XXIII.¶ Capitulū

ſiliat a tali machinatione. Ad alios caſus qui ſupraſunt poſiti tracti de primo: ex dictis poteſt ſumi reſponſio.¶ Capituluꝫ. xxiij. de Turpi lucro. ⁊ ibi de ludo alearum. ⁊ de alijs ludis. per modū p̄dicationis.IEturpi lucro de quocit apl̓s. Neqꝫ turpe lucrum ſectantes.Thimothei. iij. Ꝙͣuis apl̓us loquat̉ ibide ꝓmouendis ad ordines ſacros: tn̄ ⁊ omnes fidelesdebent hoc ſeruare ne ſint ſectātes turpe lucrū. cumhoc ſit ſpecies auaricie q̄ om̄ibꝰ ꝓhibet̉. Dicit̉ autēꝫturpe lucrū ſtricte lucrū qd̓ fit ex oꝑe aliquo ꝓhibito a lege diuina vel humana ipſa tn̄ datōne vel acceptione pecunie nō vetita. vt cōtingit in acquiſitꝭ permeretriciū. ꝯcubinatū. hiſtrionatū turpem: ⁊ per torneamentū ⁊ hmōi. Talia em̄ opera ꝓhibita ſunt. nōaūt accipere vel dare ꝓ hmōi pecuniā niſi inꝙͣtuꝫ fouetur quis in pct̄o. Largiꝰ tn̄ dicit̉ turpe lucrū: lucyquodcūqꝫ illicitū ſiue ꝯpetat reſtitutio. aut erogatopauperibꝰ. ſiue nō ꝯpetat reſtitutio. Et ſic turpe lucrum eſt nonſolū qd̓ ſupͣ dictū eſt. ſꝫ etiā acceptū perſimoniā. per vſurā. ac etiā acceptū ꝓ iudicando benevel male. aut ꝓ teſtificando. ⁊ acquiſitū ꝑ mercimonia illicita. ⁊ per ludū alee. Et ẜm hanc acceptioneꝫ.xiiij. q. iiij. Qm̄ multi. cum duobꝰ ſe. c. Sed de acquiſitis per vſurā dictū eſt ſupra. De acquiſito per ſimoniam quid fieri debeat pꝫ ſupra in. c. j. Et de acquiſitis ꝓ iudicando in. ca. de iuſticia. Hic primo de ludo.Sꝫ primo notandum eſt ꝙ cum ludꝰ importat quādam feſtiuā actōneꝫ triplex eſt ludus.Primus proueniens ex magnā deuotione: ⁊ hic peramandus.Scd̓us ꝯtingens ex humana recreatione: et hic tolerandus.Tercius ꝓcedens ex dyabolica ſuggeſtione: ⁊ h̓ euitandus.uantū ad primū.§. j.inuitat pſalmiſta dicēs. Om̄s gentes plaudite manibus: iubilate deo in voce exultatōis. Quē ludū exēplo ſuo facere docebat cū luderet ipſe ⁊ om̄is iſrl̓ cōraꝫ archa dn̄i. vt habet̉ primo ꝑalip. xiij. Saltās nudus ⁊ pſallēs ob deuotōeꝫ ⁊ affectū eximium ad xp̄muē intellexit figurari in illa archa dn̄i in qua erantirga. manna. ⁊ lex moſaica: deſignātia deitatē potētiſſimā. carnē puriſſimā. animā ſapientiſſimam xp̄i.Michol vxori eius que iſta videns deſpexit ſignanti ſynagogam olim dei ſponſam deſpicienti xp̄i huīlitatem ⁊ veritatem myſterioꝝ eius dixit ipſe Dauid.Ludā ⁊ vilior fiam pluſꝙͣ factus ſum: ⁊ humilis ero īoculis meis. ij. Regū. vj. Unde ⁊ ipſa Michol olimmultū dilecta a Dauid punita eſt a deo facta ſterilievſqꝫ in finē ſuū. Sic ſynagoga ꝓpter ſuā ꝑfidiā ſterilis facta eſt bonis operibꝰ vſqꝫ in finē mundi. ¶ Secundꝰ ludus eſt cū qͥs vtit̉ aliquibꝰ v̓bis vel factꝭ ſolatioſis ob recreatōneꝫ ſui ⁊ alioꝝ. ita tn̄ ꝙ nil turpeibi miſceat̉. vel deo iniurioſuꝫ aut ꝓximo nec gͣuitasanimi total̓r reſoluat̉. Et talis ludus ꝑtinet ad v̓tutem eutrapelie. Cū em̄ animꝰ laborat interioribꝰ curis ⁊ cogitatōnibꝰ ſicut corpꝰ exterioribꝰ exercitijs qꝛvirtutꝭ eſt finite: indiget aliqn̄ quiete ſic̄ corpꝰ refeone ſua. Qd̓ ꝓcurator ꝑ talia dicta vel facta ſolatioſa: q̄ dicunt̉ ludus. His gͦ vtendū eſt ſꝫ parū. ſicut ſalꝓ ꝯdimento ẜm ph̓m. Hinc ⁊ ſapiens. Interpone tuis interdū gaudia curis. Sic legimꝰ bt̄m Ioh̓eꝫ euāgeliſtā aliqn̄ ludentē cum auicula. ⁊ bt̄m Anthoniūgaudentē cum fratribꝰ ſuis. ⁊ ꝑ exemplū ꝯtinui tra-

ctatus baliſte inde frangēte ſi nō relaxaret̉ corrigentem ſuꝑ hͦ facto ſcandalizantes. De hͦ ludo dr̄ zach̓.viij. Ciuitas replebit̉ hominibꝰ ludentibꝰ. Et mat.xj. Sil̓is eſt generatio hec puerꝭ in foro ludētibꝰ. Ludi pueroꝝ ad recreatōneꝫ eoꝝ ſunt inuenti: ꝓpter qd̓pueris dicit ſapiēs. Lude troeo. Adhuiꝰ .ſ. recreationeꝫ ſunt inuēti aliqͥ ludi ꝓ adoleſcētibꝰ. vt ludꝰ pileAlij ꝓ iuuenibꝰ. vt iactus pali. curfitatio ⁊ huiuſmodi. Aiij ꝓ viris. vt ludus ſcachoꝝ. qͥ ludus nec etiaꝫclericis eſt ꝓhibitus ẜm Lau. tn̄ ad tollendū ſcandalum laicoꝝ coraꝫ laicis nō debent huiuſmodi agere.Hiſtrionatus honeſtus ꝓ dominis p̄cipue tꝑalibusꝓ p̄latis catuli ⁊ ſimie. licet potiꝰ ſolatia ſua in ſcpͥturis deberēt querere iuxta illud j. Machab̓. xij. Habētes ſolatio libros ſanctos in manibꝰ nr̄is. ¶ Teludus ꝓcedens ex dyabolica ſuggeſtione eſt ludꝰfiūt turpes repn̄tatōnes. vt mimorum. vel periculoſa⁊ nociua exercitia. vt torneamenta. paleſtra. ⁊ ludusalee. ⁊ hmōi. Et qꝛ hec ſunt plena peccatis dic̄ Augu. de penitēte ꝙ cohibeat ſe a ludis. de peni. diſ. vj.ſancti viri iſta euitauerūt. Un̄ Thob̓. iij. dixit Sra. Cum ludentibꝰ nō me miſcui: nec cū his qͥ ambulant in leuitate ⁊cͣ. Et Hieremias. In medio ludentium nō ſedi. Et ad hͦ ꝑtinet ꝓijcere adinuiceꝫ ſaxa.