuino cultui miniſtrabāt populus neceſſaria miniſtraret. Quis em̄ militat vnqꝫ ſtipendijs ſuis ait apl̓us. j. ad Chorinth̓. ixIudiciale eſt ꝙͣtū ad determinationeꝫ certe partisſcꝫ decimā que determinatio introducta eſt ex inſtitutione diuina pertinēs ad equalitatē ẜm cōditionē illius populi cōſeruandā. quia tribꝰ leuitica diuinis miniſtermācipata poſſeſſiones nō habebat.lit eis dari decimas a populo. Cere⁊ ideo dn̄s vmoniale eſt inquātū ſignat ꝙ quicqͥd ꝑfectionis etin nobis deo debemus attribuere. imꝑfectioneꝫ v⁊ defectus nobis reſeruare .i. a nobis recognoſcere.Denariꝰ em̄ numerus qꝛ eſt primꝰ limes numeroruꝫſignat ꝑfectionē. ⁊ nouenariꝰ defectū ⁊ imꝑfectionēEſt aūt hec differētia inter ceremonialia ⁊ iudicialia p̄cepta. qꝛ ceremonialia illicitū ē ſeruare tꝑe noue legis ⁊ mortiferū. Iudicialia v̓o etſi nō obligentad obſeruandū. tamē abſqꝫ peccato poſſūt obſeruari ⁊ ad eoꝝ obſeruationē obligant̉ aliqui ſi ſtatuantur pro legibꝰ autoritate eoꝝ quoꝝ eſt cōdere leges.ſicut ſi aliquis princeps ſtatueret vt qui furatꝰ fuerit ouē reddat ꝓ ea quatuor. ſubditi illiꝰ tenētur adobſeruantiā eius. Nūc aūt in ꝓpoſito determinatioquote .i. decima cū ſit iudiciale ꝓprie ⁊ ſtricte. nō aūtcerimoniale niſi large rōne ſignificatiōis ſpūalis ꝑquē modū oīa in figurā ꝯtingebāt illis. Aſſūpta eſtiſta determinatio ab eccl̓ia tꝑe noue legis ꝓ ſtatutoſeu lege. vt .ſ. nō minus populꝰ noue legis cōferat miniſtris noui teſtamēti ꝙ populꝰ antiquꝰ cōferret miniſtris veteris legis. cū ad maiora teneat̉: ⁊ nobiliores ſint miniſtri noui teſtamēti ꝙͣ veteris vt on̄ditapl̓us. ij. ad Corin. iij. Sic igit̉ ad ſolutionē decimarū tenent̉ hoīes. partim ex iure naturali. qd̓ ſemperdurat ꝙͣtū videlꝫ ad iſtud vt miniſtri eccl̓ie a populo ſuſtentent̉ ſed nō magis ꝑ decimas ꝙͣ per aliū modū. partim tenent̓ ex inſtitutione eccleſie .ſ. ꝙͣtum adquotā .i. decimā. q̄ tn̄ pēſatis oportunitatibꝰ tēpoꝝ⁊ ꝑſonarū poſſet aliā partē determinare. vbi gͦ conſuetū eſt dari ex p̄cepto tenētur ad eas.De non dantibus.§. vj.decimas vtrū excuſent̉ a peccato ex eo qꝛ nō eſt ꝯſuetū dari in illis partibꝰ. vel dat̉ vix centeſima. ⁊ de qͦbuſdā tm̄ vt frumēto ⁊ vino nō de alijs ẜm ꝯſuetudinē loci. De decimis ꝑſonalibꝰ dicūt Ray. ⁊ Hoſti. inſūmis ſuis ꝙ cū ſint nō de iure diuino ſꝫ hoīs p̄ceptoNā Leuit̓. vlti. fit tm̄ mentio de p̄dialibꝰ. ⁊ cōſuetudo tollat ius humanū: vel in totū ſi eſt generalisⁱ. vl̓in partē ſi eſt particularis. diſ. xij. c. cōſuetudo. ideonō ſoluentes ipſas vbi eſt cōſuetudo nō ſoluēdi: excuſantur a culpa. Nā neceſſario ille ſunt ſoluēde q̄debent̉ ex lege diuina .ſ. p̄diales. vel loci cōſuetudine approbata. extra eo. In aliquibꝰ. Idē dicit Ugocardinalis cuius ſnīam ponit ⁊ tenere videt̉ Archi.xvj. q. vij. ⁊ extra eo. diſcretioni. li. vj. De p̄dia libusaūt eſt maior difficultas. ⁊ cōmuniter canoniſte videntur tenere ꝙ cōſuetudo nō ſoluendi nō excuſet apeccato nō ſoluentes. Et aliqui aſſignāt iſtam rōnēquia ſunt de iure diuino. Sed nulla cōſuetudo pōttollere vl̓ preualere iuri diuino. vt diſ. viij. per totū.ergo ⁊cͣ. Sed ad hoc reſpondet Io. neapol̓. in quo-