434 T. LIVII [U. C.557.A. C. 21S.]

Campani, non vallum modo castrorum, sed moeniaetiam urbis prospectantes repleverant. Quum iamante ferocibus dictis rem nobilitassent, infestis ba-stis concitarunt equos. Ilein libero spatio inter seludificantes, sine vulnere pugnam extrahebant. TumCampanus Romano, Equorum, inquit, hoc, non equitum, erit certamen, nisi e campo in cavam hanc viamdemittimus equos: ibi nullo ad evagandum spatio co-minus conserentur manus. Dicto prope citius equumin viam Claudius deiecit. Taurea, verbis ferocior,quam re, Minime sis, inquit, cajtlherium in fossam.Quae vox in rusticum inde proverbium prodita. Clau-dius, quum ea via longe perequitasset, nullo obviohostein campum rursum evectus, increpans ignaviamhostis, cum magno gaudio et gratulatione victor incastra redit. Huic pugnae equestri rem (quam verasit, communis existimatio est) mirabilem certe, adii-ciunt quidam annales: quum refugientem ad urbemTauream Claudius sequeretur, patenti hostium por-tae invectum, per alteram, stupentibus miraculo ho-stibus, intactum evasisse.

XLVIII. Quieta inde stativa fuere, ac retro etiamconsul movit castra, ut sementem Campani facerent:nec ante violavit agrum Campanum, quam iam altaein segetibus herbae pabulum praebere poterant. Idconvexit in Claudiana castra super Suessulam; ihi-que hiberna aedificavit. M. Claudio proconsuli impe-ravit, ut, retento Nolae necessario ad tuendam ur-bem praesidio, ceteros milites dimitteret Romam, neoneri sociis, et sumptui reipublicae essent. Et Ti.Gracchus a Cumis Luceriam in Apuliam legionesquum duxisset, M. Valerium inde praetorem Brundi-sium cum eo, quem Luceriae habuerat, exercitu mi-sit, tuorique oram agri Sallentini, et providere, quodad Philippum bellumquc Macedonicum attineret,iussit. Kxitu aestati." eius, qua haec gesta perscripsi-