Druckschrift 
2 (1486)
Entstehung
Seite
85v
Einzelbild herunterladen
 

.III. Titulus

Capitulū ſecundū de quatuor ſpeciebꝰ ſuꝑbie.Eſpeciebꝰ ſuperbie dicit Grego. in. iiij. libro moral̓. ꝙ quatuorVſunt ſpecies ſuꝑbie quibꝰ omnis timor arrogantiū demōſtrat̉ .ſ. cū bona a ſemetip̄is habē exiſtimāt. Aut ſibi datū deſuꝑ pro ſuis meritis putantAut certe cū iactant ſe habere qd̓ nō habēt. Aut deſpectis ceteris ſingularit̓ videri appetunt. Et de hispōt exponi illud ps. cxxx. Dn̄e nō eſt exaltatū cor meūſ. affectādo excellentiā inordinate ſupra ꝓpriā menſuram. ⁊ ſic bona mihi collata mihi attribuēdo non adeo recognoſcēdo. quo ad primā ſpeciem. Neqꝫ elatiſunt oculi mei. oculi .ſ. eſtimatōis ⁊ affectōis nō ſuntvltra debitū in altū leuati. bona que a deo hr̄e agnoſco meritis meis aſcribēdo pͥncipalit̓. quo ad ſecūdaꝫſpeciem. Neqꝫ ambulaui in magnis. magnificādo inme vel apud alios bona mea ſpūalia vel tꝑalia ea nōpoſſidendo vel minꝰ habendo. quo ad terciā ſpeciemNeqꝫ in mirabilibꝰ ſuꝑ me .ſ. ambulaui eſtimatione.mirabilia ⁊ quaſi ſingularia ſuꝑ me exiſtentia pre ceteris intuēdo ⁊ alios ex hoc deſpiciēdo. Ideo aūt nōme exaltaui aliquo iſtoꝝ modoꝝ. quia vt dicit ſaluator. Math̓. xxiij. ⁊ Luce. xiiij. Qui ſe exaltat humiliabitur. ⁊ ꝓuer. Ante ruinā exaltabit̉ ciuitas. Exaltare eſt rem eximo in altū leuare: quod facit ſuꝑbia vtpatet ex eius ethimologia. Unde apte figurat̉ ꝑ ventum de quo dicit̉ Bar̄. vj. ꝙ erat eis ventus ꝯtrariusſ. diſcipulis nauigantibꝰ in mari. Erat eis ventus cōtrarius vbi tria notantur.Primo proprietas ⁊ multiplicitas elationis. ibi. eratventus.Secundo nocibilitas ſeu malignitas huiuſmodi infectionis. ibi. contrarius.Tercio remediabilitas eiꝰ malignatōnis. ibi. eis. Nam in mari huiꝰ ſeculi nauigantibꝰ ventus ſuꝑbie cōtrariat̉. quia bonis oꝑbꝰ inſidiat̉ vt ꝑeant. vtdicit Augu. Eſt em̄ materia venti ẜm Al. vapor terreus. frigidus ⁊ ſiccus qui eleuat̉ virtute radij ſolarꝭ⁊ eleuatus ⁊ ingroſſatus in aere impellit aerē faciendo aliqn̄ rumorē qn̄ eſt magnꝰ. Sic ſuꝑbia eſt quedācogitatio ſubtilis que de t̓ra cordis egredit̉ ſicca humore gr̄e. frigida charitate. quia charitas nō inflat̉.j. Corin. xiij. que cogitatio calore .i. inordinato amore excellentie trahit ſupra in altū ꝑ eſtimatōeꝫ ſupraſe. ⁊ rumorē facit ſe magnificādo. Hic ē ille ventus figurate qui veniēs a regione deſerti. ꝑcutiens domuꝫin quatuor angulis. vbi ſeptē filij Iob cū tribꝰ ſororibꝰ cōuiuabant. deiecit eam. omnes opprimēs intraexiſtentes Iob. j. quia videlicet ventꝰ ſuꝑbie īmiſſusa dyabolo ꝑ tentatōneꝫ. qui deſertum dicit̉ qꝛ omnigratia derelictꝰ. ꝑcutiens domū mētis ſeu ꝯſcīe iuſti.in quatuor angulis .i. virtutibꝰ cardinalibꝰ. ſi ei aſſenciat̉ ruere facit. ⁊ ſeptē dona ſpūſſancti cū tribꝰ virtutibꝰ theologicis figuratis ꝑ filios ⁊ filias extinguit.vt nulla ibi virtꝰ vel gratia viua remaneat vbi ſuperbia regnat. Signant̉ aūt p̄dicte quatuor exaltatōesſeu ſpecies ſuꝑbie ꝑ quatuor ventos quos vidit Daniel in mari magno pugnare vt habet̉ Daniel̓. vij .ſ.orientalē. auſtralē. occidentalē ⁊ aquilonarē.Eſt ergo prima exal.§. j.tatio ſeu ſpecies ſuꝑbie cū quis ex inordinato appetitu ꝓprie excellentie bonū habitū naturalē vt ingenium. intellectū. memoriā. fortitudinē corꝑis. pulcritudinē. vel bonū tꝑale vt diuitias. gloriā. honorē. potentiā. vel ſpūale. vt gratiā. ſcientiā. ſapientiā p̄dicationem. ꝓphetiā. ⁊ hmōi. ſibi attribuit quaſi a ſe ha-

