¶ Capitulū.XXIII.

amplius non tenet̉ qui .ſ. ꝑdidit qd̓ ꝑ ludū fuerat lucratus ꝓhibitū lege humana. quia talis nō erat obligatus pauperibꝰ rōne alicuiꝰ recepti ab eis vel cōmiſſi in eos. Igit̉ ne paret̉ via ludis ⁊ turpibꝰ lucrisin hmōi caſu conſulendū eſt ⁊ ꝑſuadendū ad erogandum pauperibꝰ ⁊ p̄cipue ꝙͣtum ad illud qd̓ remanetin lucro vltra ꝑdita in eo. ⁊ alia ſaltim paulatim ⁊ ꝑinterualla tempoꝝ. non tn̄ cogendus. ⁊ multo minꝰhoc p̄dicandū ſꝫ ꝙ pauperibꝰ ſit erogandū. De acqͥſito ꝑ torneamentū dicit Ricar. in. iiij. ꝙ non teneturquis reſtituere. qꝛ eccleſia etſi ꝓhibet torneamentūnon tn̄ acquiſitionē ꝑ ipſum. Unde debet pauperibꝰerogari de cōſilio tn̄ magis qͣꝫ ex p̄cepto.De ludo alee per.§. H.moduꝫ p̄dicationis pōt induci illud pͣs. xxx. Audiuivituperationē multoꝝ cōmorantiū in circuitu. Cōmorant̉ in circuitu non ſolū hominū aſtantiū luſores firmi ipſi manētes: ſꝫ ex ipſo actu ludi. Fit em̄ ibiquaſi quidā circuitꝰ cū fit quidā diſcurſus ꝓijciendi⁊ reſumendi eoſdeꝫ taxillos: ⁊ tunc finit̉ vnus ludusqn̄ puncta illa ex ipſis iactatis apparēt que pͥmo viſa ſunt. Sicut em̄ figura circularis finit̉ cum ad primū punctū a quo inchoata eſt poſt diſcurſum quendam redit̉. Fit etiā circuitꝰ quidā in lucro ipſius dūqd̓ vnus amittit alius vincit. ⁊ poſt diſcurſum plurmū qui pͥmo amiſit qd̓ ꝑdiderat reuincit: gaudet civincit. triſtatur cum ꝑdit. Et iteꝝ letat̉ cum vincitEt apte dicit̉ cōmorant̉. Non em̄ cōtenti ſunt ꝑ horam morari in ludo ſꝫ cōmorant̉ totalit̓ .i. moranturtota die: ⁊ qd̓ peius eſt toto tꝑe vite ſue. Qui em̄ huicaſſueſcunt dimittere neſciūt. Bene gͦ dicit pſalmiſtade hoc. Audiui vituperationem ⁊cͣ. Ubi tria notaripn̄t de hoc vicio.Primo ꝙ eſt in mundo abhominabile. ibi. Audiuivituperationē.Secundo ꝙ eſt in ſeipſo inſeparabile. ibi. commorantium.Tercio ꝙ eſt dyabolo aſſociabile. ibi. in circuitu.Quātū ad primū.§. vj.Non eſt qͣſi aliqd̓ viciū qd̓ reddat hoīes ita infames⁊ abhominabiles ſicut ludus. Nullus ꝯfidit de luſore: nec vult eū in ſocium alicuiꝰ artis. quia ſemꝑ haberet timere ne furaret̉ ſibi vt poſſet ludere. Tales gͦluſores ⁊ vituperant ex ſuis peſſimis moribꝰ xp̄ianitatem ⁊ vituperant̉ ab hominibꝰ. Et hoc ꝓpter muta ſcelera enormia q̄ reperiunt̉ in ludo ⁊ ex ludo. Uere vituperabilis eſt luſor ⁊ ſtultus cū viliſſime ſcruituti ſe ſubijcit: dū taxillū quaſi deū ſuum ꝯſtituit. etad hoc aſtringens