ſicut in quibuſdaꝫ locꝭ in carniſpriuio vel alijs feſtisquod non eſt dubium eſſe mortale ꝓpter pericula ſequentia.De ludo alee vidē§. ij.da ſunt tria. Prīo vtrū ſit pct̄m. ⁊ an mortale vel veniale. Scd̓o vtrū qd̓ acqͥrit̉ ꝑ ludū talē ſit reſtituendū ei a qͦ acqͥſitū eſt. Tercio vtrū cū nō ſit reſtituendū an ſit de neceſſitate ſalutꝭ pauꝑibꝰ erogandū. vl̓ d̓honeſtate ꝯfilij. Ꝙ at̄ ſit pctm̄ ptꝫ ex hͦ qꝛ ꝓhibet̉ ꝑ legem canonicā ⁊ ciuilē. vt. ff. de aleato. ꝑ totū. in Auten. de ſan. ep̄i. §. Interdicimꝰ. ⁊ exͣ de vi. ⁊ hone. cleri.Clerici. vbi dr ꝙ clerici ad aleas vel taxillos non ludant nec hmōi ludis interſint. Et ꝙͣuis. c. loquat̉ declericꝭ. tn̄ ⁊ laicꝭ ꝓhibet̉: vn̄ ibi vacat argumētū a cōtrario ſenſu. Et hͦ qꝛ alubi nōſolū clericꝭ ſꝫ etiā laicisꝓhibet̉. vt diſ. xxxv. c. j. vbi dr̄. Ep̄us aut p̄ſbyter ardyaconꝰ alee ſeu ebrietati deſeruiens aut deſinat arcerte dānet̉. Subdyaconꝰ v̓o aūt lector aut cantor ſimilia faciēs aut deſinat aut ꝯmunione priuet̉. Sil̓r⁊ laicus. ex canonibꝰ apl̓oꝝ. ¶ Circa hͦ capl̓m notandum primo ꝙ ludꝰ alee ẜm Guil. intelligit̉ oīs ludꝰqͥ īnitit̉ fortune vt ludꝰ taxilloꝝ. Et ideꝫ videt̉ de cartis vel naibis qͣꝫuis ſit ibi aliqͥd induſtrie pͥncipalittn̄ eſt fortune. Ludꝰ aūt ſcachoꝝ nō eſt fortune ſꝫ induſtrie ⁊ ob recreatiōeꝫ inuentꝰ. Un̄ nō ꝓhibitꝰ ẜmRichar. nec etiā clericꝭ ẜm Lau. Ludꝰ etiaꝫ pile noneſt fortune ſꝫ exercitij. ¶ Nota ſcd̓o ꝙ ludꝰ alee ē pecatū mortale ẜm Ray. qd̓ ꝓbari pōt ex pena. Nulem̄ dꝫ deponi vel excōīcari niſi ꝓ mortali vero vel p̄ſumpto: ſꝫ ludens ad aleas debꝫ deponi vel excoīcariẜm illum canonē. Ep̄s. gͦ ⁊cͣ. Qd̓ credo verū qn̄ ex cupiditate qͥs ludit .ſ. principal̓r motꝰ nō ob recreationem: ſꝫ ad acquirendū ⁊ qd̓ notabile ꝑ ludū. Nā ludere qͥd modicū vt pueri faciūt vel ob recreatōeꝫ etmoderate nō videt̉ mortale. Un̄. ff. de alea. l. fi. dicit̉Qd̓ in ꝯuiuio veſcendi cā ponit̉ in eā reꝫ familie ludere ꝑmittit̉. Et hͦ etiā innūere videt̉ textus. c. illiꝰ exmodo loquēdi. dr̄ em̄ deſeruiens. illud denotat freq̄ntiam .i. valde ⁊ frequēter deditus ludo. qd̓ fit coīterex cupiditate. Et ꝙuis Guil. dicat ꝙ tunc eſt mortale qn̄ ducit̉ in ꝯſuetudinē. iſtd̓ de ſe nō videt̉ veruꝫ. qꝛꝯſuetudo etſi aggrauat pct̄m nō tamen mutat ſpēmpeccati vel genus vt de veniali fiat mortale ẜm bt̄mTho. ſicut etiaꝫ vicium ebrietatis cui ludꝰ equiꝑat̉in pena etiam pro ſemel commiſſum aduertenter eſt