¶ Capitulū.VIII.

lum vt guloſum. vel idolatrā quo ad idolotica. et omāducat nō māducantē nō iudicet vt ſuꝑſtitioſum⁊ hmōi. Si qͥs obijceret ꝙ iudiciuꝫ magis debet eſſede eo qd̓ vt in pluribꝰ accidit ꝙͣ de eo qd̓ in paucioribus: ſꝫ in pluribꝰ accidit ꝙ hoīes male agunt. Nā d̓ꝫEccleſiaſtes .j. Stultorū infinitꝰ eſt numerꝰ. ꝓni em̄ſunt ſenſus hoīm ⁊ cuncta cogitatio ad malū ab adoleſcentia ſua. vt dr̄ Gen̄. vj. gͦ potius debet dubiū factū hoīs iudicari in malū qͣꝫ in bonū. qꝛ ſic minꝰ falletur cum falli ſit malū intellectus ꝓpter falſitatemRn̄det beatus Tho. vbi ſupͣ arti. iiij. ꝙ qͣꝫuis homodubium factum in melius interp̄tando frequētiusfallatur. tamen melius eſt ꝙ frequentius homo fallatur habēdo bonā opinionē de malo hoīe ꝙͣ ꝙ rarius fallat̉ habēdo malā opinionē de bono hoīe. qd̓ꝯtingeret ſi dubia in ꝑtē peiorē interp̄tarent̉. Namnulla iniuria fit alicui ex primo. ſꝫ ex ſcd̓o vtiqꝫ. Sedneqꝫ etiā in hͦ falli ꝑtinet ad malū intellectꝰ iudicantis bonū de malo hoīe in facto dubio. Aliud eſt em̄iudicare de rebꝰ: aliud de hominibꝰ. Nam in iudiciode rebꝰ attendit̉ ibi ſolū bonū iudicātis ſi vere iudicet .ſ. ꝓut eſt. ⁊ malū ſi falſo iudicet. qꝛ bonū intellectus eſt veꝝ. ⁊ malū ē falſum ẜm ph̓m in .vj. ethicoꝝ.Ipſi autē rei de qͣ iudicamꝰ nilnocet qͣlitercunqꝫ iudicemus ⁊ ideo debet hō niti vt de rebꝰ iudicet proutſunt. Sꝫ in iudicio quo iudicamꝰ d̓ hominibꝰ p̄cipueattendit̉ bonū ⁊ malū ex ꝑte eius de quo iudicat̉. quiin hocip̄o honorabilis habetur ꝙ bonus iudicatur⁊ cōtēptibilis ſi malus iudicet̉. Et ideo debemꝰ attēdere in tali iudicio potiꝰ ꝙ bonū iudicemꝰ homineꝫniſi manifeſta rō oſtendat ꝯͣriū. Ipſum autē falſumiudiciū hoīs bene iudicātis de malo hoīe non ꝑtinetad malū intellectꝰ ipſius. ſicut nec ad ꝑfectionē eiusꝑtinet cognoſcere veritatē ſingulariū ꝯtingētiū. ſedmagis ꝑtinet hͦ ad bonū affectū hoīs ẜm charitatē.iuxta illud. j. ad Coꝝ. xiij. Charitas nō cogitat malum .ſ. de ꝓximo. ¶ Scd̓o ex iudicio hmōi ſuſpitioſovſurpat̉ dei ꝓpriū. Dicit̉ em̄ diſ. xxxij. Erubeſcāt. Occultoꝝ cognitor ⁊ iudex eſt deꝰ. ideo ſolus hꝫ iudicare de occultis qꝛ ſolus nouit occulta. ẜm illud qd̓ aitSalomon. Tu ſolus noſti corda filioꝝ hominū. Etillud. ij. ꝑalipo. vj. Homines vident q̄ foris ſunt. deautē intuet̉ cor. Cū igit̉ in his q̄ de ſe mala nō ſunt fde genere bonoꝝ vt elemoſyne. ieiuniū ⁊ hmōi. vel indr̄ia. vt comedere. bibere. loqͥ. ⁊ hmōi. malicia eoꝝ .i.