¶ Titulus

mortale: ſed frequenter hoc faciens videt̉ hoc agereex cupiditate. ¶ Nota tercio ꝙ illā penā nō ſuſtinebit .ſ. depoſitōnis vel excoīcationis niſi ducat hoc inꝯſuetudinē ẜm Ray. īmo etſi ſit aſſuetus ad hmōi debet prius admoneri. etſi admonitus non ceſſauerittūc puniendus illa pena. Neqꝫ em̄ ꝓ mortali quis ēexcōīcandꝰ niſi fuerit ꝯtumax ẜm. b. Thomā. in. iiij.¶ Nota quarto ꝙ hodie idem videt̉ in ſubdiaconoſicut ⁊ in diacono dicendū quo ad penā illā ẜm Hoſti. extra de ſer. nō ordi. Miramur.Quantū ad ſecūdūᵐ. §. iij.Nota ẜm b. Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. xxxij. ar. vij. ꝙ in tribꝰcaſibꝰ tenet̉ qͥs reſtituē qd̓ acqͣſiuit ꝑ ludū ex iure diuino ita ꝙ nō debet pauꝑibus erogari ſed reſtituiniſi cuꝫ neſcirent̉ vel nō inuenirent̉ ꝑſone. ſicut acciditin alijs reſtitutionibꝰ. Et primꝰ eſt cū acquirit quisab his qui rem ſuā alienare non pn̄t. Et qui ſint illiRay. ponit exempla. vt furioſi. ꝓdigi. minores. xxv.annis. ⁊ maxime pupilli. ⁊ mentecapti. ſurdi. ⁊ muti.⁊ ceci. ⁊ qui ꝑpetuo morbo laborant: quia eniꝫ talesrebꝰ ſuis ſuꝑeſſe .i. ꝓuidere nō poſſunt dādi ſunt eistutores vel curatores. Inſtit. de cura. §. Furioſi. Etqd̓ dictū eſt de ꝓdigis videt̉ intelligendū de his quibus ratōne ꝓdigalitatis dati ſunt eis curatores a iudice: ⁊ nō de alijs. Serui etiā cum quicqͥd habent ſitdominoꝝ alienare nō poſſunt. Sed ⁊ religioſi ſi quahaberent ad vſum ſuum vel ꝑ adminiſtratōneꝫ. illatamen donare vel alienare nō pn̄t illicite vt in ludisvn̄ qui eis vincerēt etiam p̄latis ad reſtitutōneꝫ tenerent̉ monaſterijs vel p̄latis. Clerici ꝙͣtum ad res eccleſie cum paupeꝝ ſint. xvj. q. j. Qm̄. alienare illicitenō poſſunt vt in ludis. Filijfamil̓. qui emancipati n̄ſunt a patre: alienare non poſſunt ꝑ ludum vel aliosmodos niſi peculiū caſtrenſe vel quaſi caſtrenſe in qͦvt domini eius cenſent̉. Et quid ſit peculiū caſtrenſevel quaſi vide ſupra. Similiter ⁊ vxores ſi non habētparafernalia alienare nō poſſunt. Qui gͦ acquirit abhis ꝑ ludum reſtituere tenetur tutoribꝰ vel curatoribus vel p̄latis aut dominis eoꝝ ẜm Tho. Ray. Pede palu. ⁊ alios niſi forte ſit quid modicū de quo preſumi poſſet ꝙ eoꝝ ſuꝑiores vt patres tutores ⁊ huiꝰ.modi nō curarēt. ¶ Scd̓us caſus eſt cū acquirit perfraudes puta vtendo falſis taxillis vel alio modo decipiendo. Nam hoc reſtituenduꝫ eſt ei qui amiſit velhabēti curam eius. reputat̉ em̄ hoc vt furtum. ar. adhoc. xiiij. q. v. Nō ſane in fi. ẜm Tho. ⁊ Ray. ¶ Tercius eſt cum qͥs attraxit aliquē ad ludum ꝑ vtm velnimiā importunitatē ſiue in principio ludi ſiue ī medio cū aliꝰ vellet dimittere ⁊ nō ſinit: tunc etiā tenet̉reſtituere ẜm Tho. ⁊ Ray. qͥ ad hͦ inducūt. c. Nō ſane. ¶ Quartꝰ caſus ē qn̄ .