¶ Capitulū.IX.

Et apl̓s ad Ro. xiiij. Alius iudicat inter diem ⁊ dieid eſt aliqͣ die abſtinendū ⁊ aliqͣ nō ẜm ꝯtinentiā legis. Alius iudicat om̄eꝫ diē .ſ. habenduꝫ indifferēterad abſtinendū vel nō abſtinendū. Et intelligitur deillis legalibꝰ ꝓprie de quorū obſeruatōne erat variaopinio inter iudeos ꝯuerſos. vel etiā de illis abſtinētijs q̄ licite poſſunt ſeruari om̄i die. vt non comederecarnes ⁊ hmōi. Et ſubdit apl̓s. Unuſquiſqꝫ ī ſuo ſenſu abundet .i. liber ſit ad ſequendū qd̓ ſibi videt̉. qd̓intelligit̉ ẜm Tho. ibidem de indifferentibꝰ. non dehis q̄ de ſe mala ſunt. Iuſtū gͦ iudicium iudicate aitxp̄c Ioh̓. vij. ẜm qd̓ fecit pͣs. dicēs. Feci iudiciū et iuſticiā .i. iuſtum iudiciū.¶ Capitulum nonū de ingratitudine. ⁊ ibi de multbeneficijs nobis a deo ꝯceſſis de quibꝰ homo debꝫ eēgratus deoIia prima et ſecūdaſpecies ſuꝑbie quibus hō bona a deo accepta ab eo non recognoſcit ſꝫ ſibi attribuitvel meritis ſuis aſcribit ad ingratitudinē ꝑtinet ẜmTho. ideo videnduꝫ eſt de ipſa ingratitudine. Pōtaūt ſic deſcribi. Ingratitudo eſt viciū quo beneficiatus nō retribuit benefactori qd̓ debꝫ. Pro cuiꝰ declaratione eſt ſciendū ꝙ duplex eſt debitū. Unū .ſ. legale ad qd̓ .ſ. quis lege aſtringit̉: ⁊ ad hͦ reddendū inducit iuſticia virtꝰ cardinalis. Aliud eſt debitū moralead qd̓ .ſ. quis inducit̉ ex honeſtate virtutꝭ: ⁊ hoc reddit gratia ſeu gratitudo reſpectu bn̄ficij accepti abalio q̄ eſt virtus ſpālis ꝑs annexa iuſticie. Et quia exhoc aliqd̓ eſt pct̄m qꝛ repugnat ſeu ꝯtrariat̉ virtuti.ideo ingratitudo q̄ nō reddit qd̓ dꝫ benefactori cumꝯtrariet̉ gratitudini eſt pct̄m ſemꝑ ẜm. b. Tho. ſcd̓aſcd̓e. q. cvij. arti. j. Unde et apl̓s. ij. ad Thimo. iij. ingratitudinē ꝯnumerat inter alia pctā cum dic̄. Erthoīes ſeipſos amantes. parentibꝰ nō obedientes. ingrati ⁊cͣ. Nec pōt ſe aliquis excuſare a vicio ingratitudinis ex impotentia qꝛ .ſ. nō pōt recōpenſare benefactori. qꝛ ad debitū gratitudinis reddenduꝫ magisattendit volūtas ꝙͣ opus. Un̄ Sen̄. in. j. de bn̄ficijsdicit quod beneficiū non in eo ꝙ fit aut dat̉ ꝯſiſtit. ſꝫmagꝭ in dantꝭ aut facientis aīo ⁊ ideo ſufficit voluntas recōpenſandi cum deeſt facultas. Procedit ſiquidem debitū gratitudinis ex debito amoris a qͦ nullꝰdꝫ velle abſolui. ẜm illud Ro. xiij. Nemini quicꝙͣ debeatis niſi vt inuicē diligatis. ⁊ attendit̉ ibi eqͣlitasvoluntatū. vt .ſ. ſic̄ ex ꝓmptitudine voluntatꝭ beneficus aliquid exhibuit ad qd̓ nō tenebat̉ ita ⁊ ille quiſuſcepit bn̄ficiū. aliquid ſupͣ debitū recōpenſat vl̓ habeat voluntatē recōpenſandi ſi nō pōt effectu recompenſare. Nec etiā ex obliuione pōt qͥs excuſari ab ingratitudine niſi illa ꝓcedet ex naturali defectu q̄ nōſubiacet volūtati. nō aūt ex illa q̄ ꝓuenit ex negligētia. Nam vt dicit Sen̄. in. iij. de bn̄ficijs. Apparet illum nō ſepe de reddendo cogitaſſe cui oppreſſit obliuio. Un̄ de illo antiquo ppl̓o ingrato dicit̉ in pͣs. cv.Obliti ſunt deū qui ſaluauit eos. qͥ fecit magnalia inegypto mirabilia in terra Cham. terribilia in marirubro. ⁊ dixit vt diſperderet eos. Ubi ponit pͣs. illorum ingratitudinē qꝛ obliti ſunt deum nō ſolū in hͦqꝛ nō dilexerūt nec laudauerūt deū benefactoreꝫ necaliquid in eius obſequiū fecerūt. ſed grauiter offēderūt adorantes vitulū aureū ꝓ deo ⁊ ꝯquerentes d̓ eo⁊ qꝛ ſunt indignati ꝯtra euꝫ. ¶ Scd̓o in breui deſcribit beneficioꝝ a dn̄o collatoꝝ multitudinē. ibi. qͥ ſaluauit eos ⁊cͣ. Saluauit eoꝝ pr̄es tꝑe famis ī egypto.poſtea fecit magnalia in egypto copioſiſſime multiplicādo eos flagellando egyptios multipliciter. ter-

