¶ Capitulū.XXIII.

deus .i. ꝑmiſiſti animā auari ex qͣ auaricia ꝓcedit ludus. tabeſcere .i. deficere. ſicut aranea q̄ ſe euiſceratad faciendū telas quibꝰ capiat muſcas. Sic auarꝰ etluſor ꝯſumit ſe ad excogitādū malicias ⁊ oꝑādū quōpoſſit alios decipere ⁊ ſibi acqͥrere. Nec miruꝫ ſi luſor cōmorat̉ in vicio nō recedens ab eo. Nā ẜm ph̓min libro ethicoꝝ. ex multis actibꝰ vicioſis ſicut ⁊ virtuoſis generat̉ habitꝰ qͥ eſt de difficili mobilis a ſubiecto. ⁊ generatꝰ habitꝰ adhuc ex iteratis actibꝰ dilatatur ⁊ firmat̉ magis. ⁊ dilatatꝰ habitus in eiꝰ actibꝰmagis ac magis delectat. ⁊ delectatio ꝑficit opꝰ. Siluſor frequētans ludos ita delectat̉ in eo vt totā qͣſiſuā felicitatē videat̉ ibi ponere. Et qꝛ cōſuetudo eſtqͣſi altera natura. ſicut naturalia tolli non pn̄t itain ꝯſuetudinē ducta vt ludi: vix pn̄t homines auelliab hmōi ꝙͣtūcunqꝫ ꝑpendat ex hmōi vituꝑari⁊ conſumi. Cōſuetudo autē in malū nō minuit pctm̄ ſꝫ auget. vt dicit̉. xxiiij. q. j. Pudenda. Tanto em̄ ſunt graliora pctā qͣnto anima infelicē diutiꝰ detinēt alligatā. exͣ de cōſue. c. fi. Et rō ē ẜm Tho. pͥma ſcd̓e ⁊ aliosdoc. qꝛ cū pctm̄ ꝯſiſtat ī volūtate. qͣnto qͥs cū volūt ate magꝭ effrenata ⁊ firmata ī malo peccat. tāto gͣuiꝰpeccat in eodē genere pctī. Sꝫ ludens cōiter ex conſuetudine vt faciunt luſores ſunt effrenatiſſimi ⁊ firmatiſſimi in auaricia ⁊ alijs malis q̄ comitant̉ ludovn̄ grauiſſime peccant. Et his demū euenit qd̓ pſalmiſta imprecat̉ dicens. Fiat cōmoratio eoꝝ deſerta.⁊ in tabernaculis eoꝝ nō ſit qͥ inhabitet. Cōmoratio luſoꝝ eſt in baraterie loco: ſꝫ illa eſt deſerta ab hominibꝰ .i. rōne vtentibꝰ. Nam nullus qͥ ſit bonꝰ ciuisvel rōnabilis ꝑſona ibi conuerſat̉: verecundaret̉ em̄ibi videri. Solū beſtie ibi ſunt .i. beſtialiter viuētesſicut beſtie habitāt libenter in deſerto. Cōmoratioetiā vbi habitāt .ſ. in domo fit deſerta. Bene hͦ ſciūtpauꝑcule vxores taliū ⁊ familie. qꝛ tales vt habeantad ludendum expoliant domū veſtimētis ⁊ vtenſilibus ⁊ omnibꝰ bonis vt nō ſit qͥ inhabitare ibi poſſit.Mirabile eſt ⁊ horribile cōſiderare ꝙͣ ſit iſtud viciūinſeparabile ab hoīe cū eſt in eo habituatꝰ. Et ideocaueat ſibi quiſqꝫ ne talibꝰ miſceat̉. Unde inqͥt. Uidi vituꝑationē multoꝝ cōmorātiū vſqꝫ ad mortē toto tꝑe morātiū in hmoi.