ſ. ludit volūtariꝰ cū voluntario ex cupiditate nō ꝑ fraudē ⁊ vincit ab eo qͥ alienare pōt ſuas res. Sꝫ vbi viuit̉ legibꝰ imꝑialibꝰ velmunicipalibꝰ ꝓhibentibꝰ hmōi ludū ⁊ mandātibuspoſſe fieri repetitōeꝫ amiſſoꝝ in ludo. vt. ff. de alea. l.fi. nec hmōi leges ſunt ꝑ diſſuetudineꝫ abrogate quoad reſtitutōneꝫ: ⁊ tūc circa hͦ ſunt varie opiniones.¶ Aliqui em̄ dicūt ꝙ tenet̉ quis reſtituere ſic acquiſitū ꝑ ludū ſi vicꝫ ꝑ ſnīam iudicis ad hͦ fuerit artatſeu ꝯdemnatꝰ. al̓s nō tenet̉: ⁊ rō eſt qꝛ talis reſtitutōeſt p̄cepta in penā lucrantiū ex tali lucro. Nec iurade hͦ loquunt̉ dicūt ꝙ talis teneat̉ reſtituere ip̄o iureſꝫ ꝙ poſſit repeti. Qn̄qꝫ erī licite pōt retinē aliqͥd an̄qͣꝫ ꝑ ſnīam iudicꝭ redde ꝯpellat̉. qd̓ tn̄ ꝑ ſnīaꝫ iuſte latam reddē neceſſe ē. ſicut pꝫ de penis alioꝝ iuriū. Etaddit Pe. de pal̓. in. iiij. ad hͦ ꝙ talis ſibi retine̓ n̄ pōſꝫ dꝫ pauꝑibꝰ erogare an̄ ſnīaꝫ iudicꝭ. ⁊ tūc nō tenebit̉ſi in iudicio repetat̉: ſi pōt ꝓbare erogatōneꝫ factaꝫpauꝑibꝰ. ſꝫ ptꝰ ſnīam oꝑtet ꝙ reſtituat̉: nec ſufficeret

pauꝑibꝰ erogare. ¶ Alij dicunt ſimpl̓r ⁊ indiſtinctenō eſſe reſtituendū: ſꝫ de neceſſitate pauꝑibꝰ erogandum. Et hͦ ẜm Placē. ⁊ Ugo. Aſſignāt ꝓ rōne. cumturpitudo vertit̉ ex ꝑte vtriuſqꝫ. melior eſt ꝯditō poſidentis. ff. de ꝯdi. obtur. cām. l. iij. ⁊. iiij. Sꝫ Azo dicit hͦ forte hr̄e locū cum dedi aliqͥd vt turpe qͥd face̓Secus ſi dedi ꝯtrahēdo vbi lex ꝯtractū ꝓhibet ꝯtririuꝫ eſt. vt. C. de agri. ⁊ cenſi. l. Quēadmodū. Et idēdicit Hoſti. ¶ Tercij dicūt ꝙ tali iure durāte ſic acquiſitū eſt ſimpl̓r reſtituendū ei a qͦ acquiſitū ē ex iure poſitiuo: qꝛ iura ꝓhibēt nō ſolū ludū: ſꝫ ⁊ acquiſitionē ꝑ ip̄m. Et malefidei poſſeſſor dr̄ qui ꝯtra legūiura mercat̉. C. de agri. ⁊ cenſi. l. Quēadmoduꝫ. Heeſt opinio Azo. ⁊ Glo. ſuꝑ. c. Ep̄s. di. xxxv. ⁊. c. Clerici. ij. de vi. ⁊ hone. cle. Et Hoſti. dicit ꝙ vere omēs doctores hͦ ſentiūt. Hāc opinioneꝫ firmat ⁊ ſequit̉ bea.Tho. vbi ſupͣ. ⁊ in quarto ſnīaꝝ. diſ. xv. Et Richar. īiiij. ſcꝫ ꝙ eſt reſtituēdū ab illis qui ſunt talibꝰ legibꝰaſtricti eis a quibꝰ acqͥſitū eſt ſi ſciunt̉ durāte tali iure in ſuo robore ⁊ nō abrogato ꝑ diſſuetudinē. ⁊ honiſi qͥs lucratus fuerit ab eo qͥ eum attraxit ad ludūin qͦ caſu nō tenet̉ illi reſtituere qͥ amiſit. ſed erogarepauꝑibꝰ. Idem Ray. ¶ Quarti dicūt vniuerſaliterreſtitutōeꝫ fiendā .