ꝙ ſint male facta ꝓcedat hͦ ex mala intētione facientis. ⁊ intētio ſit occulta. Ideo iudicans male de aliqͦvſurpat deo iudiciū ſuū. vn̄ valde ſuꝑbus ⁊ arrogāsEt ideo dic̄ apl̓s Ro. xiiij. Tu autē qͥs es qͥ iudicasalienū ſeruū .i. quō p̄ſumis iudicare cor alteriꝰ quoddeo reſeruat̉. Pertinet etiā ad temerariū iudiciū ꝙaliquis qͥ eū qͥ nunc malꝰ ē manifeſte velit iudicaredānandū niſi ꝑ p̄ſuppoſitionē .ſ. ſi ꝑſeueret in maloPoteſt em̄ qͥlibet ꝙͣtūcunqꝫ malus cōuerti ad dn̄m.Un̄ ⁊ Leo papa dic̄. Nemo eſt deſꝑandus dū eſt inhͦ corpore ꝯſtitutꝰ. hͦ em̄ eſſet iudicare de futuris: qͦruꝫcognitio deo eſt nota. Sꝫ ⁊ de p̄teritis malis ꝓximinouimꝰ non debemꝰ iudicare .ſ. ꝙ ꝑſeueret in eis niſihͦ appareat: ſꝫ eſtimare ꝙ penituerit. Nam vt dr̄. j. ꝙvij. Sancimꝰ. Nemo iudicādus ē immemor ſalutisſue. Pro regula igit̉ iuris habet̉ ꝙ dubia ſunt in meliore ꝑtē interp̄tanda. exͣ de re. iur̄. c. eſtote. Ubi etiānota ẜm b. Tho. vbi ſupͣ. ꝙ interp̄tari in meliorē veldeteriorē ꝑtē ꝯtingit dupl̓r. Uno modo ꝑ p̄ſuppoſitionē. alio mō ꝑ determinationē. Scd̓m primū modū .ſ. p̄ſuppoſitionis tūc cū debemꝰ aliquibus malisadhibere remediū ſiue alienis ſiue nr̄is. ad hͦ vt ſecurius remediū adhibeat̉ debet p̄ſupponi qd̓ deteriuseſt. quia remediū qd̓ eſt efficax ꝯͣ maius malū multomagis erit ꝯͣ minus. Et ſic bonꝰ neſciens ſi adhuc ve-

re penituerit de ꝯmiſſis iudicās ꝑ p̄ſuppoſitionē acſinō penituerit ſufficient̓. iteꝝ pluries dolet. iuxta illd̓Iob. ix. Uerebar omīa oꝑa mea. Et videns ꝑſonamignotā vel ꝓcliuē ad malū tollā ante eū. qd̓ poſſet furari vel vnde poſſet male agere nō iudicādo illū malum determinate ſꝫ p̄ſupponendo ꝙ eſſe poſſet: ſibi ⁊mihi ꝓuideo. Scd̓m aliuꝫ modū .ſ. determinationisſic dubia in meliorē ꝑtē ſunt interp̄tanda. ¶ Ꝙͣtumad terciū ꝑ hmōi iudiciū ledit hō ſeipſum. Nā vtⁱ dicit Auguſtinꝰ de occultis alieni cordis temere iudicare peccatū eſt. In quo em̄ aliū iudicas ait apl̓s adRo. ij. teipſum ꝯdēnas .i. tibi noces cōmittendo peccatum. vnde punieris. Quātū em̄ hoc diſpliceatoſtendit̉ ꝑ punitionē. Legit̉ em̄ in vitiſpatrū ꝙ ciduo germani ſimul in heremo habitaret ad ſeruiendū deo. ad tantā puritatē mentiſqꝫ ꝑfectioneꝫ venerant vt ad placitū ſuū viderent alter alterius gratiāꝑ ſplendore quendā extra refulgentē ſuꝑ eos. Accidit vt die quadā irent ad viſitandum patres ꝑ heremum ⁊ cū minor ex eis videret vnū ex illis patribuscomedentē ſexta feria in hora terciaꝝ. iudicauit illūtrāſgreſſorē ieiunij: qd̓ tunc habebat̉ vt