§. viij.Quatū ad terciūfacit illud viciū aſſociari demonijs. qd̓ innuit̉ cū d̓in circuitu. Opus dyaboli eſt circuire. Unde Petiin pͥma canō. c. v. inqͥt. Aduerſarius veſter dyabolustanꝙͣ leo rugiens circuit. Sicut gͦ luſores reꝑiunt ſein via dyaboli q̄ eſt circuitꝰ: ita ⁊ in termino cū eo. ſin inferno. Un̄ yſa. lxv. Qui ponitis fortune mēſam⁊ libatis ſuꝑ eā. ꝓpterea dinumerabo vos in gladio.Ponunt menſam fortune qͥ ludunt exponētes ſe fortune ſiue ꝑ taxillos ludēdo ſiue ꝑ cartas. Et iſti feriuntur gladio diuine vltionis in inferno. Un̄ in cartis ſiue naibis ſunt figure nō ſolū baculoꝝ. denariorum. cuppaꝝ ſꝫ ⁊ gladioꝝ. ad innuendū ꝙ ex ludo ſequuntur cupiditates. potationes vſqꝫ ad ebrietatē.verberatōes. ⁊ vulnera ⁊ demū gladius mortis et̓ne.Ducunt in bonis dies ſuos. inqͥt Iob. xxj. ⁊ in pūctoad inferna deſcendunt. Uident̉ luſoribꝰ bona ⁊ magna bona iſta t ꝑalia comedere. bibere ꝑ ludos acqͥrere ⁊ iſte eſt circuitꝰ vite eoꝝ: ſꝫ in puncto ad infernadeſcendūt. Ipſi querūt deciꝑe alios in pūcto taxilli.⁊ dyabolus decipit eos in pūcto tꝑis qd̓ expectāt adpenitendū ſꝫ eis deficit. Un̄ ⁊ ꝓuerbial̓r dr̄. Per vnopuncto ꝑde Martino lacappa. Et ibi in inferno faciunt circuitū cū dyabolo. quē dicit ipſe Iob. xxiiij.Tranſibūt ab aquis niuium ad calorem nimium.econuerſo intelligendum eſt a calore intenſo ad frigus nimium.

Querit̉ quid iuris.§. lx.cū alt̓cantibꝰ duobꝰ puta Petro ⁊ Martino ſuꝑ aliqͦrei euentu p̄terito vel futuro. puta morte alicuiꝰ dn̄ivel aduentu alicuiꝰ pͥncipis. vnꝰ vt Petrꝰ aſſerit mortuum talē dn̄m. vel ventuꝝ talē principē ad talē ciuitatē infra certū tp̄s. qd̓ ſi ſecꝰ fuerit obligat ſe Martino datuꝝ centū. ita tn̄ ꝙ ſi ita eſt vt aſſeruit Martinus qͥ tenebat cōtrariū viceuerſa teneat̉ dare Petrocentu. vel minꝰ ẜm cōuētionē adinuicē factā. vtꝝ tale lucrū ſit licitū? Rn̄. nō. ſꝫ turpe lucrū dici pōt ꝓcedens ex auaricia ⁊ nulli deſeruiēs vtilitati: ſꝫ vanit.ti ⁊ ꝓdigalitati. Non tn̄ reſtituere oꝫ de neceſſitat.ſꝫ pauperibꝰ erogāduꝫ vt audiui a ꝑitis. Et h̓ magisex ꝯſilio ꝙͣ ex p̄cepto. ar. xiiij. q. v. c. Non fane. ⁊. c. quihabetis. Et videt̉ habere ſimilitudinē aliquā ad ludū qͣꝫtū ad futuꝝ euentū. Nulla em̄ lex mādat reſtitutionē in hmōi ⁊ ſi lex diuina ⁊ naturalis ꝓhibeatoēm actū auaritie ⁊ illicite acqͥſitionis vt meretricij⁊ torneamēti ⁊ hmōi.§. x.De acquiſito permeretriciū qd̓ ꝑtinet ad turpe lucꝝ ſciendū eſt ẜm b.Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xxxij. ⁊ Ricar. in. iiij. ⁊ Pe. de pal̓. iniiij. ⁊ glo. ſummariā. xiiij. q. v. in pͥncipio. ꝙ nō debetreſtituere ſꝫ pōt de eo fieri elemoſyna. ⁊ cōſulendū eſtillud pauperibꝰ erogari nō tn̄ tenet̉ de neceſſitate. qꝛetſi lex diuina vel canonica ꝓhibeat actū ꝑ quem lucratur. non tn̄ ipſam acceptionē vel dationē. Quodautē eccleſia ꝓhibeat recipi oblationes taliū ⁊ in veteri lege intelligit̉ hͦ de oblationibꝰ ad altare: quodfit in deteſtationē criminis vt illa magis erubeſcat⁊ deſiſtat: ⁊ ne eccleſia videat̉ approbare talia ſcelera. Et idē dicendū de acquiſito ꝑ concubinatū ⁊ ſodomiā ⁊ adulteriū eadē rōne. tamē quia ſumme oīaiura deteſtant̉ ſodomiā: ideo magis inducendum addandū illud pauperibꝰ. Quidā tn̄ dicunt ꝙ acquiſitum ꝑ adulteriū eſt dandū ei in cuiꝰ iniuriā eſt factūſcꝫ viro cū ipſe eſt innocēs: ſꝫ occulto modo dandumeſt ei ne ei innoteſcat adulteriū. vel niſi etiaꝫ econtravxori fidē fregiſſet: tunc em̄ pauperibꝰ eſt erogandū.Sed videt̉ idē dicendū qd̓ de alijs turpibꝰ lucris .ſ.meretricio ⁊ hmōi. Si qͥuis tn̄ vel ſi qͣ accepiſſent aliqua bona in notabili quātitate ab his qͥ alienare nōpoſſunt .ſ. a religioſis. ſeruis. pupillis. ⁊ clericis quoad bona eccleſiaſtica: reſtituere tenentur his qui habent curā de eis vel eccleſijs aut monaſterijs eorumQue etiā in hmōi turpitudine vt ꝯtingit ꝑ fraudes⁊ importunas extorſiones habuiſſet tenet̉ reſtituere ei a quo habuit etiā layco vel habenti curā eius ſinō eſt ſui iuris. ar. xiiij. q. vj. c. Si res..xI.De facientibꝰ velvendētibꝰ gladios. lanceas. baliſtas. venena ⁊ hmōiquibꝰ homines vel ledunt̉ vel moriunt̉ vtrū ſit licitum eoꝝ opus vel lucrū? Nota. ẜm Ray. diſtinctionem. pͥmo quo ad intentionem eoꝝ. ſcd̓o quo ad ipſaopera. ¶ Ꝙtū ad primū ſciendū eſt ꝙ ſi tales hec faciant vel vendant ꝓpter hoc vt hoīes talibꝰ abutantur. vel ſi ſcienter vendāt ⁊ donent talibꝰ quos ſciūtvel credant abuſuros. mortal̓r peccant ⁊ grauiſſime.⁊ oīa peccata q̄ occaſione illarū rerū ab alijs ꝑpetrāt̉ſibi īputant̉ ⁊ rei ſunt apud deū omniuꝫ aīaꝝ q̄ ꝓpterhoc ꝑeunt. xj. q. iij. c. Precipue. xxvij. q. ij. c. Si tu abſtines. Itē cum ſint cooꝑatores omniū ſceleruꝫ indecōmiſſoꝝ: ideo debēt ꝓ omnibꝰ penā ſuſtinere. ij. q. j.c. Notum. in fi. Si aūt dicant ſe habuiſſe bonā intētionem. qꝛ ſcꝫ credebant alium emere talia ꝓpter aliquē licitum vſum. vel habēs animū indifferentē nihil ſuꝑ hoc cogitabat. vl̓ ignorabat ꝙ eſſet illicitum