ſe vt faciat qd̓ ille iuſſerit. Si videris inquit Sen̄. murē velle dn̄ari alij muri. nunqͥdtenes riſum: quāto magis ridiculuꝫ eſt qn̄ os caninūdn̄at̉ homini. Nam de oſſibus canis fiunt taxilli: qd̓os eſt minoris valoris ⁊ conditionis ꝙͣ ꝙ mus dn̄at̉homini. Sꝫ ⁊ luſor largit̉ ad p̄ceptū taxilli quod nōlargiret̉ ad preceptū dei. ⁊ plus etiā qͣꝫ fuerit. BeatꝰMartinꝰ largitus ad ꝯſiliū dei. quia nō ſolū dat medietatē clamīdis ſꝫ etiā tunicā corrigiam ⁊ camiſiamad mandatū taxilli. ⁊ nudus ſequit̉ dn̄m ſuum mundū vel dyabolū. ⁊ qd̓ peius eſt quia cū deberet abnegare deū illum .ſ. taxillū poſtqͣꝫ cognouit ⁊ exꝑtus eſtmaliciā eius. potius ecōtra abnegat deū veꝝ vituꝑabiliter qui ei nil nocuit ſꝫ oīa bona fecit ⁊ vindicat ſede eo qͥ ē abſqꝫ culpa. O quātū vtiqꝫ vituꝑandus ē qͥmanibꝰ ſuis ſe ꝑdit quē dei filiꝰ manibꝰ cruci affixisacquiſiuit. Un̄ Bern̄. in ꝑſona xp̄i loquens ait luſori. Ego te acquiſiui manibꝰ cruci affixis: ⁊ tu conſumis te manibꝰ decijs dedicatꝭ. Unde maxima ingratitudo. Uix eſt dare actū in quo cōcurrant tot mala

quot ex ludo. Quot eniꝫ in taxillis ſunt puncta totſcelera ex eo ꝓcedunt vnū grauius altero ⁊ ideo nonmirū ſi vituꝑantur a deo ⁊ toto mundo. ¶ Nā pͥmūpctm̄ quaſi primꝰ punctꝰ ſine quo nunqͣꝫ reꝑitur ludꝰeſt amiſſio tꝑis. Et qͣꝫuis iſtud multis leue videaturtn̄ ſapientibꝰ etiā ethnicis graue reputat̉. Un̄ Sen̄.Nulla maior iactura ꝙͣ tꝑis amiſſio: nā recuꝑari nōpōt. O ꝙͣmale poterunt reddere rōnē deo de tꝑe quitoto die ⁊ aliqn̄ etiā nocteꝫ adiungunt: circa ludumīmorantur. Omne tēpus tibi impēſum requiret̉ a tequalit̓ ſit expenſum. inqͥt Bern̄. Et nō ſolū amittūtipſi ludētes tēpus ſꝫ ⁊ alios amittere faciunt qui ſcꝫtalia aſpiciunt. Nec em̄ tales ſunt ſine pctō. Et ex hͦdimittunt̉ diuina ⁊ alia ſpūalia opera. Et quid interim cogitāt ludentes reſpicientes niſi vana? Secve qui cogitatis inutile. dicit̉. ¶ Secundū viciū ꝓcedens ex ludo eſt blaſphemia. In nullo exercitio itafrequēter blaſphemat̉ deus ⁊ tota curia celeſtꝭ. Qd̓vicium nō ſolū eſt mortale ſꝫ valde graue adeo ꝙ dominus in lege ſua mandauit. Quicunqꝫ blaſphemauerit nomen dn̄i: morte moriat̉. Et corpus quidemmorte corporali: anima autem morte niſi penitueritinfernali. At aliqn̄ terribilia iudicia facit deus contra tales. Aliquādo oculi talium ceciderunt ſuꝑ mēſam luſoriā. Aliqn̄ vexati ſunt fortiter a demonibꝰAliqn̄ os inuerſum