ribilia ī mari rubro eos ꝑ mediuꝫ ſicci maris perducendo. ⁊ Pharaonē cum exercitu ingreſſuꝫ in aquisſubmergendo. mirabilia in terra Cham ꝑ deſertumdeducendo cum paſtu manne de celo ⁊ terraꝫ Chamid eſt terram ꝓmiſſionis ipſis habitatoribꝰ extinctꝭeis in paſſeſſionem ꝯcedendo. ¶ Tercio ſubdit īgratitudinis punitionē. ibi. dixit vt diſperderet eos. voluit quidem eos delere ꝓ illa ingratitudine qua adorauerūt vitulum aureum. ſed Moyſe orante placatꝰfactus eſt ⁊ ſuſpendit ſnīam. Sed cum pluries idolatraſſent ⁊ multis modis deum offendiſſent. ꝓpter qd̓dati ſunt in ſeruitutem pluribꝰ vicibꝰ ſub dirannis in libro Iudicū ⁊ Reg. ⁊ cum clamantes adominum ꝯpuncti ad deum reuerterent̉ deus liberaſſet eos de neceſſitatibꝰ ſuis: demū addentes ſummaꝫingratitudinem videlicet in occiſione crudeliſſimavnigeniti filij dei diſperſit eos per vniuerſum in ſeruos ⁊ ancillas deſtructa vſqꝫ ad fundamenta ciuitate hieruſalē innumerabilibus perſonis mortuis gladio. peſte ⁊ fame. ex illis ab exercitibꝰ Titi ⁊ Ueſpaſioni. ⁊ vicijs infidelitatis ⁊ alijs deditos ad eternaꝫdamnationem deducit. Et quia omnia in figurā cōtingebant illis. Facta ſunt autē propter nos ait apoſtolus. j. ad Corinth̓. x. Fuit enim iſte populus figuratiuus populi xp̄iani. Ita demum eueniet xp̄ianis⁊ peiora ſi ingrati fuerint inuenti. Saluauit em̄ eosa peccatis eorum per paſſionem ſuam. Fecit magnalia in egypto tenebroſa mundi. quia magna documēta doctorum. magnas conuerſiones populorum mapna erelut. .i. in terra eccleſie mirabilia miraculoin tetra ecb. recte vite ſanctoruꝫ. fecit mirabiliarum. mirabilia ſacramentorum. ⁊ inter ea precipuuꝫeukariſtie. terribilia in mari rubro. quia ꝓſtratōnesdyaboli ⁊ omnium peccatorum. ⁊ iterum in mari penitentie et lacrymarum. et in mari rubro effuſionisſanguinis martyrum glorioſorum. Unde time habent ne ſi inueniantur ingrati diſpergant̉ ⁊ temꝑaliter dati in captiuitatē alioꝝ. ⁊ ſpūaliter in cruciatūdemonioꝝ ⁊cͣ..§. j.Eſt autē ingratitudoſpeciale peccatum. Ꝙͣuis enim ẜm. b. Tho. ſcd̓a ſecūde. q. cvij. ar. ij. in quolibet peccato ſit materialis ingratitudo ad deū inqͣꝫtum .ſ. facit homo aliquid qd̓pōt ad ingratitudinem ꝑtinere qui ſummus benefator eſt nobis. ⁊ tunc eſt circūſtantia aggrauās pctm̄.tamen formaliter ingratitudo eſt qn̄ actualiter bn̄ficium ꝯtemnit̉. Sicut em̄ gratitudo eſt ſpālis virtushabēs diuerſos gradꝰ. quoꝝ primꝰ eſt ꝙ beneficiumrecognoſcat. ſcd̓s ꝙ gratias ⁊ laudes agat. tercius ꝙretribuat ꝓ loco ⁊ tꝑe ẜm ſuā facultatē. Ita ingratitudo q̄ ei opponit̉ vt pꝫ ex ipſo noīe. Nam ingratitudo dicit̉ quaſi nō gratitudo. eſt ſpeciale pctm̄ habēsdiuerſos gradus. Et qꝛ qd̓ ē vltimum in generatōe.eſt primum in reſolutōne. Ideo primꝰ gradus ingratitudinis eſt vt homo beneficium non retribuat ẜmqd̓ recepit. ſcd̓s eſt ꝙ diſſimulet .i. nō laudet nec gratias agat. tercius eſt ꝙ non recognoſcat ſiue ꝑ obliuionem ſiue ꝑ quemcūqꝫ alium modū. Et qꝛ in negation intelligitur affirmatio oppoſita. Ideo ad primum gradum ingratitudinis ꝑtinet ꝙ aliquis retribuat mala pro bonis. Ad ſcd̓m ꝙ beneficium vituperet. Ad terciū ꝙ quaſi maleficiuꝫ reputet ī menteſua ip̄m bn̄ficiū. Un̄ Sen̄. in. iij. de ſbn̄ficijs. Ingratꝰeſt qui diſſimulat. magis ingratus qui nō reddit. ingratiſſimus qui eſt oblitus. Eſt aūt ẜm Tho. vbi ſupra. qn̄qꝫ mortale qn̄qꝫ veniale ipſum pctm̄ ingratitudinis. Dicitur enim quis ingratꝰ dupliciter vt dictum eſt. Uno modo per ſolam omiſſionem: puta qꝛnon recognoſcit vel non laudat. vel non retribuit