¶ Capitulum

Unde Augu. Princeps vitioꝝ dū vidit Adam ex limo terre ad ymaginē eius factū. pudicitia ornatum.temperātia ꝯpoſitū. charitatē ſplēdidū illos primosparentes illis donis ac tātis bonis ſpoliauit: ꝑiterqꝫꝑemit .ſ. ſpūaliter priuādo gr̄a. de peni. diſ. ij. §. Pceps. Et hoc innuit̉ cum dictū fuit a deo ecce Adfactus eſt qͣſi vnus ex nobis ſciens bonū et malū. Eteſt locutō ſancte trinitatis ⁊ ideo dicit. qͣſi vnꝰ ex nobis .ſ. ꝑſonis diuinis. ⁊ ſunt verba increpātis. qͣſi diceret. ad hoc factꝰ erat vt bn̄ficio gr̄e dei eſſet ſicut deus ꝑ adoptionē: ſed ꝑ ſuꝑbiā ⁊ inobediētiā miſer hōꝑdidit ⁊ factꝰ eſt ſil̓is beſtijs. vnde fecit eis deus tunicas pelliceas vt ſe cognoſcerēt. Uel ſunt verba deterrentis tam eos qͣꝫ ceteros homīes a vitio ſuꝑbie. ẜnAugu. qͣſi diceret. Ecce qūo punit̉ ſuperbia homīs.¶ Scd̓a pena inflicta vtriqꝫ fuit rebellio carnis ſeuſenſualitatis ad ſpm̄ que pͥmo apparuit in mēbris genitalibꝰ. Un̄ Augꝰ. in li. de ciui. dei. dicit ꝙ ſenſeruntmotū carnis ſue .i. ſtimulos carnis. ꝓpter qd̓ erubeſcētes adinuicē fecerūt ſibi ꝑizomata de folijs .i. cooꝑimenta vt ſerabolas ⁊ ſic ſecuta eſt recognitio verecūdie vel ꝯcupiſcētie. Unde dicit̉ Gen̄. iij. Et aꝑti ſūtoculi eoꝝ. Un̄ Aug. ſuꝑ Gen̄. Nō eſt credendū ꝙ pͥmi parētes eſſent ꝓducti clauſis oculis p̄cipue cū demuliere dicat̉ ꝙ vidit lignū qd̓ eſſet pulcrū viſu. Sꝫaꝑti ſunt ad aliqͥd intuendū ⁊ cogitadū qd̓ nunꝙͣ an̄aduerterāt .i. adinuicē ſe ꝯcupiſcēdū. qd̓ ante nō fuerat. Spūaliter aūt aꝑti ſunt oculi eoꝝ. vnus .ſ. difficultatis in bono alius facilitatis in malo. vel ad malū aꝑti ſunt .i. cognouerūt vtrūqꝫ in eis.rcia pena eſt ex­ .§. vij.cluſio reſidētie de loco tam ameno. Nā poſt peccatūexcluſus eſt eadeꝫ die de paradiſo. Dicit̉ em̄ Gen̄. iij.Emiſit eū dn̄s de paradiſo voluptatis. Unde GregQuid paradiſo iocūdius? quid celo ſecuriꝰ: et tn̄ hode paradiſo. ⁊ angelus de celo peccādo cecidit. IdemAdam pͥmus hō pro peccato de paradiſo eiectꝰ eſt. h̓eſt. qꝛ nobilitatē dei a ſe eiecit nobilitate loci pͥuaturdiſ. xl. Quelibet. Hic locꝰ paradiſi ꝙͣuis nūc nō deſeruiat homini ad vſuꝫ qꝛ inacceſſibilis eſt. tamē ſeruitei ad documentū. Primo quidē dū cognoſcit ſe ꝓpterpeccatū illo fuiſſe priuatū. Scd̓o qꝛ per ea que corꝑliter in illo paradiſo ſunt inſtruit̉ ſpūaliter de his q̄ꝑtinent ad paradiſum celeſtē quo p̄parat̉ nobis aditus ꝑ xp̄m Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxij. Et ne homo poſſitad placitū ſuū illuc redire poſita ſunt ibi impedimēta .ſ. cherub. gladius flameus atqꝫ verſatilis ad cuſtodiendā viam ligni vite Gen̄. iij. Hoc aūt ſic intelligitur ẜm lr̄am. Locus em̄ illius paradiſi videt̉ eſſe inacceſſibilis p̄cipue ꝓpter vehemētiā eſtus in locis intermedijs ex ꝓpinquitate ſolis. ⁊ hoc ſignificat̉ ꝑ flameuꝫ gladiū qui verſatilis dicit̉ propter ꝓprietatemmotus circularis hmōi eſtū cauſantis. Et fit ꝑ cherubin quia per angelicū miniſteriū credit̉ ibi eſſe aliqua ignea cuſtodia Tho. vbi ſupra poſt Aug. Spūaliter aūt duplex reatꝰ qui ꝑ peccatū incurrit̉: deſignatur. ¶ Primus eſt amiſſionis glorie que cōſiſtit in viſione dei .i. plena cognitōe. ⁊ ideo collocat̉ ante paradiſum cherub qui interp̄tat̉ plenitudo ſcīe qui excludat ab ipſa viſione. ¶ Scd̓us reatꝰ ſeu pena eſt ignisgehēne. ⁊ ideo ponit̉ gladiꝰ flameus. Nā ꝑ gladiū vltio diuine iuſticie deſignat̉. qui ⁊ dicit̉ verſatilis .i. exvtraqꝫ ꝑte incidens qꝛ aīam ⁊ corpus cruciabit. De ſignant etiā iſta tria ꝑ que quis ex peccatis redit ad deum .ſ. per cherubin .i. per ſciam ⁊ cognitōeꝫ dei ꝑ ignēdilectōnis. per gladiū verſatilem .i. tolerantie paſſionem. ẜm mgr̄m in. ij. ſnīaꝝ.Uiro quoqꝫ preciꝰ. §. viij.