in cogitatōe ſed etiā in affectōe. Superbo em̄ nō credit hoc .ſ. ꝙ nō ſit aliqd̓ bonū in ſe vel alio qd̓ non ſita deo: ſed de bono qd̓ habet ſeip̄m ita magnificat ac ſiab alio nō haberet ſed a ſe. Pro cuiꝰ declaratōe ſcienduꝫ ẜm. b. Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxij. ⁊ in. ij. ſentētiaꝝ. dixiij. ꝙ eſtimatio ratōnis de aliquo bono pōt corrūpdupliciter. Uno modo in vl̓i. ⁊ ſic corrūpit̉ eſtimatioratōnis .ſ. in vl̓i quādo quis eſtimat vl̓r bonū qd̓ habet nō habere a deo ſed a ſeip̄o: ⁊ hoc ꝑtinet ad infidelitatē. cū recta fides habeat ꝙ deus eſt actor oīm bonorū. Scd̓o corrūpit̉ eſtimatio ratōnis in ꝑticularivl̓i fornicatōeꝫ nō eſſe peccatū eſſet infidelis. Nō autem infidelis cenſet̉ fornicator qui fornicatōeꝫ elegittanqͣꝫ bonum ꝓpter ꝯcupiſcētie paſſionē. Ita a ſil̓i ſiquis exiſtimaret vl̓r ⁊ abſolute deū nō eſſe oīm creatorem vel homini gratiā pro meritis dare: eſſet hereſis vel infidelitatis peccatū. Sed ꝙ aliqͥs ꝓpter inordinatū amorē ꝓprie excellentie ita de bonis ſuis glorietur ac ſi ea a ſeip̄o haberet: ꝑtinet ad ſuꝑbiā nō adinfidelitatē. Iſta ſpecies prima ſuꝑbie poteſt figurari ꝑ ventū orientaleꝫ: qꝛ ſicut ab oriente orit̉ nobislux. ita a deo orit̉ nobis omne bonuꝫ gr̄e ⁊ nature dequo ſuperbꝰ ſe exaltat ſibi attribuēdo: de hoc pōt illud intelligi. onager aſſuetus in ſolitudine attraxitventuꝫ amoris ſui. Hec videt̉ fuiſſe exaltatio ſuꝑbieluciferi .ſ. appetēdo ⁊ eſtimādo ꝓpria virtute ſine deocifer? qui mane oriebaris corruiſti in terrā: qͥ vulnerabas gentes. qui dicebas in corde tuo. Aſcendaꝫ incelū ſuꝑ aſtra dei exaltabo ſoliū meū: ſedebo in mōtteſtamēti. in lateribꝰ aquilonis. Aſcendā ſuꝑ altitudinem nubiū: ſil̓is ero altiſſimo: verūtamē ad infernum detraheris in ꝓfundū laci. Et qͣſi cauſā ſubditdetracta eſt ad inferos ſuꝑbia tua. qͣ .ſ. vſus eſt in ſermone predicto. Ubi nota ꝙ dicta ꝓphetia ẜm Nico.de lira. ⁊ alios habet duplicē intellectū lr̄alē. Exponitur em̄ ⁊ de Nabuchodonoſor cuiꝰ regnuꝫ emicuitvt lucifer ſuꝑ alia regna. et mane ortum dicit̉ qꝛ fuiprima monarchia mūdi .ſ. aſſyrioꝝ. qui ⁊ gentes mutas vulnerauit ⁊ debilitauit. ſubiugans imperio ſuo⁊ ſubmiſit ſibi populū dei .ſ. populū iudeoꝝ qd̓ notatur in ſequētibꝰ. Nam aſcēdit in celū .i. in populū deiceleſtē: ſuꝑ aſtra .i. ſuꝑ ſanctos viros. ſedebo in mōtei. in tēplo dei qd̓ erat in mōte in lateribꝰ .i. cū magnoexterminio. ſuꝑ altitudinē nubiū .i. ſuper ꝓphetas dominando eis ⁊ captiuādo. ſimilis ero altiſſimo nō recognoſcēdo hoc a deo ſed ꝓprie virtuti aſcribēdo: ſecquia a deo nō recognouit ſed ſuꝑbiuit. ad infernū deductꝰ eſt: ⁊ ad nihilū redactū eſt regnū eiꝰ in Balthaſar filio vel nepote ſuo. Sed exponit̉ etiā ad lr̄am etꝯmuniꝰ de angelo pͥmo. Et ibi notant̉ plura expͥmentia grauitatē peccati illiꝰ. Et pͥmo hoc on̄dit̉ ex nature dignitate cū dicit̉ luciter qͣſi lucē ferēs ꝑ excellētiā. Fuit em̄ ſup̄mus inter oēs angelos creatos. ẜm illud Grego. de peni. diſ. ij. c. fi. et ideo magis ingratus⁊ rep̄hēſibilis: qꝛ plura bona ceteris receꝑat nature⁊ gr̄e. Aliqͥ tn̄ dicūt nō fuiſſe ſupremū ſimplicit̓: ſꝫ ẜmqͥd .i. in aliquo ordine pͥncipatuū vel angeloꝝ vel archangeloꝝ. Scd̓o on̄dit̉ grauitas qͦ ad origīs pͥoritatē cuꝫ dicit: qͥ mane oriebaris .i. in pͥncipio an̄ oēmcreaturā ita .ſ ꝙ nulla ante eū ſed plures poſt eū ẜmnarratōeꝫ lr̄e geneſis ſunt create. Qui potuit videreſe nihil creaſſe ſꝫ deꝰ totuꝫ feciſſe. Tercio ex crimīsoriginalitate cū dicit̉ corruiſti in terrā. Auertit em̄ſe a diuina ꝯtemplatōe ⁊ ꝯuertit ſe ad ſui ꝯſideratōꝫ:⁊ ſic corruit. Primū .n. oīm pct̄oꝝ in mūdo fuit ſuū. Quarto ex pct̄i ſocietatē. ibi. q̇ vulnerabas gētes