ſ. etiā m locis vbi hoīes nō ſubijcꝫunt̉ legibꝰ imꝑialibꝰ. Et rōneꝫ aſſignāt qꝛ .ſ. talis reſtitutio in iure canonico implicite eſt poſita. Nā leges imꝑiales nō ꝯtrarias diuino iuri aut ꝑ ꝯtrariaꝫrōnabilē ꝯſuetudinē approbatas obſeruandas eē iura canonica decreuerūt vt pꝫ diſ. x. De capitulis. ⁊ inalijs. c. Sꝫ ius imꝑiale ꝓhibet talem acquiſitigͦ ⁊cͣ. Sꝫ ad hͦ poſſet rn̄deri ꝙ qͣꝫuis ius canonfirmet iura ciuilia iuri diuino vel canonico nō ꝯtraria. nō tn̄ extendit obligatōeꝫ illoꝝ iuriuꝫ ad eos quieis nō ſunt ſubiecti de iure vel antiqua ꝯſuetudine.Nec etiā ita firmat quin poſſint ꝑ ꝯtrariā ꝯſuetudinem abrogari ſicut ⁊ ius canonicū. Aliqn̄ etiā abrogatur. vt di. iiij. c. Statuimꝰ. cum. §. ſe. Un̄ hac opinione omiſſa magis placet ⁊ opinio beati Tho. ſupͣQuantū ad terci.§. lum .ſ. cum qͥs lucrat̉ in hmōi ludis cū volūtario valēte alienare ⁊ ſine fraude ⁊ qͥ legibꝰ imꝑialibꝰ nō ſuntaſtricti vel alijs municipalibꝰ pariformiter ꝓhibentibꝰ hmōi ludum. vel ſi ſunt hmōi legibꝰ aſtricti. tam̄ſunt per diſſuetudinē abrogate quo ad factum reſtitutionis quid agendum d̓ tali lucro? Circa hoc dueſunt opiniones. Aliqui em̄ dicunt illud pauꝑibꝰ erogandum de neceſſitate ⁊ non poſſe ſibi retinere. Alv̓o dicunt hoc de honeſtate ꝯſilij nō de neceſſitate fendum. Et ꝙͣuis prima opinio ſit ſecurior. ⁊ ideo potius ꝯſulenda. nō tn̄ videt̉ de neceſſitate imponendavt ꝓpter hͦ deneget̉ abſolutio nolenti hͦ facere: qꝛ nōcredit ſibi neceſſariū eſſe ad ſalutē. Et ad hͦ faciuntdicta doc. Nam. b. Tho. ⁊ Richar. in. iiij. nil dicūt deerogatione pauꝑibꝰ fienda qͦ ad eos qͥ nō ſunt aſtricti legibꝰ imꝑialibꝰ. vel etiā cū eēt ꝑ diſſuetudinemabrogate. Et Io. an. ⁊ Io. cal. ſuꝑ. c. Elerici. de vi. ethone. cle. dicūt tutū eē talia pauꝑibꝰ erogare: nō tamen dicūt fore neceſſarium. Idem Nonal. ⁊ Aſca. ⁊Alex. angli. Fran. de zamb̓. dicunt poſſe defendi talēopinionē .ſ. ꝙ nō teneat̉ oīno talia pauꝑibꝰ erogare:qꝛ ꝯſuetudo potuit dominiū ꝑdentꝭ in vincente trāſferre. Io. de ymo. iſta allegat ⁊ nō reprobat. Ray. etiam in ſumma ſua dicit ꝙ licet multi ſapientes dixerunt acquiſita ꝑ ludos alee nō reſtituenda ſꝫ pauperibꝰ eroganda. tn̄ modo ſic ſeruatur ꝙ nec ad erogādum pauꝑibꝰ ſt̓ cogēdi ſꝫ fieri pōt de hmōi el̓yna vtacqͥſito ꝑ meretritiū: qd̓ vtiqꝫ ꝯſulit̉ nō imꝑat̉ Pe. d̓pal̓. in qͣrto dic̄ aliqͦs tenē ꝙ qͥ nūc nō eſt locupletior