pue fuit inflicta triplex pena ex parte corꝑis. Primāfuit terre ſterilitas. cū dictū fuit. Maledicta terra inopere tuo. Et exponit̉ multis modis. videlicet terranō gratis paſcet te ſicut feciſſet in ſtatu innocētie: ſnec ſemꝑ ex equo rn̄debit laboribꝰ tuis: quia aliquādo multū laborat ⁊ parum vel nihil recolligit: qd̓ eſtin penā: ⁊ ſic maledicit̉ terra nō in ſe ſed in oꝑe inquātum punit̉ homo ex terra nō percipiēs fructū quemdeberet ẜm laborem ſuuꝫ. Uel ſic maledicta terra .i.quia peccaſti ꝓpter vxoreꝫ que tibi debuit eſſe ſubiecta. ideo ⁊ maledicta erit terra ſubdita tibi ⁊ non reſpondens ad deſideriū tuū. Et quia peccaſti per mulierem que tibi debuit eſſe in adiutoriū. ideo ⁊ terra q̄tibi eſſe debuit in ſeruitiū erit maledicta quia in tedium ⁊ laborē. vel ꝓpterea terra maledicit̉ nō Adamad terrendū homines ne ſimilia facientes ſimilit̓ maledictione feriant̉. ¶ Secūda pena eſt culture anxietas. vnde dicit̉ ei. in labore ⁊ anxietate comedes ex ea⁊cͣ. Gen̄. iij. i. laborādo victū q̄res. Et hec pena laboris eſt ꝯmunis. Nullus em̄ ex terra comedit niſi p̄cedente labore vel in ſe vel in alio: Nam ⁊ ꝯtemplatiuiſi nō laborant in vita actiua: tamen ex laboribꝰ aliorum de terra comedūt. Ante aūt peccatū ⁊ ſi oꝑatuseſſet homo terrā nō fuiſſet ad laborē ſed ad ſolatiū ⁊delicias ẜm Aug. quātuꝫ placuiſſet. ¶ Tercia penaeſt anguſtie acerbitas. ibi ſpinas ⁊ tribulos germinabit tibi. ẜm. Rabbanū ſpine aūt peccatū erāt. ſed nōvt homini laborē inferrēt. ſicut ſerpētes ⁊ alia noxiaque an̄ homini erāt īnoxia. ẜm Tho. vbi ſupͣ pꝰ Aug.Spūalit̓ ſpine ſunt punctōnes ſeu ſtimuli pct̄oꝝ q̄ excarne ꝓueniūt velut ex terra. vel punctōes tortuoſarū queſtionū. ⁊ tribulos cogitationū q̄ de nimia ſolicitudine ꝓuiſionis vite ꝓueniūt ẜm gloſam.eri aūt in ſpe.§. ix.ciali tres pene ex parte corꝑis ſunt ex ſuꝑbia inflicte¶ Prima eſt laboris in portādo prolem ꝯceptā. vnde dictū eſt ei Gen̄. iij. Multiplicabo erūnas tuas. etꝯceptus ⁊cͣ. Multitudo cōceptuū inducit̉ in penammulieri nō propter procreatōeꝫ ⁊ multiplicatōeꝫ prolis que fuiſſet etiā in ſtatu innocētie: ſed propter multiplicationē afflictionū quas mulier patitur ex hocꝙ diu portat fetum. vnde ⁊ mulier fetoſa citius ſeneſcit ⁊ morit̉. ¶ Secūda pena eſt doloris in partu. vnde dicit̉. In dolore paries. Omnis em̄ mulier que ꝯcipit in peccato de neceſſitate parit cū dolore. Sola em̄virgo Maria ſine corruptōne ꝯcepit. ſine labore portauit. ſine dolore peperit. quia eius cōceptus nō fuitẜm legem nature a primis parentibꝰ deriuatam. Siaūt mulier nō concipit neqꝫ parit. pat̓itur ſterilitatis defectū qui p̄ponderat p̄dictis penis. vnde ⁊ Ambro. Pudor eſt feminis nuptiarū p̄mia nō habere qͥbus ſola eſt hec cauſa nubendi .ſ. principalis. IdemConiugij pͥmiū ⁊ gratia nuptiarū partꝰ eſt feminaꝝq. ij. Pudor. ¶ Tercia pena inflicta mulieri entus in obſequēdo. ibi. ſub viri poteſtate eris. qd̓intelligit̉ ex parte corporis. Naꝫ ex parte anime deoſubijcitur ſicut ⁊ vir. Hec etiam ſubiectio eſt introducta in penam nō ſolum qͣꝫtum ad regimē quia etiamante peccatuꝫ vir fuiſſet caput mulieris ⁊ gubernator eius. ſed prout mulier cōtra ꝓpriam voluntatemneceſſe habet voluntati viri parere. Ita ꝙ ante peccatum erat ſubiectio mulieris ad virū ex reuerentia⁊ dilectione. poſt peccatū eſt ex timore. et ſic eſt ſubiectio quaſi ſeruilis ei inflicta in penam peccati. HincAuguſ. Satis apparet quēadmodum feminas virisſubditas eſſe ⁊ pene famulas lex voluerit eſſe vxoresxxxiij. q. v. Hec ymago. Ecce quot mala ex ſuperbia.Unde dicitur Adam exemplum meum ab adoleſcē