eſt horribilit̓. ⁊ huiuſmodi. et tn̄vt ipſe ait. Nomen meū iugiter blaſphemat̉. ¶ Tercium eſt cōtumelia. Nā ꝯtumelias ſibinuicē dicuntEt quia iſta ⁊ ml̓ta alia mala ibi fiunt ꝓpter quod alegibus puniunt̉ ⁊ ꝓhibent̉ ludi. Rectores qui iſtadiſſimulāt ⁊ nō puniūt quātū in eis eſt grauit̓ offendunt. Nam vt dicit̉. diſ. lxxxiij. Negligere quippe cūpoſſis ꝑturbare ꝑuerſos nihil aliud eſt ꝙͣ fouere. Etp̄mittitur ibi. Error cui non reſiſtitur: approbatur.¶ Quartū eſt diſſipatio ſubſtātie tꝑalis. vnde merito figurat̉ per adoleſcentiorē illum ꝓdigum qui recedens a domo paterna diſſipauit ſubſtantiā ſuamLuc̄. xv. Frequēter videmus hoc cōtingere vt iuuenes emancipati vel defunctis ꝑentibus ⁊ aliquandoetiā viuentibꝰ magnas diuitias ꝑentum ꝑ ludum cito cōſumunt: ⁊ ad magnā miſeriaꝫ deueniunt. Namſi aliqn̄ vincunt ꝑtem acquiſitoꝝ ꝑ ludum dant eisqui mutuant mēſam luſoriā ⁊ taxillos. vel ſocijs ludi: ꝑtem expendunt in tabernis ⁊ luxurijs ⁊ cōuiuijsEt cōiter oēs luſores in ꝓceſſu tꝑis dicūt ſe plꝰ amiſiſſe qͣꝫ acqͥſiuiſſe. Sꝫ ⁊ ea q̄ vincunt ſibi retinere nonpn̄t: ſꝫ vel reſtituere vel pauperibꝰ dare. Huiꝰ aūt declarationē vide h̓ ſupͣ immediate. ¶ Quintuꝫ eſt eccleſie cōtēptus ſeu inobediētia. Nā eccleſia ꝓhibetludū aleaꝝ nō ſolū clericis ſꝫ etiā laycis adeo ꝙ niſicorrectus ſe emēdauerit debeat excōicari. vt hr̄ diſtīxxxv. Ep̄s. Et etiā ꝑ ius ciuile. vt. ff. de alea. ꝑ totumAt pōt dici ludus alee omīs ludus qͥ innitit̉ fortunepͥncipaliter etiā ſi fiat ibi aliquid de induſtria. ſicutludus taxilloꝝ. cartaꝝ. ⁊ alia hmōi. Dicit autē xp̄usAuc̄. x. Qui vos ſpernit .ſ. p̄latos eccleſie in ſuis ordinationibꝰ: me ſpernit. ¶ Sextū eſt furtū. Nā qͥ ſuntdediti ludo cū non habet ad ludendum furant̉. vel aparentibꝰ occulte accipiendo ⁊ furtū eſt. vel a vicinisvl̓ a magiſtris ſi in exercitijs ſunt artiū mechanicaꝝ:ludendo autē ſi ꝑdunt tenent̓ reſtituere furata ꝙͣuisamiſerint. Si vincūt augent furtū: vn̄ ⁊ furata tenētur reſtituere a quibꝰ acceperūt. ⁊ lucrata ꝑ ludū abhis qui nō pn̄t alienare vt filiuſfamil̓. ⁊ alie certe ꝑſone ⁊ furata reſtituere tenent̉ his qͥ habēt curā eoꝝNon furtū facies inqͥt dn̄s: qꝛ talis dignꝰ eſt ſuſpendio. ¶ Septimū eſt gula criminal̓. Qui em̄ vincuntſicut male acqͥſierūt pecuniā. ita male expendūt. qvadunt ad tabernas vel faciunt conuiuia: ⁊ in vicigule plurima ꝯſumūt ⁊ in crapul̓. Sꝫ ſocij ⁊ familie