p̄ceptū. Reuerſus igit̉ ad cellulam ꝓpriā cum maior orans optaret videre ſplendorē ſolitū ſuꝑ fratrē minorē nil videre potuit ꝓpter qd̓ vocauit eum ⁊ ſciſcitatꝰ eſt ſi inaliquo eū ꝯſcīa remorderet: nā mirabat̉ ꝙ non videbat lucē ſuꝑ eū vt pͥus. Ille vero diligētiꝰ ꝑſcrutansconſcientiā ſuā de nullo inquit recolo niſi ꝙ videnstalē patrē comedere ante horā male ſuſpicatꝰ ſum deeo. qd̓ intelligens maior illud temerariuꝫ iudiciumfuiſſe cauſam illius ſubtractionis gratie. iuſtā enimcauſam potuit habere ille ſoluēdi ieiuniū ⁊ ſic nō peccare. penitentiā egit cū eo. ⁊ redijt ad lucē priſtinam.Itē in vitiſpatrū cum duo fratres ſatis iuuenes ⁊ apparentes diſcurrerēt p̄dicando verbū dei acceſſiſſētad quandā deuotiſſimā mulierē: audita fama ſanctitatis ſue: poſt diuina colloquia cōmēdantes ſe orationibus ſuis abierunt. Illa vero vidēs illos ita iuuenes cepit ſuſpicari ⁊ heſitare de puritate ⁊ bonitate illoꝝ quaſi nō poſſent in tanto diſcurſu puritateꝫſeruare. ꝓpter qd̓ cum orōni ſe dediſſet ꝑ ſpacium tēporis ſentiēs ſe aridā ⁊ nō guſtare ſolitā dulcedinemcū miraret̉ ⁊ pie conq̄reret̉ de tanta ariditate: demuꝫapparuit ſibi beata Maria dure arguens eā de temeraria ſuſpitione cōtra fratres ſuos dicēs ꝙ eſſet ſufficiens in mundo cōuerſantes ꝯſeruare eos: ⁊ ꝙ ꝓpterea illa dulcedine priuata fuerat. Suꝑ quo penitēsde temerario iudicio eos in veneratōe habuit. Exēplum etiā de heremita q̄ iudicabat Gregoriū in papatu deliciari quō fuit ſibi declaratū.Quātū ad ſecūdū.§. ij.principale. ſcꝫ iudicium quo iudicat̉ deus temerarieab homine. Sciendum ꝙ temerarie iudicāt de deo qͥin paſſione poſiti arbitrant̉ deum non eſſe iuſtum. vtilli qui dicebant ꝓuerbiū illud. Patres noſtri comedebant vuā acerbā ⁊ dentes filiorū obſtupeſcunt .i.ſunt alligati (vt vulgarit̓ dicit̉) .i. patres noſtri peccauerunt ⁊ nos portauimꝰ penā ꝓ eis Ezech̓. xviij. qd̓eſt falſum oſtendit dn̄s dicens. Filius non portabitiniquitatē patris .i. nō luet penā ꝓ eo. nec pater iniqͥtatem filij: ſꝫ vnuſquiſqꝫ in iniquitate ſua morietur.qd̓ veruꝫ eſt quo ad penā tangentē animā ſeu in aliavita. Nam pena tēporali ẜm iuſticiaꝫ diuinā ⁊ humanā punit̉ vnus ꝓ alio ex cauſa varia. Iudiciumautē temerarium eſt quo arbitrant̉ aliqui deum nēparcere penitentibꝰ qn̄ graue eſt peccatū. qd̓ falſumeſſe oſtendit pͣs. pſalmo. l. dicens. Tibi ſoli peccaui ⁊malū corā te feci: vt iuſtificeris in ſermonibꝰ tuis. etvincas cū iudicaris. Que locutio obſcura eſt. ⁊ ideo